Изге Язма: Яхәзкыл
Author: Институт перевода Библии
Date: 2019-04-18T10:53:25.744694+00:00

Изге Язма

Изге Язма

1. Яхәзкыл
2. Сүзлек
3. Китапларның Тулы Һәм Кыскартылган Исемнәре
4. Исраилнен Унике Тармагы

5. Изге Язманың Татар Телендә Нәшер Ителгән Өлешләре

6. Географик Карталар

Кереш сүз

Хөрмәтле укучылар, сезнең игътибарга Изге Язманың хәзерге татар телендә беренче тапкыр нәшер ителгән тулы җыентыгын тәкъдим итәбез.

Изге Язма грек телендә «библиа» (китаплар) дип атала, чөнки ул 66 мөстәкыйль язмадан тора. Мәсихчеләр (христианнар) традициясендә Изге Язма төп ике зур өлешкә бүленә: Тәүрат, Зәбур, пәйгамбәрләрнең язмаларын, шигъри һәм гыйбрәтле сүзләр китапларын үз эченә алган беренче өлеш – Иске Гаһед (килешү), ә икенчесе Яңа Гаһед дип атала.

Иске Гаһедне тәшкил иткән 39 китап, күп кенә галимнәрнең фикеренчә, безнең эрага кадәр XV гасырда языла башлап, якынча бер мең ел дәвамында иҗат ителгән. Әлеге китаплар борынгы яһүд һәм өлешчә арамей телләрендә язылган. Иске Гаһед дини яктан гына түгел, ә бәлки мәдәни һәм тарихи яктан да гаять зур әһәмияткә ия булган, Аллаһы белән Исраил халкы арасындагы мөнәсәбәтләрне яктырта торган, яһүдиләр һәм мәсихчеләр өчен изге саналган борынгы китаплар тупланмасыннан гыйбарәт. Әлеге тупланманың беренче биш китабын – Тәүрат, икенче төрле «Муса пәйгамбәрнең биш китабы» дип тә йөртәләр, чөнки Үзе сайлап алган Исраил халкына Аллаһы Үзенең канун-кагыйдәләрен шушы пәйгамбәр аша иңдерә. Тәүратның беренче китабы («Яратылыш») Аллаһы Тәгаләнең боерыгы белән дөнья-галәмнең һәм андагы бар нәрсәнең, шул исәптән беренче кешеләрнең бар ителүе, барча халыкларның нәсел атасы Адәм белән нәсел анасы Һаваның, Аллаһы әмеренә буйсынмыйча, дөньяны гөнаһка кертүләре турындагы хикәяләрдән башлана. Тәүратның калган дүрт китабында исраилиләрнең дүрт йөз ел дәвамында Мисырда кичергән коллык газапларыннан котылулары, Аллаһы тарафыннан вәгъдә ителгән Кәнган җирләренә сәфәр кылулары һәм Муса пәйгамбәр аша Аллаһыдан бирелгән дин кагыйдәләре вә төп кануннар бәян ителә. Шуннан соңгы китапларда исраилиләрнең Кәнган җирен яулап алулары, аларның шундагы көнкүрешләре, Исраил патшалары алып барган сугышлар, аларның уңыш-казанышлары, җиңү-җиңелүләре турында сүз бара.

Иске Гаһед стиль-язылыш ноктасыннан төрле характердагы китапларны берләштерә. Исраил дәүләтенең юлбашчы-җитәкчеләре һәм пәйгамбәрләре, башка халыкларга бәйле вакыйгалар турында сөйләүче тарихи китаплар белән беррәттән тәнкыйди, үгет-нәсыйхәт яки киләчәккә фараз кылу рухында язылган пәйгамбәрлек китаплары да бар: аларда Исраил халкының Аллаһы юлыннан читкә тайпылуы тәнкыйтьләнә, Аллаһыга тугрылык саклау – бердәнбер дөрес юл икәнлеге раслана, алда көткән серле-шомлы вакыйгалар турында кинаяләп хәбәр ителә.

Иске Гаһедтә шулай ук Аллаһыны данлаучы мәдхияләр һәм җырлар, ялвару-догалар (Зәбур), тирән фәлсәфи уйланулар, тапкыр, хикмәтле сүзләр, үгет-нәсыйхәтләр дә («Әюб», «Сөләйман патшаның гыйбрәтле сүзләре», «Вәгазьче») урын алган.

Хәзерге ел исәбе белән, ягъни Гайсә Мәсих туган елдан санаганда, I гасырның икенче яртысында борынгы грек телендә (Рим империясе басып алган Исраилдә халыкара тел) иҗат ителгән Яңа Гаһед (Инҗил-шәриф) тупланмасы 27 китаптан тора. Анда кешелек дөньясы тарихында яңа дәверне башлап җибәргән Гайсә Мәсихнең тууы, Аның Мәсих буларак күрсәткән хезмәтләре, үлеме һәм үледән терелүе, күккә ашуы, Гайсә оештырган мәсихчеләр бердәмлегенең башлангыч чорында булып үткән вакыйгалар бәян ителә. Яңа Гаһед тупланмасының беренче дүрт китабы Гайсә Мәсихнең тормышына һәм Аның тәгълиматына багышланган. Әлеге китаплар Гайсәне үз күзләре белән күргән шәкерте Маттай, Гайсә шәкерте Петернең якын дусты Марк, Гайсә белән булган вакыйгаларның дөреслеген җентекләп тикшергән тарихчы Лүк, Гайсә белән бергә күп вакытлар уздырган һәм Аның якын дусты булган Яхъя тарафыннан иҗат ителгән. Лүк калдырган икенче язмада («Рәсүлләрнең эшләре») Гайсә Мәсих күккә ашканнан соңгы вакыйгалар – Аның шәкертләренә Изге Рухның иңүе, алар кылган могҗизалар, Гайсә турындагы куанычлы хәбәрнең мәҗүси халыклар арасында таралуы һәм Аңа иман китерүчеләрнең артканнан-артуы турында сүз бара. Яңа Гаһедтә шулай ук Паул һәм башка рәсүлләр язган хатлар да урын алган. Аларның эчтәлеген дини үгет-нәсыйхәтләр, чын мәсихчегә хас яшәү кагыйдәләре тәшкил итә. Бу үгет-нәсыйхәтләр вә кагыйдәләр бүгенге көндә дә үзенең тәрбияви әһәмиятен югалтмаган. Яңа Гаһеднең соңгы кисәгендә – «Ачылыш» китабында – Яхъя, образлы тел кулланып, Гайсәнең җиргә икенче тапкыр килүен, дөньяның хөкем ителүен һәм ахырда булачак вакыйгаларны тасвирлый.

Изге Язманың тулы җыентыгы бүгенге көндә биш йөзләп телгә, ә аның кайбер өлешләре якынча ике мең телгә тәрҗемә ителгән. Изге Язманы татар теленә тәрҗемә итү 1970 нче еллар уртасыда Изге Китапны тәрҗемә итү институты (ИПБ) тарафыннан башланды, һәм шушы эшнең нәтиҗәсе буларак 1986 нчы елда Инҗилнең беренче биш китабын тәшкил иткән «Яхшы хәбәр» дип исемләнгән китап басылып чыкты. 1990 нчы елларда әлеге эшкә тәрҗемәчеләрнең яңа төркеме җәлеп ителде. Татар телендәге әлеге китапны тәрҗемә итүдә һәм басмага әзерләүдә Изге Китапны тәрҗемә итү институтыннан тыш, «SIL» халыкара оешмасы, «Берләшкән Изге Китап җәмгыятьләре» (UBS), татар язучылары, Татарстан китап нәшрияты мөхәррирләре, галим филологлар, Татарстан фәннәр академиясе Тел, әдәбият һәм сәнгать институты (ИЯЛИ) хезмәткәрләре һәм Казан дәүләт университеты (КФУ) укытучылары катнашты.

Тәрҗемәчеләр, мөхәррирләр, шулай ук дин гыйлеме һәм борынгы яһүд, грек теле белгечләре текст белән эшләгәндә аның төп нөсхәгә мәгънәви яктан тәңгәл килүен һәм шул ук вакытта аңлаешлы булуын максат итеп куйдылар. Төп нөсхә дигәндә, халыкара танылган басмалар – яһүд телендәге Biblia Hebraica Stuttgartensia һәм грек телендәге Novum Testamentum Graece (Nestle-Aland) күздә тотыла. Татар текстында башка борынгы чыганакларга нигезләнеп эшләнгән урыннар да бар. Андый очракта, мөһим саналган урыннарда, шул турыда искәрмәләр китерелә.

Әлеге басмада очраган кеше исемнәре һәм урын-төбәк атамалары төп нөсхәдә (Иске Гаһедтә – борынгы яһүд телендә, Яңа Гаһедтә – борынгы грек телендә) яңгыраганча – тартык авазлар үзгәрешсез калып, сузык авазлар татарчага якынайтып алынды. Текстта татар теленә гарәп чыганакларыннан кергән һәм халыкта киң таралу тапкан Ибраһим, Ягъкуб, Йосыф кебек татар исемнәре дә очрый. Аллаһыга һәм Гайсәгә бәйләнешле алмашлыклар зур хәрефтән язылды.

Китап ахырында сүзлек (андагы сүзләр текстта кечкенә «с» хәрефе белән тамгаланды), географик карталар, шулай ук Изге Язманың татар телендә моңарчы нәшер ителгән аерым өлешләре турындагы мәгълүмат белән танышырга мөмкин.

Татар телендәге әлеге басма ИЯЛИ һәм КФУ галимнәре тарафыннан рецензияләнеп, Россия фәннәр академиясе Тел белеме институтының уңай бәясен алды һәм рәсми рәвештә расланды. Татарстан митрополиясе дә китапка югары бәя бирде.

Изге Язма җыентыгы, бөек әдәби-тарихи мирас булып кына калмыйча, Аллаһы Тәгалә барлыкка китергән һәммә нәрсәнең – бөтен дөньяның, кешелекнең серләрен ачып бирә, Аллаһының табигатен, Аның күп нәрсәгә карата мөнәсәбәтен күрсәтә. Шуңа күрә һәр кешенең, әлеге китапны укып, Аллаһы Тәгаләнең асылына төшенү, үз тормышына карата Аллаһының ихтыярын белү мөмкинлеге бар.

Изге Китапны тәрҗемә итү институты, әлеге басма белән эшләгән барлык кешеләргә үзенең олы рәхмәтен белдереп, Изге Язманың татар телендәге беренче тулы тәрҗемәсе укучыларда кызыксыну уятыр, һәм аларда илаһи тарих белән якынрак танышу теләге туар дигән өметтә кала.

Изге Китапны тәрҗемә итү институты

Яхәзкыл

Яхәзкыл пәйгамбәр

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40
- 41
- 42
- 43
- 44
- 45
- 46
- 47
- 48

1

Раббы шөһрәтенең балкышы

1^1•Утызынчы елда[*], дүртенче айның бишенче көнендә Яһүдә сөргенчеләре белән Кебар елгасы буенда көн күргәндә, күк капусы ачылып, миңа Аллаһыдан күренеш иңде+. 2Айның бишенче көнендә (Яһояхин патша куылганның бишенче елы иде бу)+
3миңа, Бузи углы рухани Яхәзкылга, Кебар елгасы буенда, килданиләр [*] җирендә, Раббы сүзе килеп иреште. Үз өстемдә мин Раббының кулын тойдым+.

4Мин төньяктан килгән көчле давылны – зур болыт вә ялкынланып янган утны, шул ут тирәсендәге балкышны күрдем. Ут уртасында дөрләп тимер яна сыман иде;+
5ут эчендә җанварны хәтерләткән дүрт тере зат күренә, аларның кыяфәте адәмгә охшаган+. 6Һәрберсенең дүрт йөзе, дүрт канаты бар. 7Аяклары төз, табаннары исә бозауныкы кебек, ышкып чистартылган бакыр сыман ялтырап тора+. 8Канатлары астында, дүрт якта, кеше куллары күренә. Дүртесенең дә йөзләре, канатлары бар; 9канатлары бер-берсенә тиеп тора; әлеге затлар барганда борылмадылар, үз алларына гына карап атладылар. 10Аларның һәрберсендә кеше йөзе иде, уң якта – арыслан йөзе, сул якта – үгез йөзе, шулай ук бөркет йөзе дә күренә иде+. 11Йөзләре әнә шундый иде. Һәрберсенең ике канаты өскә караган булып, алар янәшәдәге җан ияләренең канатына тиеп тора, канатның икесе исә тәннәрен каплаган+. 12Алар һәрберсе үз алдына карап атлый иде; Рух кая барырга теләсә, алар шул якка атлады; барганда борылмадылар. 13Бу затларның кыяфәте янып торган күмер сыман, ялкын сыман иде; әлеге затлар арасында ут йөри, ул яп-якты, ә ут эченнән яшен яктысы чыга+. 14Затлар, яшен ялтыраган сыман, арлы-бирле атылып йөрделәр.

15Мин затларга карап тордым, һәм менә – дүрт йөзле һәр затның янында берәр тәгәрмәч пәйда булды. 16Тәгәрмәчләр җемелдәп торган хризолит сыман иде, төзелешләре дә дүртесенеке бертөрле: бер тәгәрмәч икенчесе эчендә утыра сыман+. 17Тәгәрмәчләр дүрт тарафка да бара ала, һәм, барганда, алар туп-туры бара иделәр. 18Тәгәрмәч коршаулары биек вә куркыныч; дүрт тәгәрмәчнең дә коршаулары тоташтан күз белән тулган иде+. 19Затлар кузгалганда, алар янындагы тәгәрмәчләр дә кузгалды, затлар җирдән күтәрелгәндә, тәгәрмәчләр дә күтәрелде. 20Рух кая барырга теләсә, затлар да шунда атлады, һәм алар белән бергә тәгәрмәчләр дә күтәрелде, чөнки затларның рухы тәгәрмәчләрдә иде. 21Затлар барганда, тәгәрмәчләр дә барды; затлар тик торганда, алар да туктап калды; затлар җирдән күтәрелгәндә, алар белән бергә тәгәрмәчләр дә күтәрелде, чөнки затларның рухы тәгәрмәчләрдә иде.

22Затларның баш өстендә гөмбәз сыман нәрсә булып, баш очындагы җәйрәп яткан ул гөмбәз бәллүрдәй җемелдәп тора иде+. 23Аларның гөмбәз астында җәелгән икешәр канаты бер-берсенә тиеп тора, ә калган икесе тәннәрен каплаган. 24Алар барган чагында, зур сулар шаулаган сыман, Кодрәт Иясе тавышы сыман, гаскәр шавы сыман көчле тавыш – аларның канат кагуын ишеттем мин; туктаган чакта исә, әлеге затлар канатларын салындыра иде+. 25Туктап, канатларын салындырган чакта, аларның баш очындагы гөмбәз өстеннән тавыш килә иде.

26Аларның баш очындагы гөмбәз өстендә зәңгәр якуттан тәхет кебек әйбер бар иде; тәхеттә исә кешегә охшаган Зат утыра+. 27Әлеге Затның билдән югары өлеше ялкынланып-ялтырап торган тимер сыман, билдән түбән өлеше исә янып торган ут кебек булып, аңардан тирә-якка балкыш-нур тарала иде+. 28Тирә-яктагы ошбу балкыш яңгырлы көндә болытлар өстендәге салават күпере сыман иде.

Әлеге күренеш Раббының балкып торган шөһрәте иде. Моны күреп, мин йөзем белән җиргә капландым һәм бер тавыш ишеттем.

2

Раббының Яхәзкылны пәйгамбәрлеккә чакыруы

2^1Ул миңа:

– И адәм углы! Аягүрә торып бас, Минем сиңа әйтер сүзем бар, – диде+.

2Ул сөйләгән чагында миңа Рух иңеп, аягыма бастырды, һәм мин Аның әйткәннәрен ишеттем+. 3Ул миңа:

– И адәм углы! Мин сине исраилиләр янына, Миңа каршы баш күтәргән буйсынмас халык янына җибәрәм; алар үзләре вә аларның ата-бабалары Минем алдымда бүгенге көнгәчә хыянәтчеләрдер+. 4Бу кешеләр үзсүзле, аларның йөрәкләре кире; Мин сине алар янына җибәрәм, һәм син аларга: «Хуҗа-Раббы болай дип әйтә!» – диярсең. 5Сине тыңларлармы, юкмы (чөнки алар фетнәчел йорт), алар арасында пәйгамбәр барлыгын белеп торсыннар+. 6Ә син, адәм углы, курыкма алардан, сүзләреннән дә курыкма. Алар синең тирә-ягыңда күгән куагы вә чәнечкеле үлән кебек булса да, чаяннар арасында яшәгән кебек булсаң да, аларның сөйләгән сүзләреннән курыкма һәм аларның йөзләрен күреп каушап калма, чөнки алар – фетнәчел йорт;+
7сине тыңларлармы, юкмы (чөнки алар киребеткән адәмнәр), аларга Мин әйткән сүзләрне җиткер. 8Ә син исә, адәм углы, Мин сиңа әйткәннәрне тыңла; шул фетнәчел йорт сыман үҗәт булма; авызыңны ач та Мин сиңа бирәчәк ризыкны йот.

9Шулвакыт мин үземә таба сузылган кулны һәм шул кулдагы кулъязма төргәген күрдем+. 10Ул аны минем алдымда ачып куйды, төргәкнең эчке ягында да, тышкы ягында да елау, сыкрау вә кайгы турында язылган иде+.

3

3^1Ул миңа:

– И адәм углы! Алдыңда торганны йот, бу төргәкне аша һәм Исраил халкына барып сөйлә, – диде+.

2Шунда мин авызымны ачтым, һәм Ул миңа теге төргәкне ашатты. 3Аннары миңа:

– И адәм углы! Мин сиңа биргән шушы төргәкне аша, карыныңны шуның белән тутыр, – диде.

Мин ашадым, һәм авызым бал капкан кебек балланды.

4Һәм Ул миңа:

– И адәм углы! Әйдә, кит, Исраил халкы янына бар, аңа Мин әйткәннәрне җиткер; 5Мин сине сүзләре аңлашылмый торган вә авыр телле халык янына җибәрмим, ә бәлки Исраил халкына җибәрәм. 6Сүзләренең мәгънәсе синең өчен караңгы, аңлашылмаган һәм телләре авыр күп санлы халыклар янына бармыйсың син. Әгәр Мин сине алар янына җибәрсәм, алар, әлбәттә, сине тыңлар иде. 7Исраил халкының исә сине тыңлыйсы килмәс, чөнки алар Мине тыңларга теләмиләр; Исраил халкының маңгае каты, йөрәге кире. 8Менә, Мин синең йөзеңне – алар йөзенә, маңгаеңны алар маңгаена каршы торырлык каты итәрмен+. 9Синең маңгаеңны чакматаштан да катырак алмаз итәрмен Мин; курыкма алардан һәм йөзләреннән каушап калма, чөнки алар – фетнәчел йорт+.

10Ул тагын миңа:

– И адәм углы! Мин сиңа әйткән барлык сүзләрне йөрәгең белән кабул ит, колагың белән тыңла, – диде. – 11Ә хәзер кит, сөрелгән якташларың янына бар һәм аларга, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген. Сине тыңларлармы, юкмы, шулай дип әйт+.

12Шунда Рух мине югары күтәрде, һәм мин үз артымда гөрелдәгән көчле тавыш ишеттем. «Үз тәхетендә утырган Раббының шөһрәте мөбарәк булсын!» – диде ул тавыш+. 13Шулай ук теге затларның бер-берсенә тиеп торган канат кагуы һәм канатлар янындагы тәгәрмәчләрнең шакылдавы, гөрелдәгән каты тавыш ишетелде+. 14Рух мине күтәрде дә алып китте, һәм мин, кәефсезләнеп, рухым әсәрләнгән хәлдә ары атладым – үз өстемдә мин Раббының көчле кулын тойдым+. 15Кебар елгасы буенда Тел-Әбибтә яшәгән сөргенчеләр янына килдем һәм гаҗәпкә калган хәлдә җиде көн алар арасында яшәдем+.

Раббының Яхәзкылны Исраил халкына сакчы итеп куюы

16•Җиде көн үткәч, миңа Раббы сүзе килеп иреште:

17– И адәм углы! Мин сине Исраил халкына сакчы итеп куйдым, һәм син Минем авызымнан чыккан сүзләрне тыңларсың, Исраил халкын Минем исемемнән кисәтерсең+. 18Явыз кешегә мин: «Син һичшиксез үләчәксең!» – дип әйтсәм, ә син аны кисәтмәсәң, исән калсын өчен, явызлык юлын ташла, дип өндәмәсәң, ул явыз кеше үзенең гөнаһлары аркасында үләчәк, һәм Мин аның каны өчен сине җаваплы итәчәкмен. 19Ә инде син явыз кешене кисәтеп тә, ул үзенең яман эшләреннән ваз кичмәсә, яман юлыннан чыкмаса, ул үләчәк, ә син шушылай итеп үзеңнең җаныңны саклап калачаксың+.

20Әгәр дә тәкъва кеше, тәкъвалыгыннан тайпылып, гаделсез эш кылса, Мин аның каршына абыну ташы куярмын, һәм ул үләр. Син аны кисәтмәгәнгә күрә, ул үз гөнаһы өчен үләчәк, һәм аның кылган изге эшләре аңа савап булып исәпләнмәячәк; һәм Мин аның үлеме өчен сине җаваплы итәчәкмен+. 21Әгәр инде син тәкъва кешене гөнаһ кылудан саклап калыр өчен кисәтсәң, һәм ул гөнаһ кылмаса, ул да кисәтелгәнгә күрә исән калыр, син дә үзеңнең җаныңны сакларсың.

22Биредә мин үз өстемдә Раббының кулын тойдым. Раббы миңа:

– Кузгал, тигез җиргә чык, Мин шунда синең белән сөйләшәчәкмен, – диде+.

23Мин тордым да тигез җиргә чыктым; анда мин, теге юлы Кебар елгасы буендагы сыман, Раббының балкып торган шөһрәтен күрдем дә йөзтүбән егылдым+. 24Шунда миңа Рух иңеп, аягыма бастырды; Ул, минем белән сөйләшеп:

– Бар, өеңә кереп биклән, – диде. – 25Сине, адәм углы, баулар белән бәйләп куярлар, һәм син халык арасында йөри алмаячаксың+. 26Мин синең телеңне аңкавыңа ябыштырырмын, һәм син телсез калачаксың, син аларны фаш итүче булмаячаксың, чөнки алар – фетнәчел йорт+. 27Синең белән сөйләшкән чакта исә, Мин авызыңны ачармын, һәм син аларга: «Хуҗа-Раббы болай дип әйтә!» – диярсең; тыңлаган кеше тыңласын, тыңларга теләмәгәне тыңламасын, чөнки алар – фетнәчел йорт+.

4

Иерусалимнең чолганышта калуы һәм бөлүе турында Яхәзкылның пәйгамбәрлек итүе

4^1И адәм углы! Кирпеч алып, аны үз алдыңа куй һәм шунда Иерусалимнең рәсемен яса. 2Аны камап ал: ныгытмалар төзе, әйләнә-тирәсенә туфрак өй, дошман гаскәренең чатырларын кор, тирә-ягына дивар җимерүче җайланмалар куй+. 3Тимер таба ал да аны тимер дивар кебек итеп шәһәр белән үз араңа куй, йөзең белән шуңа таба борыл. Син аны шулай чолгап ал, һәм шәһәр камалышта калыр. Исраил халкына билге булыр бу.

4Үзең сул ягыңа ят та Исраил халкының гөнаһларын өстеңә куй: ничә көн ятсаң, аның гөнаһлары шул көннәр дәвамында синең өстеңдә булыр. 5Аларның гөнаһ кылган елларын Мин сиңа көннәр саны белән билгеләдем: Исраил халкының гөнаһлары синең өстә өч йөз туксан көн дәвамында булыр. 6Моны үтәгәннең соңында, икенче мәртәбә инде уң ягыңа ятып, Яһүдә йорты гөнаһлары кырык көн буена синең өстә булыр: бер көнне бер ел итеп билгеләдем Мин сиңа+.

7Йөзеңне вә ялангач кулыңны чолганыштагы Иерусалимгә юнәлт һәм аңа каршы пәйгамбәрлек кыл. 8Менә, Мин сине бәйләп куйдым, һәм син, чолганышта буласы көннәрне тутырмый торып, бер ягыңнан икенче ягыңа әйләнеп ята алмассың+.

9Бодай белән арпа, ногыт, ясмык, тары, борай алып, аларны бер савытка сал да үзеңә икмәк пешер, ул икмәкләр син кырын ятарга тиешле көннәр санынча булсын; өч йөз туксан көн буена ашарсың син аларны. 10Ашыйсы ризыгыңны көнгә егермешәр шәкыл[*] үлчәп аша; билгеләнгән вакытта шуны ашап тор. 11Суыңны да үлчәп эч, һинның[*] алтыдан бер өлешен эч; билгеләнгән вакытта шулай эчкәләп тор. 12Ризыкны арпа көлчәсе ашагандай ашарсың, кеше күз алдында адәм тизәге яндырып пешерерсең син аны.

13Раббы:

– Шулай итеп, исраилиләр үзләренең нәҗес[*] икмәкләрен Мин куып җибәргән чит халыклар алдында ашарлар, – диде+.

14Шунда мин:

– Йа Хуҗа-Раббы, минем җанымның беркайчан да нәҗесләнгәне юк иде, үлгән яки ерткыч җанвар ботарлаган җәнлек итен яшь чагымнан алып хәзергә кадәр гомеремдә дә ашаганым юк иде; бернинди дә нәҗесләнгән итне авызыма алганым юк иде, – дидем+.

15Һәм Ул миңа:

– Мин сиңа адәм тизәге урынына сыер тизәге алырга рөхсәт итәм, икмәгеңне шулай пешерерсең, – диде.

16Тагын Ул болай диде:

– И адәм углы! Иерусалимгә ризык китерүгә Мин чик куярмын, үлчәп бирелгән икмәкне хәвефләнеп ашаячаклар анда, үлчәп бирелгән суны да куркып эчәчәкләр+. 17Чөнки ашарга – икмәкләре, эчәргә сулары җитәрлек булмаячак; алар бер-берсен күреп куркып калачак, алар үз гөнаһларыннан үзләре хәлсезләнәчәк.

5

5^1Ә син, адәм углы, сакал кыручының пәкесе кебек үткен кылыч ал, шуның белән башыңны вә сакалыңны кыр, үлчәү белән чәчләреңне тотам-тотам итеп бүл. 2Камалу көннәре беткәч, чәчеңнең өчтән бер өлешен шәһәр уртасында яндыр; тагын бер өлешен шәһәр тирәсендә кылыч белән туракла; өченче өлешен җилгә туздыр, ә Мин, кылычымны кыныннан алып, шул чәчләрне эзәрлекләп китәрмен+. 3Әмма чәчеңнең берничә бөртеген алып, киемеңә төреп куй+. 4Шулар арасыннан берничәсен утка ыргыт һәм яндыр. Шуннан әлеге ут бөтен Исраил иленә таралыр.

5Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Бу – Иерусалим. Мин аны бүтән халыклар үзәгенә урнаштырдым, башка илләр Исраил тирәсендә яшәделәр. 6Үзенең явызлыгы аркасында ул Минем канун вә кагыйдәләремә башка халыклардан һәм үз тирәсендәге илләрдән дә ныграк каршы торды, Минем кануннарыма каршы чыгып, кагыйдәләремне үтәмәде»+.

7Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Тирә-ягыңдагы халыклардан үҗәтрәк булган өчен, кагыйдәләремне үтәмәгән, кануннарым буенча эш итмәгән өчен, – син хәтта тирә-ягыңдагы халыкларның гореф-гадәтләре буенча да гамәл кылмадың, – 8Мин Үзем сиңа каршы чыгачакмын, халыклар алдында сиңа хөкем оештырачакмын+. 9Синең барлык әшәкелекләрең өчен моңарчы беркайчан да эшләмәгән һәм алга таба да эшләмәячәк нәрсә кылырмын:+
10аталар үз балаларын, ә балалар үз аталарын ашаячак; Мин сиңа хөкем оештырачакмын, исән калганнарны исә төрле тарафларга җилгә таратачакмын+.

11Шуңа күрә, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – Мин Үземнең бар булуым белән ант итәм: барлык җирәнгеч сыннарың вә әшәкелекләрең белән Минем изге йортымны нәҗесләгән өчен, Мин сине аударачакмын, һич кенә дә кызганып тормаячакмын, ярлыкамаячакмын+. 12Синең халкыңның өчтән бер өлеше шәһәрдә үләт чиреннән вә ачлыктан кырылачак; өчтән бер өлеше шәһәр читендә кылычтан үләчәк; тагын бер өлешен төрле тарафларга җилгә таратачакмын һәм артыннан кылыч белән эзәрлекләячәкмен+.

13Шул чагында гына халкыма булган ачуым бетәчәк, ярсуым басылачак һәм үчем кайтачак. Ярсуымны алар өстенә түккәч, Мин, Раббы, бу сүзләрне көнчелеккә бирелеп әйткәнне беләчәкләр+. 14Мин сине, Иерусалим, бөлгенлеккә төшерәчәкмен, тирә-юнеңдәге халыклар арасында вә үтеп баручы һәркем каршында хурлыкка калдырачакмын. 15Бөтен ярсулы ачуым вә каты җәзалар белән хөкем оештыргач, син тирә-юньдәге халыклар арасында хурлыкка вә көлкегә калачаксың, син алар өчен кисәтүле билге вә шом булачаксың. Моны Мин, Раббы, әйттем+. 16Өстеңә ачлыкның рәхимсез укларын җибәреп, алар сине һәлак итә башлагач, Мин тагын да көчлерәк ачлык җибәрермен, ризыгыңны юк итәрмен+. 17Өстеңә ачлык вә ерткыч җанварлар ябырылып, сине баласыз калдырачак; шәһәрдә үләт чире вә үлем хакимлек итәчәк; Мин сиңа каршы кылыч җибәрәчәкмен. Моны Мин, Раббы, әйттем»+.

6

Потларга табынган өчен, Исраилнең җәзага тартылуы

6^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Йөзеңне Исраил тауларына бор да шунда аларга пәйгамбәрлек ит:+
3«И Исраил таулары! Хуҗа-Раббы сүзен тыңлагыз. Хуҗа-Раббы тауларга вә калкулыкларга, үзәннәргә вә тарлавыкларга әйтә: „Менә, Мин сезгә каршы кылыч юнәлтәчәкмен һәм сезнең калку җирләрегезне тар-мар итәчәкмен; 4мәзбәхләрегезне җимерәчәкмен, хуш исле сумала-майлар көйрәтү мәзбәхегезне дә ватачакмын, кешеләрегезне, үтереп, потларыгыз алдына ыргытачакмын+. 5Исраилиләрнең мәетләрен потлары алдына куячакмын Мин, сөякләрегезне мәзбәхләрегез тирәсенә сибеп ташлаячакмын+. 6Сез яши торган барлык урыннарда шәһәрләр бушап калачак һәм калку җирләр тар-мар ителәчәк: шунлыктан мәзбәхләрегез бушап калачак, җимереләчәк, потларыгыз ватылачак, юк ителәчәк, хуш исле сумала-майлар көйрәтү мәзбәхегез чәлпәрәмә киләчәк, сез ясаган әйберләр юкка чыгачак. 7Арагызда, җаннары кыелып, җиргә авучылар булыр, һәм сез Минем Раббы икәнемне белерсез.

8Ләкин кайбер кешеләрне Мин исән калдырачакмын. Сез илләр, халыклар арасына сибелгәндә, кайберләрегез кылычтан котылып калачак+. 9Чит халыклар арасына әсир төшеп исән калганнар Мине, читкә борылган фәхеш йөрәкләре вә потларга текәлгән күзләре ничек итеп Мине кайгыга салганны исләренә төшерәчәк һәм кылган явызлыклары вә барлык әшәкелекләре өчен үзләренә җирәнеп караячак;+
10алар Минем Раббы икәнемне беләчәк. Аларга бәла-каза җибәрәчәкмен, дип, юкка гына әйтмәдем Мин“».

11Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Кулларыңны шапылдатып, аягың белән җиргә бәреп, Исраил халкының барлык явызлыклары вә әшәкелекләре турында: „И-их!“ – дип әйт, чөнки алар кылычтан, ачлыктан вә үләт чиреннән һәлак булачак+. 12Ерактагылар үләт чиреннән, якындагылар кылычтан һәлак булыр; исән калганнар ачлыктан үләр – алардан Мин ачуымны шулай алачакмын. 13Үлеләр үзләренең мәзбәхләре тирәсендә, потлар арасында, үз потларына хуш исле сумала-майлар көйрәткән урыннарда – һәрбер калку җирдә, тау башларында, киң ябалдашлы вә мул яфраклы һәр агач төбендә, җәелеп үскән һәр имән төбендә ятканда гына, исраилиләр Минем Раббы икәнемне белерләр+. 14Алар ягына таба кулымны сузармын һәм көньяктагы чүлдән алып төньяктагы Дибла шәһәренә кадәр – алар яши торган барлык урыннарда – җирләрне чүл вә бушлык итәрмен. Шул чагында алар Минем Раббы икәнемне белерләр».

7

Исраилнең ахыры якынлашу

7^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– Син, адәм углы, Хуҗа-Раббы Исраил җиренә болай дип әйтә, диген: «Һәлакәт! Җирнең дүрт почмагына һәлакәт килде+. 3Инде менә соңгы сәгатең сукты, синең өскә ачуымны яудырачакмын, йөргән юлларыңа карап хөкем итәчәкмен, барлык әшәкелекләрең өчен җавап бирергә мәҗбүр итәчәкмен. 4Мин сине кызганып тормам, ярлыкамам, йөргән юлларың һәм барлык әшәкелекләрең өчен җәзалармын. Шул чагында Минем Раббы икәнемне белерсең»+.

5Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Менә, бәла артыннан бәла килә. 6-7Соңгы сәгать җитте, килеп җитте ул, сиңа якынлашты. Менә ул килә! Ябырылып, һәлакәт килә сиңа, ошбу җирдә яшәүче! Шул вакыт килеп җитте. Ул көн инде бик якын. Тауларда күңел ачу авазлары түгел, курку тавышлары яңгырый торган вакыт җитә+. 8Тиздән өстеңә ярсуымны түгәрмен, ачуымны алырмын синнән, йөргән юлларыңа карап хөкем итәрмен, барлык әшәкелекләрең өчен хисап тотарсың! 9Кызганып тормам Мин сине, ярлыкамам, йөргән юлларың вә әшәкелекләрең өчен җәзасын бирермен. Шул чагында Минем – Раббы, җәза бирүче Зат икәнемне белерсең+.

10Менә ул көн, менә ул килеп җитте! Бәла килде. Таяк чәчәк атты, тәкәбберлек бөреләнде. 11Җәбер-золым явызлык таягына әверелде. Алардан бернәрсә дә калмаячак: бик күп кешеләре дә, байлыклары да, муллыклары да, өстенлекләре дә юкка чыгачак. 12Шул вакыт килеп җитте, ул көн килеп иреште; җир сатып алган кеше куанмасын, сатарга мәҗбүр булган кеше кайгырмасын, чөнки барысына бик нык ачуым чыкты. 13Чөнки җирен саткан кеше үзе исән чакта кабат анда әйләнеп кайтмаячак; алар хакында Аллаһыдан иңгән күренеш кире алынмаячак; гөнаһлары аркасында беркем дә үзенең тормышын саклап кала алмаячак+. 14Быргы кычкыртуга һәммәсе әзер булып торса да, беркем сугышка бармас, чөнки аларның бөтен өеренә бик нык ачуым чыкты.

15Дошман кылыч белән шәһәрнең тышкы ягында тора, ә шәһәр эчендә ачлык вә үләт чире генә. Кырдагы кеше кылычтан һәлак булыр, ә шәһәр эчендәгеләрне ачлык вә үләт чире кырыр+. 16Исән калганнар тауларга качып китәр, һәм үзәнлектәге күгәрченнәр кебек һәркайсы үзенең гөнаһлары өчен сыкрар+.

17Һәркайсының кулы салыныр,
тезләре су өсте сыман дерелдәп торыр+.
18Шул чагында алар тупас тукымага төренәчәк,
дәһшәткә күмеләчәк,
йөзләре оялудан кызарачак,
башларын кырачак алар+.

19Үзләренең көмешләрен урамга чыгарып атачак алар,
алтыннары хәрәм әйбер кебек булачак.

Көмешләре дә, алтыннары да

Раббының ачу көнендә коткара алмас аларны.

Алтын вә көмешләре тамакларын туйдырмаячак,
корсакларын да тутырмаячак,
чөнки болар аларның гөнаһына сәбәпче булды+.

20Кешеләр, үзләренең матур әйберләре белән горурланып,
шулардан әшәке, җирәнгеч сыннар ясадылар.

Шуңа күрә Мин әлеге әйберләрне
кешеләр өчен хәрәм нәрсәгә әверелдерәм.

21Мин аларны чит кешеләргә ганимәт[*] итеп вә
җир йөзендәге явыз бәндәләргә табыш итеп бирәм;
шул кешеләр аларны нәҗесләячәк.
22Мин алардан йөземне читкә борырмын,
һәм алар Минем кадерле йортымны нәҗесләячәк –
юлбасарлар, анда кереп, аны нәҗесләячәк.
23Зынҗырлар ясагыз,
чөнки бу җир канлы җинаятьләр белән сугарылган,
шәһәр җәбер-золым белән тулган+.

24Мин бирегә иң явыз халыкларны китерәчәкмен,
һәм алар биредәге йортларны үз кулына төшерәчәк.

Мин көчлеләрнең тәкәбберлеген бетерәчәкмен,
аларның изге урыннары нәҗесләнәчәк+.
25Дәһшәт килгәч, алар тынычлык эзләр,
ләкин таба алмас.
26Бәла артыннан бәла килер,
бер имеш-мимеш икенчесен тудырыр,
пәйгамбәрләрдән илаһи күренешләр сорарлар,
руханилар канун өйрәтүдән туктар,
өлкәннәр киңәш бирә алмас+.
27Патша хәсрәтләнер,
түрәләр өметен өзәр,
халыкның куллары калтырар.

Мин аларның кылган гамәлләренә карап җәзасын бирермен,
үз кагыйдәләре буенча хөкем итәрмен,
һәм алар Минем Раббы икәнемне белерләр».

8

Иерусалимнең потлары

8^1Мин өйдә утыра идем. Яһүдә өлкәннәре да минем янда иде. Бу хәл алтынчы елның[*] алтынчы аенда, айның бишенче көнендә булды. Анда миңа Хуҗа-Раббы кулы иреште+. 2Ир-ат кыяфәтле затны күрдем мин; аның билдән түбән өлеше ут кебек булып, билдән югары өлеше исә ялкынланып-ялтырап торган тимер сыман иде+. 3Кулга охшаган нәрсә сузып, әлеге зат мине чәчләремнән эләктерде. Рух мине җир белән күк арасына күтәрде һәм Аллаһыдан булган күренештә Иерусалимгә, эчке ишегалдының төньяк капкасы төбенә китереп бастырды. Анда Раббының ачуын кузгаткан пот тора иде+. 4Теге чакта миңа тигез җирдә Аллаһыдан иңгән күренештәге сыман, минем каршымда Исраил Алласының балкып торган шөһрәте пәйдә булды+. 5Шунда Аллаһы миңа:

– И адәм углы! Күзләреңне төньякка таба күтәреп кара, – диде.

Мин күзләремне төньякка юнәлттем: анда, мәзбәх капкасының төньяк ягында, Раббының ачуын кузгаткан теге пот тора иде. 6Раббы миңа әйтте:

– И адәм углы! Син күрәсеңме аларның нәрсә эшләгәнен? Мине Үземнең изге йортымнан ераклаштырыр өчен, Исраил халкының нинди әшәкелекләр эшләгәнен күрәсеңме? Син әле тагын да җирәнгечрәк нәрсәләр күрерсең.

7Шуннан соң Ул мине ишегалдына керә торган капка төбенә алып килде. Карыйм – диварда бер тишек бар. 8Ул миңа әйтте:

– И адәм углы! Диварны тишеп чык.

Мин диварны тишеп чыктым һәм бер ишек күрдем+. 9Аллаһы миңа:

– Кер дә алар монда кылган җирәнгеч әшәкелекне күр, – диде.

10Шуннан соң мин кердем дә бөтен диварларга ясалган төрледән-төрле сөйрәлүче вә хәрәм хайван сурәтләрен, Исраил халкының төрле потларын күрдем+. 11Сыннар алдында Исраилнең өлкәннәреннән җитмеш ир заты, шулар арасында Шапан углы Яһазанья да басып тора иде; һәркайсы кулына сумала-майлар көйрәтү савыты тоткан, хуш исле сумала-майлардан куе болыт күтәрелә иде. 12Раббы миңа әйтте:

– Күрәсеңме, адәм углы: Исраил халкының өлкәннәре караңгыда, үзләренең сыннары куелган бүлмәләрдә нәрсә эшли? Чөнки алар: «Безне Раббы күрми, Раббы бу җирне ташлады», – диләр+.

13Аннары Ул миңа:

– Аларның тагын да яманрак әшәкелекләрен күрерсең, – диде.

14Ул мине Раббы йортының төньяк капкасы төбенә алып килде. Анда хатын-кызлар Таммуз илаһын кызганып елап утыралар иде. 15Раббы миңа:

– Боларны күрәсеңме, адәм углы? Тагын да зуррак әшәкелекләр күрерсең, – диде.

16Шуннан соң Ул мине Раббы йортының эчке ишегалдына алып керде; Раббының Изге йортының капкасы янында, болдыр белән мәзбәх арасында, егерме бишләп ир заты, аркаларын Раббы йортына, йөзләрен көнчыгышка таба борып, кояшка сәҗдә кылалар иде+. 17Ул миңа:

– Күрәсеңме, адәм углы: Яһүдә йорты биредә кылган әшәкелекләр азмы әллә?! Алар җирне җәбер-золым белән тутыралар, Минем ачуымны арттыралар. Кара: алар агач ботагын Минем борын төбенә китерәләр[*]. 18Шуңа күрә Мин аларга ярсуымны түгәчәкмен, аларны кызганмаячакмын һәм ярлыкамаячакмын, колагыма каты итеп кычкырганда да, аларны ишетмәячәкмен+.

9

Иерусалимгә җәза бирү

9^1Шуннан соң мин Аның:

– Шәһәрне җәзага тартырга тиешле кешеләрнең һәркайсы кулына җимергеч коралын тотып килсен! – дип, каты итеп кычкырганын ишеттем.

2Төньякка караган Югары капкадан, һәрберсе үз коралын тотып, алты кеше чыкты, араларында берсе киндер күлмәктән, билендә язу кирәк-яраклары бар иде. Бакырдан ясалган мәзбәх янына килеп җиткәч, алар туктап калдылар+.

3Һәм Исраил Алласы шөһрәтенең балкышы керубим өстеннән – үз урыныннан – Аллаһы йортының бусагасы янына күчте. Аннары Ул киндер киемле, билендә язу кирәк-яраклары булган кешене чакырып алды. 4Раббы аңа:

– Иерусалим буйлап йөр, шәһәрдә кылынган әшәкелекләрдән хәсрәт кичергән һәм ыңгырашкан кешеләрнең маңгайларына тамга сал, – диде+. 5-6Аннары башкаларга: – Аның артыннан шәһәр буйлап йөрегез, берәүне дә кызганмыйча һәм ярлыкамыйча үтерегез; карт кешеме ул, яшь ирме, кызмы, баламы, ана кешеме – һәммәсенең җанын кыегыз. Ләкин маңгаенда тамга булган кешегә тимәгез. Бу эшне Минем изге йортымнан башлагыз, – дип әйткәнен ишеттем.

Шулай итеп, алар Аллаһы йорты алдында торган өлкәннәрдән башладылар++. 7Аннары Раббы аларга:

– Изге йортны нәҗесләгез, ишегалларын үлеләр белән тутырыгыз да чыгып китегез, – диде.

Алар, чыгып, шәһәр халкын үтерә башладылар.

8Шәһәр халкы кырылып барганда, мин, берьялгызым калып, йөзем белән җиргә капландым һәм:

– Йа Хуҗа-Раббы! Иерусалимгә ачуыңны яудырып, Исраилдә исән калганнарның һәммәсен дә һәлак итәрсең микәнни?! – дидем+.

9Раббы миңа әйтте:

– Исраил белән Яһүдә йортының гөнаһлары бик зур, бу җир кан белән сугарылган, шәһәрдә бер тамчы да дөреслек юк; алар: «Раббы бу җирне ташлады, Раббы берни күрми», – диләр+. 10Шуңа күрә Мин аларны кызганмаячакмын да, ярлыкамаячакмын да; Мин бары алар кылган гамәлләрне генә үз башына кайтарачакмын+.

11Һәм шунда киндер күлмәкле, билендә язу кирәк-яраклары булган кеше, хәбәр алып кайтып:

– Мин һәммәсен дә Син кушканча эшләдем, – диде.

10

Балкып торган Раббы шөһрәтенең Үз йортыннан китүе

10^1•Шунда мин керубимнәрнең баш өстендәге гөмбәздән югарырак торган, зәңгәр якуттан ясалган тәхет сыман бер нәрсә күреп алдым. 2Һәм Раббы киндер күлмәкле кешегә:

– Керубимнәрдән астарак урнашкан тәгәрмәчләр арасына кер дә, керубимнәр арасындагы көйрәп торган күмерне учлап алып, шәһәр өстенә ыргыт, – диде.

Һәм ул кеше минем күз алдымда кереп китте+. 3Керубимнәр исә, теге кеше кергәндә, Аллаһы йортының көньягында иде, шул чагында эчке ишегалдын болыт каплап алды+. 4Раббының балкып торган шөһрәте, керубимнәр өстеннән күтәрелеп, йортның бусагасына күчкән иде; йорт эче – болыт белән, ишегалды исә Раббы шөһрәтенең балкышы белән тулган иде.

5Керубимнәрнең канат каккан тавышы, Кадир Алла өн салган сыман, хәтта тышкы ишегалдында да ишетелеп торды.

6Киндер күлмәкле кешегә Раббы:

– Керубимнәр яныннан, тәгәрмәчләр арасыннан ут ал, – дип кушкач, ул кеше тәгәрмәчләр янына кереп басты. 7Керубимнәрдән берсе, алар арасындагы утка кулын сузып, киндер күлмәкле кешегә учлап күмер алып биргәннән соң, әлеге кеше чыгып китте. 8Керубимнәрнең канат астында кешенеке сыман куллар күренә иде.

9Шулчакны мин керубимнәр янында торган дүрт тәгәрмәч күрдем. Һәркайсы янында берәр тәгәрмәч, тәгәрмәчләр хризолит ташы сыман иде. 10Һәр дүрт тәгәрмәч бер-берсенә охшаган булып, тәгәрмәч эчендәге тәгәрмәч сыман иде. 11Тәгәрмәчләр дүрт тарафка да бара ала, һәм, барганда, алар туп-туры бара иделәр; алгы тәгәрмәч кай тарафка караса, тәгәрмәчләр борылмыйча шул тарафка таба бара иде. 12Аларның бөтен тәне, аркалары, куллары, канатлары, тәгәрмәчләре тоташтан күз белән тулган; дүрт тәгәрмәчендә дә күзләр бар иде+. 13Мин аларның «бөтерелә торган тәгәрмәчләр» дип аталуын ишеттем. 14Һәр керубимнең дүрт йөзе бар иде: берсе – керубим йөзе, икенчесе – кеше йөзе, өченчесе – арыслан һәм дүртенчесе – бөркет йөзе.

15Керубимнәр күтәрелеп китте. Болар мин Кебар елгасы буенда күргән затлар иде+. 16Керубимнәр барган чакта, яннарындагы тәгәрмәчләр дә бара иде; керубимнәр җирдән күтәрелер өчен канатларын җәйгәндә, тәгәрмәчләр дә алардан аерылмады. 17Керубимнәр тик торган чакта, алар да тик торды; алар кузгалганда, тәгәрмәчләр дә күтәрелде, чөнки затларның рухы аларда иде.

18Раббының балкып торган шөһрәте, Үз йорты бусагасыннан китеп, керубимнәрнең өстендә туктап калды. 19Керубимнәр, минем күз алдында канатларын җәеп, җирдән күтәрелделәр; алар белән бергә яннарындагы тәгәрмәчләре дә китте; алар Раббы йортының көнчыгыш капкасы янында туктап калдылар; Исраил Алласының балкып торган шөһрәте алар өстендә булды+.

20-22Болар мин Кебар елгасы буенда, Исраил Алласының аяк астында күргән затлар иде; һәрберсенең дүрт йөзе, дүртәр канаты, канатлары астында кешенеке сыман куллары булып, йөзләре дә мин Кебар елгасы буенда күргән йөзләр сыман иде; һәрберсе үз алдына гына карап атлый иде. Шуңа күрә мин аларның керубимнәр икәнлеген белдем.

11

Иерусалимнең хөкем ителүе

11^1Рух, мине күтәреп алып, Раббы йортының көнчыгышка караган капкасы янына китереп куйды. Һәм мин капка янында басып торган егерме биш кешене күрдем; алар арасында Аззур углы Яһазанья вә Бенаяһ углы Пелатия – халык башлыклары бар иде+. 2Раббы миңа әйтте:

– И адәм углы! Менә, болар явыз ниятле кешеләр, шәһәргә начар киңәш бирәләр: 3«Йортлар салу вакыты әле тиз генә килми; бу шәһәр – казан, ә без – ит», – дип әйтә алар. 4Шуңа күрә пәйгамбәрлек кыл, адәм углы, аларга каршы пәйгамбәрлек кыл!

5Шунда миңа Раббы Рухы иңде һәм болай диде:

– Раббы болай дип әйтә, диген: «Исраил халкы, синең ни сөйләгәнеңне, уеңа нәрсә килгәнне Мин беләм. 6Бу шәһәрдә сез бик күп кеше үтердегез, урамнарны мәет белән тутырдыгыз»+. 7Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Шәһәрдә сез үтергән кешеләр – ит, ә бу шәһәр – казан; ләкин Мин сезне аннан куып чыгарачакмын. 8Сез кылычтан куркасыз, һәм Мин сезнең өскә кылыч җибәрәчәкмен, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –+
9Мин сезне шәһәрдән куып чыгарачакмын, чит халыклар кулына тапшырачакмын һәм сезгә хөкем оештырачакмын. 10Сез кылычтан һәлак булачаксыз; Мин сезне Исраилдән читтә дә хөкем итәчәкмен, һәм сез Минем Раббы икәнемне беләчәксез. 11Бу шәһәр сезнең өчен казан булмас, сез анда ит булмаячаксыз; Мин сезне Исраилдән читтә дә хөкем итәчәкмен. 12Сез Минем Раббы икәнемне белерсез; чөнки сез Минем кагыйдәләремне үтәмәдегез һәм Минем кануннарымны сакламадыгыз, ә бәлки үзегезне чолгап алган халыклар кануны буенча яшәдегез».

13Мин пәйгамбәрлек иткән чакта, Бенаяһ углы Пелатия үлде. Мин, җиргә йөзтүбән капланып, бөтен тавышыма:

– Йа Хуҗа-Раббым! Исраилнең исән калган халкын бөтенләй юк итәрсең микәнни?! – дип кычкырдым+.

Раббының сөрелгән кешеләргә вәгъдәсе

14Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

15– И адәм углы! Иерусалимдә яшәүчеләр синең туганнарың, синең барлык карындаш туганнарың вә бөтен Исраил халкы турында: «Алар Раббыдан еракта яшиләр; бу җир безгә биләмә итеп бирелгән», – диләр. 16Моңа каршы син, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Гәрчә Мин аларны еракларга, ят халыклар арасына сипсәм дә, җир буйлап таратсам да, киткән җирләрендә Мин халкым өчен күпмегәдер изге йорт булырмын»+. 17Шуңа күрә син, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Мин сезне халыклар арасыннан җыеп алырмын да Үзем таратып-сипкән җирләрдән кире кайтарырмын һәм Исраил җирен сезгә бирермен»+.

18Кире әйләнеп кайткач, алар ул җирдәге барлык кабахәт нәрсәләрне вә әшәкелекләрне юк итәрләр. 19Мин аларга башка төрле йөрәк бирәчәкмен, яңа рух иңдерәчәкмен, аларның тәннәреннән, таш йөрәкләрен алып, тере йөрәк бирәчәкмен+. 20Шуннан алар Минем кагыйдәләрем буенча гамәл кылырлар, Минем кануннарымны сакларлар һәм үтәрләр, шул чагында алар – Минем халкым, ә Мин аларның Алласы булырмын+. 21Ә инде йөрәге кабахәт нәрсәләргә вә әшәке потларга береккән кешеләргә Мин, кылган гамәлләренә күрә, җәзаны үз башына төшерермен. Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

Раббы шөһрәтенең Иерусалимнән китүе

22Шулчак тәгәрмәчләр янындагы керубимнәрнең канатлары күтәрелде; Исраил Алласының балкып торган шөһрәте шул мәлдә алар өстендә иде+. 23Раббының әлеге шөһрәте, шәһәр эченнән күтәрелеп, шәһәрдән көнчыгышта тау өстендә туктап калды+. 24Шуннан соң Аллаһы Рухы иңдергән күренештә Рух мине күтәреп алды да килданиләр җиренә, сөрелгәннәр арасына күчереп куйды. Аннары миңа иңгән әлеге күренеш юкка чыкты+. 25Һәм мин Раббы күрсәткән һәммә нәрсәне сөрелгәннәргә җиткердем.

12

Яхәзкыл – әсирлек вә курку билгесе

12^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Син фетнәчел халык арасында яшисең; аларның күзләре бар, ләкин күрмиләр, колаклары бар, ләкин ишетмиләр, чөнки алар фетнәчел халык+. 3Ә син, адәм углы, сөргенгә китү өчен, үзеңә кирәкле әйберләрне әзерлә, көн уртасында алар күз алдында күченеп кит, алар күз алдында бүтән җиргә күчен; шуннан соң алар, бәлки, акылларына килерләр, гәрчә фетнәчел йорт булсалар да+. 4Сөргенгә киткәндә кирәкле әйберләреңне көндез аларның күз алдында алып чык, үзең исә кичен аларның күз алдында чык, сөргенгә чыккан кебек чык. 5Аларның күз алдында диварны тишеп, әйберләреңне шуннан чыгар+. 6Караңгы төшкәч, аларның күз алдында йөгеңне җилкәңә салып чык, җирне күрмәс өчен, йөзеңне капла, чөнки Мин сине Исраил халкына гаиптән хәбәр[*] бирү билгесе итеп куйдым.

7Мин кушканны эшләдем: сөрген юлында кирәкле әйберләрне көндез алып чыктым, ә кичен, кулым белән диварны тишеп, йөгемне чыгардым да халыкның күз алдында җилкәмә күтәрдем.

8Иртән миңа Раббы сүзе килеп иреште:

9– И адәм углы! Фетнәчел Исраил халкы: «Син нәрсә эшлисең?» – дип сорамадымы синнән+? 10Аларга, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Иерусалим хакименә вә андагы бөтен Исраил халкына кисәтү бу»+. 11Әйт аларга: «Мин сезнең өчен билге. Мин эшләгән нәрсә сезнең белән дә булачак: сез, әсир ителеп, сөргенгә китәрсез». 12Алар арасындагы хаким, караңгыда йөген иңенә күтәреп, яшерен генә юлга кузгалачак, чыгар өчен, диварны тишәчәк, йөзен куллары белән каплаячак, шуңа күрә кая барганын күрмәячәк. 13Мин аңа ятьмәмне салачакмын, һәм ул Минем тозагыма эләгәчәк; Мин аны килданиләр җиренә, Бабилгә илтәчәкмен, ләкин ул аны күрмәячәк, шунда үлеп калачак+. 14Ә хаким тирәсендәгеләрнең һәммәсен – иярченнәрен вә барлык гаскәрен җилләргә таратырмын, кылычымны кыныннан алып, аларны эзәрлекләп китәрмен+. 15Үзләрен төрле халыклар арасына тараткач һәм төрле илләргә чәчкәч, алар Минем Раббы икәнемне белерләр+. 16Кылган әшәкелекләре хакында үзләре яшәгән халыклар арасында сөйләсеннәр өчен, Мин аларның бик азын гына кылычтан, ачлыктан вә үләт чиреннән саклап калырмын; һәм алар Минем Раббы икәнемне белерләр+.

17Миңа тагын Раббы сүзе килеп иреште:

18– И адәм углы! Ризыгыңны калтыранып аша, суыңны дерелдәп һәм борчулы хәлдә эч. 19Бу илдәге халыкка, Исраил җирендәге Иерусалимдә яшәүчеләр турында Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Ризыкларын алар хәвефләнеп ашарлар, суларын куркып кына эчәрләр, чөнки аларның җире анда яшәүчеләрнең мәрхәмәтсезлеге аркасында муллыктан мәхрүм ителер+. 20Халык белән тулы шәһәрләр бушап калыр, җирләре чүлгә әйләнер; һәм сез Минем Раббы икәнемне белерсез».

Раббы сүзенең чынга ашуы

21Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

22– И адәм углы! Исраил җирендәге «Көннәр үтә тора, ә Аллаһыдан иңгән һәртөрле күренешләр тормышка ашмый» дигән сүзләрегез – нинди гыйбарә ул+? 23Аларга, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Бу гыйбарәне Мин юкка чыгарачакмын, Исраилдә андый сүзләр бүтән йөрмәячәк». Тагын аларга әйт: «Аллаһыдан иңгән һәртөрле күренешләрнең тормышка ашачак көне якынлаша. 24Исраил халкына ялган күренешләр иңмәячәк, һәм күрәзәчелек булмаячак+. 25Чөнки Мин, Раббы, әйтер нәрсәмне әйтәчәкмен; Мин әйткән сүзләр чынга ашачак, тоткарланмаячак; сезнең көннәрдә, фетнәчел йорт, әйткән сүземне Мин үтәячәкмен». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

26Миңа тагын Раббы сүзе килеп иреште:

27– И адәм углы! Менә, Исраил халкы: «Аллаһыдан аңа иңгән күренеш күп көннәрдән гамәлгә ашачак – алда буласы заманнар турында пәйгамбәрлек итә ул», – ди+. 28Шуңа күрә аларга, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Мин әйткәннәрнең берсе дә тоткарланмаячак, Мин әйткән сүз чынга ашачак». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе.

13

Ялган пәйгамбәрләргә гаеп ташлау

13^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Исраилнең пәйгамбәрлек итүче пәйгамбәрләренә, үз фаразларына нигезләнеп сөйләүче пәйгамбәрләргә, Раббы сүзен тыңлагыз, диген,+
3Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Үз-үзен рухландыручы һәм башка берни күрмәүче акылсыз пәйгамбәрләргә кайгы! 4Синең пәйгамбәрләрең, Исраил, хәрабәләр арасында посып яткан төлкеләр кебек. 5Раббы көнендә булачак сугышта нык торыр өчен, сез, дивардагы җимерекләр янына барып, Исраил хакына диварны төзекләндермисез+. 6Алар күргән нәрсәләр буш һәм күрәзәлекләре ялган. Раббы шулай белдерә, ди алар, гәрчә аларны Раббы җибәрмәсә дә; шул сүзләре чынга ашачак дип өметләнә алар+. 7Сез буш күренешләр күрмәдегезмени?! Ялган күрәзәлек итмәдегезмени?! Мин әйтмәсәм дә, Раббы шулай дип белдерә, димәдегезмени?!»

8Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Сез ялган күрәзәлек иткәнгә һәм буш күренешләр күргәнгә, Мин сезгә каршы чыгам, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –+
9Буш күренешләр күргән һәм ялган күрәзәлек иткән пәйгамбәрләргә каршы юнәләчәк Минем кулым; халкым киңәшмәсендә алар булмаячак, Исраил халкы исемлегенә кертелмәячәк һәм Исраил җиренә аяк басмаячак; һәм сез Минем Хуҗа-Раббы булуымны белерсез+.

10Тынычлык юк чагында: «Тынычлык бар», – дип әйтеп, Минем халкымны юлдан яздырган өчен, халык какшап торган дивар корганда, аны агартып сылаган өчен,+
11диварны агартып сылаучыларга әйт, ул авачак, диген. Коеп яңгыр һәм эре боз бөртекләре явачак, көчле җил күтәрелеп, диварны аударачак+. 12Менә, дивар авар; шул чагында сездән: „Диварның сез сылаган акшары кайда соң?“ – дип сорамаслармы?»

13Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Ачудан ярсыган чагымда, Мин, көчле җил кузгатып, ярсуымнан коеп яңгыр һәм ачуымнан һәлакәтле боз явар. 14Сез агартып сылаган диварны нигезенә кадәр җимереп җиргә егармын, аның белән бергә үзегез дә һәлак булырсыз; һәм Минем Раббы булуымны белерсез+. 15-16Ачуымны дивардан һәм аны агартып сылаган кешеләрдән алгач, сезгә: „Дивар да, аны сылаучылар да, тынычлык юк чагында тынычлык турында Иерусалимгә пәйгамбәрлек иткән Исраил пәйгамбәрләре дә юк“, – диярмен», – дип белдерә Хуҗа-Раббы.

17Ә син, адәм углы, йөзеңне үз халкың кызларына, үз фаразларына нигезләнеп пәйгамбәрлек иткән кызларына бор һәм аларга каршы пәйгамбәрлек ит. 18Аларга, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Кешенең җанын аулау өчен, һәр кул беләзегенә сихер бәйләвече тегүчеләргә һәм башларына төрле озынлыктагы бөркәнчек әзерләүчеләргә кайгы! Минем халкымның җаннарын аулап, үз җаннарыгызны коткарып кала алырсызмы сез?! 19Берничә уч арпа, берничә икмәк телеме хакына сез, үләргә тиеш булмаганнарның җаннарын кыеп һәм яшәргә тиеш булмаган җаннарны исән калдырып, ялган сөйләгәнне тыңлаучы халыкны алдалап, халкым алдында Мине хур итәсез»+.

20Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Кош аулаган сыман, җан аулау өчен теккән сихер бәйләвечләрегезгә каршы чыгып, аларны кулыгыздан йолкып алам һәм, сез кош аулаган сыман, аулаган җаннарны иреккә җибәрәм. 21Бөркәнчекләрегезне ертып ташлап, халкымны сезнең кулдан йолып алам, алар инде сезнең табыш булмас; һәм Минем Раббы икәнемне белерсез. 22Мин тәкъва кешене кайгыга салырга теләмәгәндә, сез, ялган сүз әйтеп, аны кайгыга салган өчен һәм тормышларын саклап калмасын дип яман кешеләрне яман юлларыннан бормаган өчен,+
23сез инде ялган күренешләр күрмәссез һәм күрәзәлек итмәссез; Мин Үз халкымны сезнең кулдан йолып алам; һәм сез Минем Раббы икәнемне белерсез»+.

14

Потка табынучыларга гаеп ташлау

14^1Минем янга Исраил өлкәннәреннән берничә кеше килеп, каршыма утырды+. 2Шунда миңа Раббы сүзе килеп иреште:

3– И адәм углы! Бу кешеләр йөрәкләрендә потларга урын бирде, абыну ташы итеп үз алдына гөнаһларын китереп куйды. Миңа сорау белән мөрәҗәгать итәр өчен рөхсәт бирә аламмы Мин аларга?!+
4Шуңа күрә сөйләш алар белән һәм, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Исраил халкыннан кем дә булса йөрәгендә потларга урын бирсә, абыну ташы итеп үз алдына гөнаһларын китереп куйса, әмма шуңа да карамастан пәйгамбәр янына килсә, күп санлы потлары өчен Мин, Раббы, аңа Үзем җавап бирермен. 5Үзенең потлары аркасында Миңа чит-ят булып китүен Исраил халкы йөрәге белән аңласын өчен, шулай эшлим Мин моны».

6Исраил халкына, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Хак юлга кайтыгыз, потларыгыздан баш тартыгыз, барлык әшәке нәрсәләрдән йөзегезне читкә борыгыз+. 7Әгәр Исраил халкыннан яки Исраил җирендә килмешәк булып яшәүче чит халыклардан берәрсе, Миннән аерылып, йөрәгендә потларга урын бирсә һәм абыну ташы итеп үз алдына гөнаһын китереп куйса, әмма шуңа да карамастан пәйгамбәр аша Миннән киңәш сорарга килсә, Мин, Раббы, аңа Үзем җавап бирермен. 8Мин, каршы чыгып, аңа хурлык тамгасы салырмын һәм, бүтәннәргә гыйбрәт булсын өчен, аны халкымнан читләштерермен, шул чагында Минем Раббы булуымны белерсез+.

9Әгәр дә инде пәйгамбәр, вәсвәсәгә бирелеп, пәйгамбәрлек итсә, димәк, аны Мин, Раббы, вәсвәсәгә салганмын; һәм Мин, кулымны аңа таба сузып, аны Үз халкым Исраил арасыннан юк итәрмен+. 10Алар икесе дә – сораучы да, пәйгамбәр дә – бер дәрәҗәдә гаепле булып, тиешле җәзасын алачак. 11Алга таба Исраил халкы Миннән йөз чөермәсен һәм, җинаять кылып, үзен нәҗесләмәсен, Минем халкым булып калсын, ә Мин аларның Алласы булсын өчен, шулай эшлим Мин моны». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

Гөнаһлыларның һәлак булуы

12Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

13– И адәм углы! Әгәр нинди дә булса бер халык, Миңа тугрылыгын сакламыйча, Минем алда гөнаһ кылса, шул чакта Мин, аңа таба кулымны сузып, аны ризыктан мәхрүм итәрмен, аңа ачлык җибәрермен һәм кешеләрен вә терлекләрен һәлак итәрмен+. 14Хәтта ки анда шушы өч ир – Нух, Даниил вә Әюб яшәп торсалар да, тәкъвалыклары белән алар фәкать үз җаннарын гына коткарып калыр иде, – дип белдерә Хуҗа-Раббы+.

15Әгәр Мин, шушы җирне бөлдерү өчен, анда кыргый җәнлекләр җибәреп, шушы җәнлекләр аркасында әлеге җир беркем йөрмәслек булып ташландык хәлгә килсә, 16һәм бу өч ир шунда булса, Үземнең бар булуым белән ант итәм, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – алар үзләренең угылларын да, кызларын да коткарып кала алмаслар, бары тик үзләре генә котылып калыр, ә җир чүлгә әйләнер иде+.

17Әгәр Мин шул җиргә таба кылыч юнәлтеп, кылычка: «Җир буйлап үт», – дисәм, һәм ул андагы кешеләрне вә терлекләрне һәлак итә башласа,+
18Үземнең бар булуым белән ант итәм, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – әлеге өч ир үзләренең угылларын да, кызларын да коткарып кала алмас, фәкать үзләре генә котылып калыр иде.

19Әгәр Мин, ул җирдәге кешеләрне вә терлекләрне юк итәр өчен, үләт чире һәм кан койдыргыч ярсуымны җибәрсәм, 20Үземнең бар булуым белән ант итәм, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – Нух та, Даниил да, Әюб тә угылларын да, кызларын да коткарып кала алмас, тәкъвалыклары белән үз җаннарын гына коткарыр иде.

21Чөнки Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Әгәр дә Мин, Иерусалимнең кешеләрен вә мал-туарын юк итәр өчен, дүрт төрле коточкыч җәзам – кылыч, ачлык, ерткыч җанварлар вә үләт чирен шунда җибәрсәм, үтә куркыныч булачак+. 22Әмма аларның анда угыл-кызларыннан исән калучылар булыр; аларны шәһәрдән алып чыгарлар, һәм алар сезнең янга килерләр; шунда сез аларның үз-үзләрен ничек тотуын һәм кылган гамәлләрен күрерсез һәм Иерусалимгә Мин җибәргән бәлаләрнең асылына төшенеп юанырсыз+. 23Аларның үз-үзләрен тотышын вә кылган гамәлләрен күреп юанырсыз, чөнки Мин шәһәрдә эшләгәннәрнең юкка гына түгел икәнлеген белерсез». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе.

15

Йөзем агачы турындагы кинаяле хикәя

15^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Йөзем куагының бүтән агачлардан өстенлеге нидә? Йөзем ботагы – урмандагы агачларның берсе генә ул+. 3Нинди дә булса әйбер ясар өчен, аны кисеп алалармы?! Берәр нәрсә элеп куяр өчен, аннан чөй ясыйлармы?! 4Менә, аны утка салалар; аның ике башын да ут ашый, уртасы да яна: берәр әйбер ясарга ярыймыни ул хәзер?! 5Әле бөтен хәлендә дә аннан әйбер ясап булмый иде; ә инде янып беткәч, аннан нәрсәдер ясап була димени?!

6Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Урманда үскән агачлар арасыннан йөзем ботагын алып, утка ыргыткан сыман, Иерусалимдә яшәүчеләрне дә Мин утка салырмын+. 7Мин аларга каршы чыгармын – бер уттан качсалар, аларны икенче ут тотар. Аларга каршы чыккач, Минем Раббы икәнемне белерсез. 8Алар Миңа тугры булмаганга күрә, бу җирне чүлгә әйләндерермен». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе.

16

Иерусалим – хыянәтчел шәһәр

16^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Иерусалимгә аның әшәкелекләрен сөйләп күрсәт+
3һәм аңа, Хуҗа-Раббы Иерусалимгә болай дип әйтә, диген: «Синең тамырың вә туган илең – кәнганиләр җирендә, синең атаң – амори, ә анаң – хитти кызы+. 4Туган көнеңдә синең кендегеңне кисмәделәр, аруландыру өчен, тоз белән ышкымадылар, су белән юмадылар һәм биләүгә биләмәделәр. 5Миһербанлылык күрсәтеп боларны эшләр өчен, беркем дә сиңа кызганып карамады; сине кырга чыгарып ташладылар, туган көнеңдә сиңа җирәнеп карадылар.

6Яныңнан узып барган чакта, Мин, кан эчендә тыпырчынып ятканыңны күреп: „Яшә!“ – дидем. Әйе, кан эчендә ятканда, Мин сиңа: „Яшә!“ – дидем+. 7Сине кыр үсемлекләре кебек үрчеттем, син үсеп буй җиткердең һәм бик матур асылташка әверелдең; күкрәкләрең тулышты, чәчләрең үсте; ләкин син шәрә идең, өстеңдә берни дә юк иде.

8Кабат яныңнан үткән чакта, сине күрдем Мин, бу синең мәхәббәтең чоры иде; Мин, өстемдәге киемемнең бер чабуын җәеп, шәрәлегеңне капладым; сиңа ант итеп, синең белән килешү төзедем, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – һәм син Минеке булдың+.

9Мин сине су белән коендырдым, каннарыңны юып төшердем һәм май белән майладым. 10Өстеңә парча кием кигездем, аягыңа күн башмак бирдем, тәнеңне нәфис җитен тукымага төрдем, башыңа ефәк яулык бөркәндердем. 11Сине асылташлар белән бизәдем: беләгеңә – беләзек, муеныңа муенса тактым. 12Борыныңа – боҗра, колагыңа – алка һәм башыңа бик матур таҗ кигездем+. 13Син алтын вә көмеш әйберләр белән бизәндең. Киемең нәфис җитен, ефәк вә парчадан иде. Син сыйфатлы бодай оны, бал вә май ашадың. Гаҗәеп гүзәл идең син, патшаларча мәһабәт идең+. 14Синең матурлыгың хакында халыклар арасында дан таралды, чөнки Мин биргән затлы киемнәрдә син бик тә гүзәл идең, – дип белдерә Хуҗа-Раббы.

15Ләкин син чибәрлегеңнән вә даныңнан файдаланып зина кыла башладың – үтеп баручы һәркемгә бирелеп фәхешлек иттең+. 16Киемнәреңнең бер өлешеннән төрле төстәге калкулыклар ясадың һәм шунда беркайчан да булмаганча фәхешлек иттең. 17Мин сиңа биргән алтын-көмештән матур бизәнү әйберләре алып, үзеңә ир-ат сыннары ясадың һәм алар белән фәхешлек иттең+. 18Аларга парча киемнәреңне кигездең һәм алларына Минем маемны вә хуш исле сумала-майларымны куйдың. 19Мин сиңа биргән ризыкларны – сыйфатлы бодай онын, майны вә балны, хуш исләр аңкытсын дип, алар алдына куйдың. Нәкъ әнә шулай булды, – дип белдерә Хуҗа-Раббы+.

20Минем өчен тудырган угылларың вә кызларыңны ризык итеп пот-сыннарга корбан иттең син. Уйнашлык итүең генә җитмәгән идемени?! 21Син әле Минем угылларымны да, чалып, ут аша үткәрдең һәм аларга бирдең+. 22Барлык шушы әшәкелекләрне эшләгәндә, фәхешлек иткәндә, син үзеңнең яшь вакытыңны – кан эчендә тыпырчынган, шәрә, киемсез чагыңны исеңә дә төшермәдең.

23Аһ! Кайгы сиңа! – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – Барлык шушы явызлыкларыңнан тыш, 24һәр мәйданда син үзеңә өем өйдең – гыйбадәт кылу өчен калкулык ясадың. 25Һәртөрле юл чатында, үзеңә калкулыклар ясап, матурлыгыңны хур иттең. Үтеп барган һәркемгә бирелдең һәм шулай итеп фәхешлек итүеңне арттырдың+. 26Үзеңнең күршеләрең – азгын Мисыр угыллары белән фәхешлек иттең, Минем ачуымны чыгарып, һаман күбрәк аза бирдең+. 27Шуңа күрә Мин, кулымны сиңа таба юнәлтеп, өлешеңне киметтем, сине күрәлмаучы пелешти кызларының ихтыярына бирдем, синең йөгәнсезлегең өчен алар оялдылар. 28Син Ашшур угыллары белән дә фәхешлек иттең, чөнки туя белмәдең; алар белән зина кылдың, ләкин канәгатьләнү алмадың+. 29Сәүдәгәрләр җирендәге килданиләр белән дә фахишәләрчә кыландың, ләкин аннан да канәгатьлек тапмадың+.

30Йөгәнсез фахишә кебек шушыларны эшләгәндә, йөрәгең бик тә көчсез булды синең! – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – 31Һәртөрле юл чатында өем өйгәндә, һәр мәйданда калку жирләр ясаганда, син фахишәдәй булмадың, чөнки бүләкләрдән баш тарта идең: 32син үз ире урынына чит ирләрне кабул иткән зиначы хатын кебек булдың+. 33Барлык фахишәләргә бүләк бирәләр, син исә барлык сөяркәләреңә үзең ярарга тырышып, һәр тарафтан синең янга фәхешлек итәргә килсеннәр өчен, аларга үзең бүләк бирә идең+. 34Синең фәхешлегеңдә хатын-кызлар белән була торган хәлләрнең киресе булды: синең арттан йөрмәделәр, син үзең бүләк бирә идең, ә сиңа бүләк бирмәделәр; башкалардан син шулай аерылып тордың».

35Шуңа күрә Раббы сүзен тыңла, фахишә! 36Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Азгынлыкка бирелгәнең һәм, фәхешлек иткәндә, сөяркәләрең алдында шәрәлегең ачылган өчен, әшәке потларың вә син аларга биргән угылларыңның каны өчен 37Мин синең барлык сөяркәләреңне: син ләззәт алган, яраткан һәм шулай ук күрәлмаганнарны – һәммәсен дә һәр яктан бергә җыеп алып, шәрәлегеңне ачып күрсәтәм, алар синең хурлыкка калуыңны күрәчәк+. 38Мин сине зиначы хатыннарны вә кеше канын түгүчеләрне хөкем иткән кебек хөкем итәчәкмен һәм көнчелегемнән ярсып үлемгә тартачакмын+. 39Мин сине сөяркәләрең кулына тапшырачакмын, алар синең өемнәреңне туздырачак, калкулыкларыңны җимерәчәк, өстеңнән киемеңне салдырып, бизәнү әйберләреңне тартып алачак һәм сине шәрә калдырачак+. 40Сиңа каршы гавамны җыеп, алар сине таш атып үтерәчәк, кылычлары белән тураклаячак+. 41Йортларыңны яндырып, күп санлы хатыннар алдында сиңа җәза бирәчәк. Мин синең фәхешлегеңә чик куячакмын, һәм син инде бүләкләр бирмәячәксең+. 42Сиңа булган ачуым кангач һәм көнчелек ярсуым басылгач, Мин тынычланырмын һәм бүтән сиңа ачуланмам+. 43Үзеңнең яшь чагыңны искә алмаган һәм кылган гамәлләрең белән ачуымны чыгарган өчен, менә, шул гамәлләреңне үз башыңа кайтарачакмын, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – Эшләгән әшәкелекләреңә өстәп, син азгынлыкка да бирелмәдеңме әллә?!

44Гыйбрәтле мәкальләр белән сөйләүче һәркем синең хакта: „Анасы нинди булса, кызы да шундый“, – дип әйтәчәк+. 45Ирен вә балаларын санламаган анаң һәм кыз туганнарыңа охшагансың син. Анагыз – хитти, атагыз – амори халкыннан+. 46Синең олы апаң – Самарея, ул үзенең кызлары белән синнән төньякта, ә сеңлең Сәдүм үз кызлары белән синнән көньякта яши+. 47Син, алар юлыннан барып, аларның әшәкелекләрен кабатлап кына калмадың, син бар яктан да алардан азгынрак булып чыктың+. 48Мин Үземнең бар булуым белән ант итәм, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – синең сеңлең Сәдүм вә аның кызлары син һәм синең кызларың эшләгәнне эшләмәде+.

49Сеңлең Сәдүмнең вә аның кызларының гөнаһы менә нәрсәдә иде: алар тәкәббер, ваемсыз-тук булдылар һәм кайгысыз яшәделәр, ә ярлыларга вә мохтаҗларга исә ярдәм итәргә теләмәделәр+. 50Алар, һаваланып, Минем күз алдымда әшәкелекләр эшләделәр, шуңа күрә, күргәнеңчә, Мин аларны һәлак иттем+. 51Самарея син кылган гөнаһларның яртысын да кылмады – әшәкелек эшләү ягыннан син аңардан уздырып җибәрдең; син кылганнар белән чагыштырганда, апаң вә сеңлеңне тәкъва дип санарга мөмкин+. 52Туганнарыңны шулай итеп аклагач, хәзер инде хурлык тамгасын үзеңдә йөрт. Син кылган гөнаһлар алар гөнаһыннан җирәнгечрәк булганга, алар синнән тәкъварак күренә. Оятыңнан кызарып, хурлык тамгасын йөрт, чөнки синең янда апаң белән сеңлең тәкъварак күренә.

53Шуңа да карамастан Мин Сәдүмгә вә аның кызларына, Самареягә вә аның кызларына һәм алар белән бергә сиңа да имин тормыш кайтарырмын+. 54Кылган гамәлләрең өчен оятыңнан кызарып, үзеңдә хурлык тамгасын йөртсен һәм шуның белән аларга юаныч булсын өчен, шулай эшлим Мин моны. 55Синең туганнарың Сәдүм вә Самарея үзләренең кызлары белән элекке хәленә кайтачак; син дә үз кызларың белән элекке хәлеңә кайтачаксың. 56-57Явызлыгың ачылганга кадәр һаваланып йөргән көннәреңдә туганың Сәдүмне мыскыллап телгә алмадыңмыни?! Ә хәзер син үзең Арам кызлары вә аның күршеләре, пелешти кызлары, сиңа җирәнеп караган бөтен тирә-яктагылар алдында адәм көлкесенә калдың. 58Үзеңнең азгынлыгың, әшәкелекләрең өчен хәзер газап чик», – дип белдерә Раббы.

59Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Килешүне бозып антыңны үтәмәгән өчен, кылган гамәлләреңә карап, Мин синең белән шулай эшлим. 60Алай да Мин, яшь чагыңда синең белән беркеткән килешүне искә төшереп, синең белән мәңгелек килешү төзим+. 61Син үзеңнең йөргән юлларыңны исеңә төшерәчәксең, һәм, апа-сеңелләреңне үзеңдә кабул иткәндә, сиңа оят булачак. Мин аларны сиңа кызларың итеп бирәчәкмен, әмма Мин моны синең белән төзегән килешүем хакына эшләмим+. 62Синең белән килешүне кабат төзим Мин, һәм шунда син Минем Раббы икәнемне белерсең+. 63Мин гафу иткәннең соңында кылган гамәлләреңнең һәммәсен син исеңдә тотсын, оятыңнан кызарсын һәм моннан ары хурлыгыңнан авызыңны да ачарга кыймасын өчен эшлим Мин моны». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе.

17

Бөркет вә йөзем агачы турындагы кинаяле хикәя

17^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Исраил халкына бер табышмак әйт һәм бер гыйбрәтле хикәя сөйлә әле. 3Син, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Киң канатлы, озын каурыйлы, йонлач, чуар зур бер бөркет Ливанга очып килде, бер эрбет агачының очын эләктереп алып,+
4аның өске яшь ботагын өзде дә сәүдәгәрләр җиренә алып китте һәм сату-алучылар шәһәренә китереп утыртты. 5Шушы җирдә үсә торган үсемлекнең орлыгын алып, тал агачы утырткан кебек, уңдырышлы кырга зур су янына утыртып куйды+. 6Ул, үсеп, киң ябалдашлы, тәбәнәк буйлы йөзем агачына әйләнде, ботаклары бөркеткә таба сузылган булып, тамырлары исә тирәндә иде. Әлеге йөзем агачы яңа ботаклар чыгарды, яфракка төренде+.

7Киң канатлы, йөнтәс тагын бер зур бөркет бар иде. Һәм әлеге йөзем агачы тамырларын аңа таба сузды, су сорап, утыртылган җиреннән ботаклары белән аңа таба үрелде. 8Ул әйбәт туфракка, зур су янына утыртылган иде, шуңа күрә ботаклар җибәреп җимеш бирә, мәһабәт йөзем агачы була ала иде».

9Син, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Тернәкләнеп, үсеп китә алыр микән ул? Тамырлары белән йолкып алмаслармы аны, җимешләрен өзмәсләрме, корымасмы ул? Аңардан үсеп чыккан барлык яшь ботаклар корыячак, һәм аны инде төбе-тамыры белән кубарып алыр өчен, егәрле кул да, күп санлы халык та кирәк булмаячак. 10Күчереп утыртылган булса да мантып китә алыр микән ул? Көнчыгыш җилләрендә корып бетмәсме? Үзенең үсеп утырган урынында корымасмы?»+

11Миңа тагын Раббы сүзе килеп иреште:

12– Әйтче фетнәчел йортка: «Моның нәрсә белдергәнен аңламыйсызмы?» Әйт аңа: «Менә, Бабил патшасы, Иерусалимгә килеп, аның патшасын вә башлыкларын Бабилгә алып китте, – диген. –+
13-14Патшалык буйсынучан булсын, кабат күтәрелә алмасын, килешүгә тугрылыгын саклап көн күрсен өчен, ул, Иерусалим патшасының нәселеннән бер кешене алып, аның белән антлы килешү төзеде һәм әлеге җирнең башлыкларын үзе белән алып китте+. 15Ләкин Иерусалим патшасы, Бабил патшасына каршы күтәрелеп, атлар вә күп гаскәр сорар өчен, илчеләрен Мисырга озатты. Эше уңышлы чыгармы аның?! Моны эшләгән кеше исән калырмы?! Килешүне бозып, исән калырмы ул?!+

16Мин Үземнең бар булуым белән ант итәм, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – Бабил патшасына биргән антына тугры булмаган, аның белән төзегән килешүне бозган өчен, Бабил җирендә, аны тәхеткә утырткан патша илендә үлемен табачак ул+. 17Байтак җаннарны һәлак итәр өчен туфрак өелгәч һәм камау ныгытмалары корылгач, гаскәре көчле, җыелган халкы күп санлы булса да, фиргавен бу сугышта аңа ярдәм итә алмаячак+. 18Антын санга сукмыйча, ул килешүне бозды, кул биреп ант итсә дә, шушыларны эшләде, әнә шуның өчен ул качып котыла алмаячак».

19Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Үземнең бар булуым белән ант итәм: Мин Иерусалим патшасын җәзалаячакмын, чөнки ул Минем антымны санга сукмады һәм килешүемне бозды. 20Мин аның өстенә ятьмәмне ыргытам, һәм ул Минем тозагыма эләгәчәк; аны Бабилгә китерәм, Миңа тугры булмаган өчен җәзага тартам+. 21Аның гаярь сугышчылары кылычтан һәлак булачак, исән калганнары исә төрле тарафка таралачак. Шул чагында сез моны Мин, Раббы, әйткәнне белерсез»+.

22Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Мин, биек эрбет агачының очыннан бер ботакны алып, аны Үзем утыртырмын; агачның очыннан яшь бер үсентене сындырып алып, биек, мәһабәт тау башына утыртырмын. 23Исраилнең тау башына утыртырмын Мин аны, һәм ул, ботак җибәреп, җимеш үстерәчәк, мәһабәт эрбет агачына әйләнәчәк. Ул агачта төрле-төрле кошлар оя корачак, күләгәле ботаклары арасында үзенә сыену урыны табачак+. 24Урмандагы барлык агачлар шуны беләчәк: Мин, Раббы, биек агачны тәбәнәгәйтәм, тәбәнәк агачны биегәйтәм, яшел агачны корытам, ә корыган агачны чәчәк ата торган итәм».

Боларны Мин, Раббы, әйттем һәм шулай эшләячәкмен дә+.

18

Раббының гаделлеге

18^1•Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– Исраил җире турында «Аталары әче йөзем ашаган, ә балаларының тешләре камаша» дигән мәкальне әйткәндә, сез нәрсәне күздә тотасыз+? 3Мин Үземнең бар булуым белән ант итәм, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – Исраилдә сез бу мәкальне бүтән әйтмәячәксез+. 4Менә, барлык җаннар да Минеке: атасының да, углының да җаны Минеке; гөнаһ кылган җан үләчәк+.

5Тәкъва кеше исә дөрес вә гадел гамәлләр кылса, 6таулардагы сыннарга китергән корбан итен ашамаса һәм Исраил халкы потларына табынмаса, якынының хатынын нәҗесләмәсә һәм күрем вакытында хатынына якын килмәсә,+
7беркемне дә рәнҗетмәсә, бурычка алган кешегә үз рәһенен[*] кайтарса, кешене таламаса, икмәген ач кешегә бирсә һәм шәрә кешене киендерсә,+
8әҗәткә биргән акчасын арттырып алмаса, рибачы[*] булмаса, гаделсез эш кылмаса, кешегә хөкемне гадел оештырса,+
9Минем кагыйдәләрем буенча гамәл кылса һәм кануннарымны ихластан сакласа, ул, димәк, тәкъва кеше, һәм ул һичшиксез яшәячәк, – дип белдерә Хуҗа-Раббы+.

10-11Әгәр аның рәхимсез углы кеше канын түксә һәм атасы кылмаган эшләрне кылса: таулардагы сыннарга китергән корбан итен ашаса, якынының хатынын нәҗесләсә, 12ярлы вә мохтаҗларны рәнҗетсә, кешене таласа, бурычка алган кешегә үз рәһенен кайтармаса, потларга табынса, әшәкелекләр эшләсә, 13табыш алыр өчен, әҗәткә акча бирсә, аны арттырып алса, ул исән кала аламы?! Юк, ул исән кала алмый. Андый әшәкелекләр эшләгән кеше һичшиксез үлемгә тапшырылачак, үз үлемендә ул үзе гаепле булачак+.

14Әгәр андый кешенең үз углы туып, атасының гөнаһларын күрә торып, аларны кабатламаса, 15таулардагы сыннарга китерелгән корбан итен ашамаса, Исраил халкының потларына табынмаса, якынының хатынын нәҗесләмәсә, 16кешене рәнҗетмәсә, бурычка алган кешедән рәһенен алмаса, беркемне таламаса, ачларга ризык бирсә, шәрәләрне киендерсә, 17ярлы кешегә начарлык эшләмәсә, бурычка акча биреп, аны арттырып түләтмәсә, Минем кануннарымны сакласа, кагыйдәләрем буенча гамәл кылса, атасы кылган гөнаһлар өчен үлмәс, һичшиксез яшәр. 18Ә аның атасы үзенең гөнаһлары – кешеләрне рәхимсез төстә изгәне, туганын талаганы һәм халкы арасында начарлык эшләгәне өчен үләчәк.

19Сез: «Ни өчен угыл атасының гөнаһлары өчен җавап бирми?» – дип сорыйсыз. Чөнки углы дөрес вә гадел гамәлләр кыла, Минем барлык кагыйдәләремне саклап, аларны үти; шуңа күрә ул һичшиксез яшәячәк+. 20Гөнаһ кылган җан үләчәк; атасының гаебен углы үз өстенә, ә атасы углының гаебен үз өстенә алмаячак, тәкъва кешенең тәкъвалыгы үзе белән калачак, явыз кешенең явызлыгы да үз өстендә булачак+.

21Әгәр инде явыз кеше, барлык кылган гөнаһларын ташлап, Минем бөтен кагыйдәләремне сакласа һәм дөрес вә гадел гамәлләр кылса, һичшиксез яшәячәк, үлмәячәк. 22Ул кылган барлык җинаятьләр искә алынмаячак, чөнки дөрес гамәлләр кылганга күрә, ул яшәячәк. 23Әллә Мин явыз кешенең үлүен телимме?! – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – Әүвәлге шөгылен ташлап исән калуын теләмиммени Мин аның?!+

24Ә инде тәкъвалыгыннан тайпылып, гаделсез эш кылса, явыз кеше кылган бөтен әшәкелекләрне эшләсә, тәкъва кеше яши алыр микән?! Ул кылган гадел гамәлләр онытылачак; тугры булмаганы һәм кылган гөнаһлары өчен ул үләчәк+.

25Ләкин сез: «Хуҗа-Хаким юлы дөрес түгел!» – дисез. Тыңла әле, Исраил халкы! Минем юлым ялгышмыни?! Үзегезнең юлларыгыз ялгыш түгелме соң?! 26Әгәр тәкъва кеше тәкъвалыгыннан тайпылып гөнаһ кылса һәм шуның өчен үлсә, ул үзе кылган гаделсез эшләре аркасында үлә. 27Ә инде явыз кеше, явызлыгыннан ваз кичеп, дөрес вә гадел гамәлләр кылса, үзенең җанын коткарып калачак. 28Үзе кылган барлык җинаятьләрен танып ихластан тәүбә иткәнгә күрә, ул һичшиксез исән калачак, үлмәячәк. 29Ә Исраил халкы: «Хуҗа-Хаким юлы дөрес түгел!» – ди. Әй Исраил халкы, Минем юлларым дөрес түгелмени?! Үзегезнең юлларыгыз ялгыш түгелме соң?!

30Шуңа күрә, Исраил халкы, Мин сине хөкем итәм, һәркемне барган юлы буенча хөкем итәм, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – Абындыручы гөнаһларыгыз үзегезне һәлак итмәсен өчен тәүбәгә килегез, барлык җинаятьләрегездән ваз кичегез+. 31Кылган барлык җинаятьләрегезне ташлагыз, үзегезгә яңа йөрәк вә яңа рух булдырыгыз; ни өчен үләргә сиңа, Исраил халкы?!+
32Үлеп баручының үлемен теләмим Мин, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – Тәүбәгә килегез һәм яши бирегез!

19

Исраил хакимнәре турындагы кайгы җыры

19^1Исраил хакимнәре турында син кайгы җыры җырла 2һәм әйт:

«Арысланнар арасында нинди арыслан иде синең анаң!

Яшь арысланнар арасында яшәп үстерде ул үзенең балаларын+.

3Үзенең бер баласын үстерде ул;
һәм баласы яшь арыслан булып җиткәч,
үзенә ризык табарга өйрәнде – кешеләрне ашады.

4Халыклар аның хакында ишеттеләр,
һәм арыслан алар казыган чокыр-тозакка төште,
аны ыргаклар белән Мисыр җиренә илттеләр+.
5Бераз көткәннән соң,
өметенең юкка чыгуын күреп,
ана арыслан икенче баласын яшь арыслан итеп үстерде+.

6Яшь арыслан булып җитешкәч,
башка арысланнар белән бергә эзләнеп йөри башлады ул,
үзенә ризык табарга өйрәнде – кешеләрне ашады.

7Аларның ныгытмаларын харап итте, шәһәрләрен бөлдерде;
аның үкерүеннән җирләр һәм шунда яшәүчеләр калтырап торды.

8Күрше өлкәләрдә яшәүче халыклар аңа каршы баш күтәрде
һәм өстенә ятьмә ыргытты – ул аларның тозагына килеп капты+.

9Аны, ыргаклар белән эләктереп, читлеккә утырттылар
һәм Бабил патшасына илттеләр;

Исраил тауларында тавышы бүтән ишетелмәсен дип,
аны биктә тоттылар.

10Синең анаң су буена утыртылган йөзем агачы кебек иде:

су мул булганга, җимешне ул күп бирде,
ботаклары да байтак иде+.
11Нык ботаклары хөкемдар таягы булырдай иде,
куе яфраклары арасыннан югарыга үрләде;
үзенең биеклеге, ботакларының күплеге белән аерылып торды ул.

12Аны, ярсуланып, тамыры белән йолкып алдылар,
җиргә ыргыттылар;
көнчыгыш җиле аны киптерде,
җимешләре киселде аның;
нык ботаклары корыды – аларны ут яндырды+.
13Ә хәзер аны чүлгә,
коры вә сусыз җиргә күчереп утырттылар.

14Һәм аның кәүсәсеннән чыккан ут җимешләрне яндырды,
хөкемдар таягы булырдай нык ботаклар анда калмады».

Кайгы җыры бу һәм кайгы җыры булып җырлансын да.

20

Фетнәчел Исраил халкы

20^1Җиденче елның бишенче аенда, унынчы көндә Исраилнең берничә өлкәне, Раббыдан киңәш сорарга дип, минем каршыма килеп утырды+. 2Шунда миңа Раббы сүзе килеп иреште:

3– И адәм углы! Исраил өлкәннәренә, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Сез Миңа киңәш сорарга килдегезме?! Ләкин Үземнең бар булуым белән ант итәм: Мин сезгә җавап бирмәячәкмен», – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –+

4Син аларны хөкем итәчәксеңме?! Аларны хөкем итәчәксеңме, адәм углы?! Аталарының нинди әшәкелекләр кылганын белдер аларга,+
5Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Исраилне сайлап алган көнне Мин, кулымны күтәреп, Ягъкуб токымына ант иттем һәм Мисыр җирендә Үземне аларга таныттым. Кулымны күтәреп аларга, Мин сезнең Раббы Аллагыз, дип әйттем+. 6Ул көнне аларга, Мин сезне Мисыр җиреннән Үзем тәгаенләп куйган, сөт вә бал агып торган иң гүзәл җиргә алып чыгармын, дип ант иттем+. 7Мин аларга, һәркем үзенең күз алдыннан кабахәт нәрсәләрне алып ташласын, үзен Мисыр потлары белән нәҗесләмәсен, Мин – сезнең Раббы Аллагыз, дидем+.

8Ләкин алар Миңа каршы баш күтәрделәр һәм Мине тыңламадылар; беркем дә үзенең күз алдыннан кабахәт нәрсәләрне алып ташламады һәм Мисыр потларына табынудан туктамады. Шунда Мин, ачуымны вә ярсуымны Мисыр җирендә алар өстенә түгәчәкмен, дидем. 9Мин моны Үз исемем хакына, чит халыклар алдында исемем хурлыкка төшмәсен дип эшләдем. Чөнки Исраил халкын Мисырдан алып чыгар өчен, Мин аларга Үземне нәкъ шул халыклар алдында таныткан идем+. 10Шуның өчен Мин аларны, Мисыр җиреннән чыгарып, чүлгә китердем+. 11Аларга Үземнең кагыйдәләремне бирдем, Үземнең кануннарымны җиткердем; шуларны үтәгән кеше исән калыр, дидем+. 12Шулай ук безнең арада билге булсын дип һәм аларны изге итүемне күрсеннәр дип, шимбә көннәремне дә бирдем+.

13Ләкин Исраил халкы чүлдә Миңа каршы баш күтәрде; Минем кагыйдәләрем буенча гамәл кылмады һәм кануннарымны үтәмәде (гәрчә аларны үтәгән кеше исән калган булыр иде), Минем шимбә көннәремне дә тәмам бозды; шуннан Мин, ярсуымны аларга яудырачакмын һәм аларны чүлдә һәлак итәчәкмен, дидем+. 14Ләкин чит халыклар алдында Үз исемем хурлыкка төшмәсен дип, алай эшләмәдем, чөнки Мин аларны Мисырдан шул халыклар күз алдында чыгардым. 15Һәм Мин чүлдә, кулымны күтәреп, аларга тәгаенләнгән, сөт вә бал агып торган иң гүзәл җиргә аларны кертмәскә ант иттем+. 16Чөнки алар Минем кануннарымны үтәмәделәр, кагыйдәләрем буенча гамәл кылмадылар, Минем шимбә көннәремне боздылар; аларның йөрәкләре үз потларына береккән иде+.

17Шуңа карамастан Мин аларны кызгандым, чүлдә һәлак итмәдем. 18Чүлдә аларның угылларына болай дидем: „Аталарыгыз кагыйдәләре буенча яшәмәгез, аларның кануннарын үтәмәгез, потларына табынып, үзегезне нәҗесләмәгез+. 19Мин – сезнең Раббы Аллагыз: Минем кагыйдәләрем буенча гамәл кылыгыз, кануннарымны саклагыз һәм аларны үтәгез+. 20Сезнең белән Минем арада билге булсын өчен, шимбә көннәремне изге итегез, шуннан соң сез Минем Раббы Аллагыз булуымны белерсез“+.

21Ләкин аларның угыллары да Миңа каршы баш күтәрде: алар Минем кагыйдәләрем буенча гамәл кылмады һәм кануннарымны җиренә җиткереп үтәмәде (гәрчә аларны үтәгән кеше исән калган булыр иде), Минем шимбә көннәремне бозды. Шунда Мин, чүлдә алар өстенә ярсуымны түгәчәкмен, ачуымны алардан алачакмын, дидем+. 22Ләкин Мин кулымны читкә алдым, ят халыклар алдында Үз исемем хурлыкка төшмәсен өчен, моны эшләмәдем. Чөнки Мин аларны шул халыклар алдында Мисырдан чыгардым. 23Шулай ук, чүлдә кулымны күтәреп, Мин аларны төрле халыклар арасына таратырга, төрле җиргә чәчәргә ант иттем+. 24Минем кануннарымны үтәмәгән һәм кагыйдәләремне кире каккан өчен, шимбә көннәремне бозган өчен, аталарының потларына күзләрен төбәп табынган өчен, шулай эшләдем Мин. 25Аннары Мин аларга начар кагыйдәләрне, гомер итәргә комачаулый торган кануннарны үтәргә ирек бирдем+. 26Аларны куркытыр һәм аларга Раббы икәнемне танытыр өчен, Мин аларга беренче булып туган балаларын корбан итәргә, үзләрен нәҗесләндерергә юл куйдым»+.

27Шуңа күрә, адәм углы, Исраил халкына җиткер, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Сезнең аталарыгыз, Миңа тугры булмыйча, менә тагын ничек хур иткәннәр: 28аларны вәгъдә ителгән җиргә китергәч, берәр биек калкулык яки мул яфраклы агач күрүгә, алар шунда корбан чала, Минем ачуымны чыгара торган корбан бүләкләре китерә, хуш исле сумала-майлар көйрәтә, шәраб бүләкләре коя башладылар+. 29Мин алардан, сез йөри торган калку җир нинди урын ул, дип сорадым». (Әлеге урын бүгенгә кадәр «калку җир» дип атала.)

30Шуңа күрә Исраил халкына, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Сез, аталарыгызга ияреп, үзегезне нәҗесләргә һәм алар табынган җирәнгеч потлар белән фәхешлек итәргә телисезме?! 31Корбаннар китереп, угылларыгызны ут аша үткәреп, сез үзегезне бүгенге көнгә хәтле барлык потларыгыз белән нәҗесләндерәсез, шуннан соң Мин сезгә киңәш биримме, Исраил халкы?! Үземнең бар булуым белән ант итәм: Миңа сорау бирергә рөхсәт итмәм сезгә, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –+

32Сез: „Чит халыклар кебек булачакбыз, башка кавемнәр кебек, агач белән ташка табыначакбыз“, – дисез, ләкин сезнең уегызга килгән нәрсә тормышка ашмаячак+.

33Үземнең бар булуым белән ант итәм, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – сезнең өстән Мин, көчле кулымны җәеп, ярсу белән хакимлек итәчәкмен+. 34Көчле кулымны җәеп, ярсу белән Мин сезне халыклар арасыннан чыгарачакмын, Үзем тараткан җирләрдән җыеп алачакмын+. 35Сезне халыклар чүленә китереп, анда йөзгә-йөз килеп хөкем итәчәкмен+. 36Ата-бабаларыгызга Мисыр чүлендә хөкем оештырган кебек, сезне дә шулай хөкем итәчәкмен, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –+
37Сезне, хакимлек таягы аша уздырып, килешү тезгененә кертәчәкмен. 38Фетнәчел һәм Миңа буйсынмаучы кешеләрне арагыздан чыгарып атачакмын. Килмешәк булып яшәгән җирләреннән Мин аларны чыгарачакмын, ләкин алар Исраил җиренә аяк басмаячак, шунда сез Минем Раббы икәнемне белерсез+.

39Ә сезгә, Исраил халкы, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: „Мине тыңлыйсыгыз килмәсә, һәркайсыгыз, үзенең потлары янына барып, аларга хезмәт итсен, ләкин Минем изге исемемне үзегезнең корбаннарыгыз вә потларыгыз белән бүтән хур итмәссез+. 40Чөнки Минем изге тавымда, Исраилнең биек тавында, бөтен Исраил халкы Миңа хезмәт итәчәк, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – Мин аларны анда кабул итәчәкмен һәм сезнең бүләкләрегезне, уңышыгызның иң яхшы өлешен, барлык изге бүләкләрегезне таләп итәчәкмен+. 41Чит халыклар арасыннан чыгаргач һәм таралган җирләрегездән җыеп алгач, сезне сумала-майларның хуш исе кебек кабул итәчәкмен. Мин бүтән халыклар алдында сезгә Үземнең изгелегемне күрсәтәчәкмен+. 42Сезне Исраил җиренә керткәч, Минем Раббы икәнемне белерсез. Ул җирне Мин, кулымны күтәреп, сезнең ата-бабаларыгызга бирергә ант иткән идем+. 43Шунда сез үзегезне нәҗесләндергән узган юлларыгызны вә кылган гамәлләрегезне исегезгә төшерерсез, кылган явызлыкларыгыздан үз-үзегезгә җирәнеп карарсыз+. 44Сезнең яман юлларыгыз һәм гөнаһлы гамәлләрегез өчен түгел, ә бәлки Үз исемем хакына сезнең белән мөгамәлә иткәндә, сез, Исраил халкы, Минем Раббы икәнемне белерсез“». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

Җәза бирүче ут вә кылыч

45Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

46– И адәм углы! Көньякка таба карашыңны юнәлтеп, көньяк тарафка сүзеңне әйт, шул яктагы урманга пәйгамбәрлек ит. 47Әлеге урманга әйт: «Раббы сүзен тыңла, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: „Менә, Мин сиңа ут төртәм, һәм ул һәртөрле яшел агачыңны, һәртөрле коры агачыңны яндырачак; дөрләгән ялкын сүнмәячәк, көньяктан алып төньякка кадәр булган бар нәрсәне көйдерәчәк+. 48Һәртөрле җан иясе шушы утны Мин, Раббы, яндырганны күрәчәк, һәм ул ут сүнмәячәк“»+.

49Һәм мин әйттем:

– Йа Хуҗа-Раббым! Кешеләр минем турыда: «Гыйбрәтле хикәя сөйләмиме икән ул?!» – диләр+.

21

21^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Йөзеңне Иерусалим ягына бор һәм изге урыннарга карап сүзеңне әйт, Исраил җиренә пәйгамбәрлек ит,+
3Исраил җиренә, Раббы болай дип әйтә, диген: «Менә, Мин сиңа каршы чыгам, кылычымны кыныннан алып, синдәге тәкъва кешене дә, явыз кешене дә һәлак итәм+. 4Тәкъва һәм явыз кешене юк итәр өчен, Минем кылычым, кыныннан чыгып, көньяктан төньякка кадәр һәртөрле җан иясенә юнәлер+. 5Һәр җан иясе Мин Раббының кылычны кыныннан алуымны һәм аның инде кире әйләнеп кайтмаячагын белер».

6Ә син, адәм углы, сыкран, ыңгырашкан йөрәгең белән алар күз алдында ачынып сыкран. 7Синнән: «Нигә сыкранасың?» – дип сорарлар, син: «Алда көткән хәбәрдән, – диярсең. – Шуннан соң һәр йөрәк эрер, барлык куллар салынып төшәр, һәртөрле рух хәлдән таяр, тезләр су өсте кебек дерелдәп торыр. Шул көннәр якынлаша, болар һәммәсе дә булачак». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

8Миңа тагын Раббы сүзе килеп иреште:

9– И адәм углы! Пәйгамбәрлек ит, Хуҗа-Хаким болай дип әйтә, диген:

«Кылыч, кылыч инде чарланган, йөзе ялтырый,+
10күпләрне чабар өчен чарланган ул,
яшендәй ялтырасын өчен ышкылган.
Ни дип сөенергә безгә?! –

Углымның[*] хакимлек таягы һәртөрле агачка түбәнсетеп карый!

11Ялтыратып чистартыр өчен,
кулда кысып тотар өчен бирелгән ул кылыч.

Җан кыючы кулына алсын өчен чарланган, чистартылган ул.

12И адәм углы, ыңгыраш, үкереп ела,
чөнки ул Минем халкыма һәм
Исраил хакимнәренә каршы төбәлгән.

Алар Минем кешеләрем белән бергә кылычтан узачак.

Кайгыдан күкрәгеңне төй!

13Бу сынау һичшиксез килер.

Хакимлек таягын кылыч чабып өзсә, нәрсә булыр?! –
дип белдерә Хуҗа-Раббы. –

14Әй адәм углы, пәйгамбәрлек ит һәм
учың белән учыңа сук!

Кылыч ике, өч тапкыр бәрсен –
җан кыя торган кылыч ул,
зур кырылыш өчен кылыч.

Аларга төрле яктан һөҗүм итә ул.

15Йөрәкләр хәлдән тайсын, һәлак булганнар артсын өчен,
кылычның очын Мин аларның капкалары төбенә куям.

Яшен кебек ялтырый ул,
чабар өчен очланган.

16И кылыч йөзе, кайсы якка юнәлсәң –
уңгамы, сулгамы – шунда бәр.

17Мин дә учым белән учка бәрермен –
ачуымны шулай басармын.

Моны Мин, Раббы, әйттем».

18Миңа тагын Раббы сүзе килеп иреште:

19– Син, адәм углы, Бабил патшасының кылычы киләсе ике юлны билгелә. Алар икесе дә бер үк җирдән башлансыннар; һәм шәһәргә керә торган юллар чатында билге ясап куй. 20Кылыч барасы ике юлны – Аммон шәһәре Рабаһка һәм шулай ук Яһүдәгә, ныгытылган Иерусалимгә илтә торган юлларны билгелә+. 21Чөнки Бабил патшасы, фал ачар өчен, ике юл чатында туктап калыр: укларын селкетер, потларыннан сорар, җәнлек бавырына карап фал ачар. 22Аның уң кулына «Иерусалимгә» дигән шобага чыгар, һәм ул шунда дивар җимерүче җайланма куярга, үтерергә әмер бирергә, сугышчан өн салырга, капка җимерүче җайланма китерергә, туфрак өеп, камау ныгытмасы төзергә тиеш булыр+. 23Бу юрау Раббыга ант иткән кешеләр өчен ялган пәйгамбәрлек булып тоелыр, ләкин Ул, кылган гөнаһларын истә тотып, аларны әсир итәр.

24Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Ачыктан-ачык фетнә күтәреп, гаебегезне искә төшергән һәм кылган бөтен гамәлләрегезнең гөнаһлы булуын күрсәткән өчен – әнә шулар өчен сезне әсир итеп алачаклар.

25И син, Исраилнең җинаятьчел явыз хакиме,
синең көнең килде,
җәза сәгатең сукты синең!+

26Хуҗа-Раббы болай дип әйтә:

„Баш киемеңне сал, таҗыңны сал!“

Бар нәрсә үзгәрәчәк хәзер:

түбәннәр югары күтәрелер,
ә югарыда булганнар түбән төшәр.

27Һәлакәт! Һәлакәт!

Һәлакәт алып киләм Мин!

Мин билгеләгән кеше килгәнче,
әлеге җир тернәкләнә алмаячак;

Мин бу җирне аңа тапшырачакмын».

28Ә син, адәм углы, пәйгамбәрлек ит, Аммон угыллары һәм аларның оятсызлыгы турында Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген:

«Кылыч! Кылыч!

Җаннарны кыяр өчен, кыныннан чыгарылган,
яшендәй уйнап торсын өчен, ялтыратып чистартылган ул+.

29Синең турындагы күренешләр – ялган,
күрәзәлекләр – чын түгел:

кылыч инде явызларның бугазына терәлгән,
аларның соңгы көне җитте,
җәза сәгате сукты аларның+.

30Кылычыңны, Бабил, кынына тык!

Мин сине туган, яралган җиреңдә хөкем итәчәкмен;+

31ачуымны синең өскә яудырачакмын,
сиңа утлы сулышымны өрәчәкмен,
сине кешеләр үтерүдә тәҗрибәсе зур булган
рәхимсез затлар кулына тапшырачакмын.
32Син ут өчен азык булачаксың,
каның җиргә сеңәчәк,
кешеләр сине исләренә дә алмаячак.
Моны Мин, Раббы, әйттем»+.

22

Иерусалим – гөнаһлар шәһәре

22^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– Ә син, адәм углы, аны хөкем итәчәксеңме?! Кан коючылар шәһәре Иерусалимне хөкем итәчәксеңме?! Аның бөтен әшәкелекләрен ачып сал үзләренә+. 3Син аңа, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «И-и канга баткан шәһәр, син үзеңнең җәза алыр көнеңне якынайтасың, төрле потлар ясап, үзеңне нәҗесләндерәсең! 4Син, Иерусалим, кеше каны коеп, өстеңә гөнаһ алдың, потлар ясап, үзеңне нәҗесләндердең. Соңгы көнеңне якынайттың син, елларың тәмамланды синең. Шуның өчен Мин сине халыклар алдында көлкегә калдырам, бар җирдә синнән мыскыл итеп көләчәкләр+. 5Ыгы-зыгылы, аты чыккан шәһәр, янәшәдәгеләр дә, ерактагылар да синнән көләчәк. 6Кара, синең Исраил хакимнәрең, көч кулланып, кеше канын койды. 7Алар ата-аналарына кадер-хөрмәт күрсәтмәделәр, шәһәрдәге килмешәкләрне рәнҗеттеләр, тол хатыннарны вә ятимнәрне җәберләделәр+. 8Син Минем изге әйберләремне хөрмәт итмәдең һәм шимбә көннәремне боздың+. 9Яла ягучыларың кеше канын койды. Таулардагы сыннарга китерелгән корбан итен ашаучылар, азгынлык кылучылар,+
10үз аталарының хатыннары белән йоклаучылар, күрем күргән хатыннарын хәтта чистарыну көннәрендә дә хур итүчеләр булды+. 11Берсе, әшәкеләнеп, үз күршесенең хатыны белән йоклады; икенчесе, оятын җуеп, килене белән зина кылды; өченчесе үзенең кыз туганын, атасының кызын мәсхәрәләде+. 12Акча хакына кеше җанын кыйдылар, бурычка акча биреп, аны арттырып алдылар, янап, күршесенең хакына керделәр, ә Мине искә дә алмадылар, – дип белдерә Хуҗа-Раббы+.

13Кара, Мин, йодрыгым белән бәреп, хаксыз керем алган һәм синдә коелган кан өчен сиңа җәза бирәчәкмен. 14Мин сиңа каршы гамәл кылган көннәрдә син кыю булып кала алырсыңмы, һәм синең кулларың куәтле була алырмы икән?! Моны Мин, Раббы, әйттем һәм Үзем әйткәннәрне эшләячәкмен. 15Мин сине халыклар арасына сибәрмен, төрле илләргә таратырмын, синдә булган нәҗеслекне юкка чыгарырмын+. 16Син башка халыклар алдында хур ителәчәксең, шул чагында Минем Раббы икәнемне белерсең».

17Миңа тагын Раббы сүзе килеп иреште:

18– И адәм углы! Исраил халкы Минем өчен – мәгъдәнне яндырганнан соң калган файдасыз көл. Һәркем мичтәге бакыр, аккургаш, тимер, кургаш утырмасы кебек, көмеш эреткәннән соң калган көл сыман булды+. 19Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Һәммәгез дә мәгъдәннән калган көл булганга күрә, Мин сезне Иерусалимгә җыям. 20Көмеш, бакыр, тимер, кургаш вә аккургашны эретер өчен, бергә мичкә салып ут өрдергән кебек, Мин дә, ачуым вә ярсуымны дөрләтеп, сезне бергә җыям һәм эретәм. 21Сезне бергә җыям да ачу утымны өрәм, сез шунда эреячәксез. 22Мич эчендә көмеш эрегән сыман, сез дә аның эчендә эрерсез һәм Мин Раббының сезгә ачу яудырганын белерсез».

23Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

24– И адәм углы! Әйт Исраилгә: «Чистартылмаган җир, ачулы көнемдә яңгыр сугармаган җир син+. 25Синең хакимнәрең, үкерә-үкерә табышын ботарлаган арыслан сыман, кешеләрне ашыйлар, аларның мөлкәтен вә кыйммәтле әйберләрен талап алалар, тол хатыннарның санын арттыралар+. 26Руханиларың Минем канунымны боза һәм изге әйберләремне хур итә, гади әйбердән изге әйберне аермый, нәҗес белән чиста арасында нинди аерма барын өйрәтми, Минем шимбә көннәремне санламый; Мин алар арасында хур ителәм+. 27Синдәге башлыклар табышны ботарлаучы бүреләр кебек; хаксыз керем алыр өчен, кешеләрнең канын коялар, җаннарын һәлак итәләр+. 28Ә пәйгамбәрләрең шушыларның һәммәсен агартып сылыйлар: күренешләре – ялган, күрәзәлекләре буш аларның, Раббы әйтмәсә дә, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диләр+. 29Җирдәге халык исә бер-берсен изә һәм талый, ярлы мохтаҗны кыса, килмешәкләрне гаделсез рәвештә рәнҗетә. 30Шушы җирне һәлак итмәс өчен, әлеге җир хакына алар арасыннан Мин дивар корырлык һәм Минем алга, дивар белән Минем арага басарлык кеше эзләдем, ләкин таба алмадым+. 31Шуңа күрә Үземнең ачуымны алар өстенә яудырам, ярсулы утым белән аларны юк итәм, кылган гамәлләре өчен җәзасын үзләренә кайтарам». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

23

Уйнашчы кыз кардәшләр

23^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Бер ананың ике кызы бар иде. 3Алар яшьли үк Мисырда фәхешлек иттеләр; анда аларның күкрәкләрен иркәләделәр, гыйффәтле имиләрен изделәр+. 4Кызларның олысын Оһола, кечесен Оһолиба дип йөрттеләр. Алар Минеке иделәр, угыл вә кызлар тудырдылар. Оһоланы – Самарея, Оһолибаны Иерусалим дип атыйлар иде.

5-6Минеке булуга карамастан, Оһола фәхешлек итте, үзенең сөяркәләренә, ашшурлы сугышчыларга – зәңгәр төстәге киемнәр киеп йөрүче башлык вә хакимнәргә нәфесе төште. Алар барысы да – чибәр егетләр вә атлы җайдаклар+. 7Ашшурның барлык күренекле угылларына фахишә булды, сөяркәләренең потлары белән үзен нәҗесләде ул. 8Яшь чагыннан ул Мисыр сөяркәләре белән йоклады, алар аның гыйффәтле имиләрен изде, үз шәһвәтләрен канәгатьләндерде. Шуннан бирле ул фәхешлек итүне ташламады. 9Шуның өчен Мин аны сөяркәләре – үзе яраткан Ашшур угыллары кулына бирдем+. 10Алар, аны чишендереп, угыл вә кызларын тартып алдылар, ә үзен кылыч белән чабып үтерделәр. Аңа җәза бирделәр, һәм хатын-кыз арасында ул йөз карасына әйләнде.

11Ә аның сеңлесе Оһолиба боларны күреп торды, апасыннан ул азгынрак булып чыкты һәм күбрәк фәхешлек кылды+. 12Ашшур угылларына – башлыкларга, хакимнәргә, баштанаяк коралланган сугышчыларга, атка атланып йөрүче җайдакларга аның нәфесе төште – алар барысы да чибәр егетләр иде+. 13Мин аның үзен нәҗесләвен, икесенең дә йөргән юллары бер булуын күрдем.

14Кызларның монысы тагын да күбрәк фәхешлек кылды. Диварда кызыл буяулар белән ясалган килдани ирләрнең сурәтләрен,+
15билләренә пута буган, зиннәтле баш киемнәре кигән, килданиләр җирендә, Бабилдә туып үскән гаскәр башлыкларын хәтерләткән сурәтләрне күрде ул. 16Бер карауда ук аның нәфесе төште һәм килданиләр җиренә ул илчеләрен җибәрде. 17Шуннан соң Бабил угыллары аның ятагына килделәр, аның белән уйнашлык кылып, аны нәҗесләделәр. Нәҗесләнгәннән соң, үзенең үк алардан гайрәте чикте+. 18Ул ачыктан-ачык фәхешлек итә һәм аның шәрәлеге ачыла башлагач, бертуган апасыннан гайрәтем чиккән кебек, сеңлесеннән дә гайрәтем чикте Минем. 19Һәм ул, яшь чагында Мисыр җирендәге фәхешлеген искә төшереп, тагын да күбрәк азына башлады+. 20Әгъзалары ишәкнеке, ә дәртләре атныкы кебек булган сөяркәләрне яратты ул анда. 21Шулай итеп, яшь чагыңда мисырлылар синең имиләреңне иркәләгәнне һәм яшь күкрәгеңне изгәнне – шул уйнашлык итүеңне сагынып искә төшерә идең.

22-23Шуңа күрә, Оһолиба, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Синең гайрәтең чиккән сөяркәләреңне Мин сиңа каршы котыртам һәм Бабил угылларын вә барлык килданиләрне, Пыкод, Шоа вә Коа угылларын, алар белән бергә чибәр Ашшур егетләрен төрле яктан синең каршыңа китерәм. Алар барысы да – башлыклар вә хакимнәр, күренекле гаскәр башлыклары, оста җайдаклар++. 24Алар сиңа каршы корал, сугыш арбалары һәм олаулар белән, күп санлы халкын ияртеп киләчәкләр, зур вә кечкенә калканнар тотып, очлымнар киеп, сине уратып алачаклар; сине алар хөкеменә тапшырам, алар сиңа үз хөкемнәрен чыгарачак+. 25Көнче ир кебек ачуымны сиңа юнәлтәм, һәм алар сине аяп тормаячак: борының белән колакларыңны кисеп алачак, калган кешеләрең исә кылычтан һәлак булачак; угылларың белән кызларыңны алып китәчәкләр, исән калганнарны ялкын ашаячак; 26өстеңнән киемеңне, бизәнү әйберләреңне салдырып алачаклар+. 27Мисыр җирендә башланган азгынлыгыңа, фәхешлегеңә Мин чик куячакмын, шул гадәтләреңә бүтән күтәрелеп тә карамассың, Мисырны искә дә алмассың»+.

28Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Менә, Мин сине үзең күрәлмаган, гайрәтең чиккән кешеләр кулына бирәм. 29Сине аямаслар, хезмәт итеп тапкан малыңны алар тартып алырлар, сине шәрә, ялангач калдырырлар, һәм, фәхешлегең ачылып, син хур булырсың. Азгынлыгың, фәхешлегең 30сине шушы хәлгә төшерде, чөнки син чит халыклар белән уйнашлык иттең һәм аларның потлары белән үзеңне нәҗесләдең+. 31Син апаң юлыннан киттең, шуңа күрә кулыңа аның касәсен тоттырам»+.

32Хуҗа-Раббы болай дип әйтә:

«Син апаң эчкән зур, тирән касәдән эчәрсең,
мәсхәрә булырсың, көлкегә калырсың,
чөнки касәң тирән.
33Исерерсең һәм кайгыга батарсың;
һәлакәт вә бөлгенлек – апаң Самарея касәсе ул!

34Син касәңне төбенә кадәр эчәрсең
һәм чәлпәрәмә китереп ватарсың;
кайгыдан күкрәгеңне төярсең.

Моны Мин әйттем», – дип белдерә Хуҗа-Раббы+.

35Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Мине онытканга, Миннән ваз кичкәнгә күрә, азгынлыгың һәм фәхешлегең өчен тиешле җәзасын ал!»+

36Раббы миңа тагын болай диде:

– И адәм углы! Оһола белән Оһолибаны хөкем итәсең килсә, аларга эшләгән әшәкелекләрен белдер+. 37Алар бит зина кылдылар, һәм куллары канга батты. Алар үзләренең потлары белән зина кылдылар, Минем өчен тудырган угылларын, потларга азык итәр өчен, ут аша үткәрделәр+. 38Алар миңа каршы бер үк көндә менә нәрсә эшләделәр: Минем изге йортымны нәҗесләделәр һәм шимбә көннәремне боздылар+. 39Балаларын потларга корбан иткән көндә алар, Минем изге йортыма кереп, аны нәҗесләделәр; менә нәрсә эшләделәр алар Минем өемдә!+

40Алар хәтта, үзләренең илчеләрен җибәреп, еракларда яшәгән кешеләрне чакыртып китерделәр, юынып, күзләренә сөрмә тартып, бизәнү әйберләрен тагып, аларны каршы алдылар,+
41өстәл янына куелган матур кәнәфигә утырып, табынга Минем хуш исле сумала-майларымны куйдылар. 42Әйләнә-тирәдә кәеф-сафа коручыларның тавышлары яңгырап торды, чүлдән алар янына эчкечеләр белән бергә байтак кеше килеп, апалы-сеңелле икесенең дә кулларына беләзекләр, башларына матур таҗлар кидерделәр. 43Шуннан Мин азгынлыктан арыган сеңелләрнең берсе турында: «Алар аның белән фахишә белән эш иткәндәй мөгамәлә кылсыннар!» – дидем. 44Һәм алар аның белән уйнашлык иттеләр, фахишәләр белән йоклагандай, азгын Оһола һәм Оһолиба белән йокладылар. 45Тәкъва ирләр аларга хөкем оештырыр; аларны зина кылучы һәм кан коючыларны хөкем иткән кебек хөкем итәрләр, чөнки алар зиначылар, һәм куллары да канлы+.

46Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Котларын алып таласыннар өчен, аларга каршы халыкны җыеп китер. 47Гавам аларны таш атып тукмар, кылыч белән тураклар, угыл вә кызларын үтерер, йортларын яндырыр+. 48Бу җирдә Мин азгынлыкка шушылай итеп чик куярмын, бар хатыннар моннан сабак алыр, сезнең кебек йөгәнсез гамәлләр кылмас+. 49Азгынлык өчен тиешле җәзасын алырсыз, потларыгыз белән кылган гөнаһларыгыз өчен дә җәзасыз калмассыз, һәм шунда Минем Хуҗа-Раббы икәнемне белерсез»+.

24

Тутыккан казан турындагы кинаяле хикәя

24^1Тугызынчы елда, унынчы айның унынчы көнендә миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Шушы, бүгенге көнне язып куй; бу көнне Бабил патшасы Иерусалимне чолгап алды+. 3Бу фетнәчел халыкка гыйбрәтле хикәят сөйлә, аларга, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген:

«Казанны куй да су белән тутыр,+
4аңа ит кисәкләре сал,
иң яхшы кисәкләрне – бот вә калак итен сал,
иң шәп сөякләр куш.
5Иң симез сарыкларны сайлап ал.
Сөякләр астына утын өй,
су кайнатып, сөякләрне пешер».

6Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Канга чумган шәһәргә, тутыккан һәм тутыгы купмый торган казанга кайгы! Жирәбә салып тормыйча, аннан ит кисәкләрен берәм-берәм алып ат+. 7Чөнки шәһәр халкы бөтен кешенең күз алдында шәрә кыяда кан койды; җиргә түгелсә, тузан белән капланыр иде ул+. 8Үч алыр өчен ярсуым кайнасын дип, әлеге канны Мин, күренеп торырлык итеп, шәрә кыяда калдырдым».

9Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Канга чумган шәһәргә кайгы! Учакка Мин дә утын өярмен+. 10Утын өстә, ут дөрләт, итне пешер, тәмләткечләр куш – сөякләре янып бетсен. 11Казанны күмер өстенә буш килеш куй – бакыры кызсын, эчендәге пычрагы эресен, тутыгы янып бетсен. 12Юк, тырышуым бушка булды, чөнки калын булып утырган тутыкны ут та бетерә алмады+. 13Синең азгынлыгың – әнә шул шакшылык ул. Мин сине чистартырга тырышып та, син чистармаганга күрә, сиңа булган ярсуым ташып түгелгәнче, синең чистарынасың юк. 14Мин, Раббы, әйттем моны. Минем гамәл кылыр вакытым җитте. Мин Үземне тыймам, аяусыз һәм рәхимсез булырмын. Йөргән юлларың, кылган эшләрең буенча хөкем ителерсең син». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

Яхәзкыл хатынының үлеме

15Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

16– И адәм углы! Күзләреңә ямь бирүче кешеңне Мин синнән бер мизгелдә тартып алам; ләкин син хәсрәтләнмә, зарланма, күз яшеңне түкмә+. 17Эчеңнән генә ыңгыраш, үлгәннәргә матәм тотма: баш киемеңне вә аяк киемеңне салма, сакалыңны каплама, матәм икмәген ашама!+

18Бервакыт иртән мин халык белән сөйләштем, ә кичен минем хатыным вафат булды. Икенче көндә исә миңа кушылган эшне эшләдем.

19Халык миннән:

– Кылган гамәлләреңнең мәгънәсен безгә әйтмәссеңме? – дип сорады+.

20Мин аларга:

– Миңа Раббы сүзе килеп иреште, – дип җавап бирдем, 21– Исраил халкына, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Менә, Мин Үземнең изге йортымны – сез горурланган ныгытманы, күзегезгә ямь, җаныгызга шатлык булган нәрсәне нәҗеслим, сез калдырып киткән угыл-кызларыгыз кылычтан һәлак булыр+. 22Сез дә Мин эшләгәнне эшләрсез: сакалыгызны капламассыз һәм матәм икмәген ашамассыз, 23башыгызда баш киеме, аягыгызда аяк киеме булыр, хәсрәтләнмәссез дә, зарланмассыз да, кылган гөнаһларыгыздан әкрен генә сызып ыңгырашып торырсыз+. 24Яхәзкыл сезнең өчен билге булыр: ул эшләгәнне сез дә эшләрсез; шул вакыт килгәч, Минем Хуҗа-Раббы икәнемне белерсез»+.

25-26И адәм углы, Мин аларның ныгытмасын, күзләренең ямен, җаннарының шатлыгын, угыл вә кызларын тартып алган көндә синең янга качып котылган берәү килер һәм сиңа бу хәбәрне җиткерер+. 27Ул көнне, синең телең ачылып, аның белән сөйләшә башларсың, инде бүтән дәшми тормассың, алар өчен билге булырсың, һәм Минем Раббы булуымны белерләр+.

25

Исраил тирәсендәге халыкларга каршы пәйгамбәрлек итү

25^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Йөзең белән Аммон угыллары яшәгән тарафка борыл һәм аларга каршы пәйгамбәрлек ит+. 3Аммон угылларына, Хуҗа-Раббы сүзен тыңлагыз, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Минем изге йортым нәҗесләнгәнгә, Исраил җире чүлгә әйләнгәнгә, Яһүдә халкы үз җиреннән сөрелгәндә „әһә“ дип кимсетеп сөйләгәнгә күрә,+
4Мин сине көнчыгыш халыкларына биләмә итеп бирәм; алар, чатырларын корып, синең җиреңә килеп төпләнерләр, җимешләреңне ашарлар, сөтеңне эчәрләр. 5Рабаһны Мин – дөяләр өчен көтүлек, Аммонны вак терлек өчен ял итү урыны итәрмен, шул чагында Минем Раббы икәнемне белерсең»+.

6Чөнки Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Кул чабып, аяк тыпырдатып, Исраил җиренә карата нәфрәт белдергәнең, сөенгәнең өчен, 7синең өстеңә кулымны сузып, сине башка халыкларга талатырга бирәм, сине халыклар, илләр арасыннан юкка чыгарам, сине һәлак итәм; шул чагында Минем Раббы икәнемне белерсең»+.

8Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Мәаб белән Сәгыйрь: „Менә, Яһүдә йорты да башка барлык халыклар кебек булды“, – дигән өчен, 9Мин Мәабның чик буендагы шәһәрләрдән – Бәйт-Ешимот, Багал-Мегон вә Кыръятаимнән, иң гүзәл җирдән башлап, аның иңбашын ачам+. 10Мин аны Аммон угыллары белән бергә көнчыгыш халыкларына биләмә итеп бирәм, шунлыктан халыклар арасында ул бүтән искә алынмаячак+. 11Мәабка хөкем оештырам, шунда Минем Раббы икәнемне белерләр».

12Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Яһүдә йортыннан үч алып, зур гөнаһ кылганы өчен, –+
13ди Хуҗа-Раббы, – кулымны Эдом өстенә сузып, аның кешеләре белән терлекләрен юк итәчәкмен, аны чүлгә әйләндерәчәкмен, Теманнан алып Деданга кадәр һәммәсе кылычтан һәлак булачак+. 14Эдомнан Мин Үземнең Исраил халкы кулы белән үч алачакмын, һәм алар Эдомда Минем ачуым вә ярсуым буенча эш итәрләр. Эдом Минем ничек үч алуымны белер», – дип белдерә Хуҗа-Раббы.

15Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Пелештиләр – үч алучан халык. Йөрәкләре нәфрәт белән тулганга күрә, алар үч алдылар, күптәнге дошманын юк итәргә тырыштылар. 16Шуның өчен, – ди Хуҗа-Раббы, – менә, Мин кулымны пелештиләргә таба сузам, керетиләрне тар-мар китерәм, диңгез ярында калганнарны юк итәм+. 17Мин рәхимсез рәвештә алардан үчемне алырмын, ярсый-ярсый аларны җәзалармын. Үчем кангач, алар Минем Раббы икәнемне белерләр».

26

Сур каласына каршы пәйгамбәрлек итү

26^1Унберенче елда, айның беренче көнендә миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Иерусалим хакында Сур: «Әһә, халыклар капкасы җимерелгән, ул минем өчен ачылган, мин рәхәт чигәм, ә ул бушап калган», – дигән өчен,+
3Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Мин сиңа каршы чыгам, Сур; диңгез үзенең дулкыннарын күтәргән кебек, сиңа каршы күп халыкларны күтәрәм Мин. 4Алар Сур каласының диварларын җимерәчәк, манараларын ватачак, Мин исә, хәрабәләрен себереп түгеп, аны шәрә кыяга әйләндерәчәкмен. 5Диңгез уртасында ятьмә сала торган урын булыр ул. Моны Мин әйттем, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – Халыклар тарафыннан таланыр ул,+
6аңа буйсынган шәһәр-авыллар кылычтан һәлак булыр. Шунда Минем Раббы икәнемне белерләр»+.

7Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Менә, Мин төньяктан Сур өстенә патшалар патшасын – Бабил патшасы Нәбухаднессарны китерәм. Атлары, сугыш арбалары, җайдаклары, гаскәре, күп санлы халкы белән киләчәк ул,+
8сиңа буйсынган шәһәр-авылларны кылычтан уздырачак, сиңа каршы камау өеме ясаячак, туфрак өячәк, калканнарын күтәрәчәк+. 9Дивар җимерүче җайланмаларын синең диварларыңа китереп терәячәк, манараларыңны балта белән ватачак+. 10Аның күп санлы атлары күтәргән тузан сине каплап алачак. Диварлары җимерелгән шәһәргә бәреп кергәндәге кебек, капкаңнан кергәндә, аларның җайдаклары, тәгәрмәчләре вә сугыш арбалары чыгарган тавыштан диварларың дер селкенеп торыр. 11Атларының тояклары синең барлык урамнарыңны таптап бетерер; халкыңны алар кылычтан уздырыр; синең таза-нык баганаларың җиргә авар. 12Синең байлыгыңны талап алырлар, әйберләреңне урларлар, диварларыңны сүтеп матур йортларыңны ватканнан соң, таш, агач, чүп-чарны суга ташларлар. 13Сине җырлавыңнан туктатам, гөслә моңнары бүтән ишетелмәс+. 14Сине шәрә кыяга әйләндерәм, ятьмә киптерә торган урын булырсың син; бүтән аякка баса алмассың. Моны Мин, Раббы, әйттем», – дип белдерә Хуҗа-Раббы+.

15Хуҗа-Раббы Сурга болай дип әйтә: «Син ауганда чыккан тавыштан, яралыларның ыңгырашуыннан, синдәге үтерештән диңгездәге утраулар куркып калыр+. 16Утраулардагы хакимнәрнең барысы да тәхеттән төшәр һәм, өсләрендәге япанчаларын, парча киемнәрен салып, куркынып, җиргә утырыр һәм, синең язмышыңны уйлап, калтыранып таң калыр+. 17Алар сине кызганып елар, сиңа:

„Диңгезчеләр яшәгән данлыклы шәһәр,
һәлак булдың син!
Диңгездә кодрәт иясе булып,
халкың белән бергә әйләнә-тирәгә шом салып тордың син+.

18Хәзер, син ауган көндә, яр буйлары дер селкенә,
синең һәлакәтеңне күреп, диңгездәге утрауларның коты алына“,

– дияр».

19Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Кеше яшәмәгән, бушап калган шәһәргә әйләндергәч, төпсез чоңгылларның зур сулары сине күмеп киткәч, 20Мин сине упкынга төшүчеләр белән бергә элек яшәгәннәр янына төшерәм. Синдә башкача халык яшәмәсен һәм тереләр дөньясында сиңа урын булмасын өчен, Мин сине, мәңгелек хәрабәләр арасына урнаштырган кебек, упкынга төшүчеләр белән бергә түбәнге дөньяга урнаштырам+. 21Сине коточкыч һәлакәткә дучар итәм, һәм син юкка чыгарсың; сине эзләрләр, ләкин беркайчан таба алмаслар». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

27

27^1Миңа тагын Раббы сүзе килеп иреште:

2– Син, адәм углы, Сур хакында кайгы җыры җырла,+
3диңгез капкасы янында урнашкан, күп кенә утраулардагы халыклар белән сәүдә итүче Сурга, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген:

«Әй Сур, син: „Мин – тиңсез гүзәл“, – дип әйтәсең.

4Ачык диңгез синең йортың булды;
осталарың синең гүзәллекне камил дәрәҗәгә җиткерде;

5такталарың Сенирдәге кипаристандыр;
мачтаң синең Ливан эрбетеннәндер+.
6Ишкәкләрең Башан имәненнән ясалды;
кораб идәне, фил сөяге белән бизәлеп,
киттиләр утравында үскән кипарис агачыннан түшәлде+.

7Синең җилкәннәрең вә әләмең
Мисырның чигелгән нәфис җитененнәндер;
алар синең әләм кебек булды,

Элиша утравыннан китертелгән зәңгәр, җете кызыл тукымалар
сиңа япма булды.

8Сидун белән Арвад кешеләре синдә ишкәкчеләр иде,
җитез егетләрең, и Сур, корабыңны йөртте;+

9Гәбалның тәҗрибәле балта осталары җөйләреңне сүсләде.

Һәртөрле корабларда килгән диңгезчеләр синдә сату-алу иттеләр+.

10Фарсы, Луд, Пут егетләре синең гаскәреңдә сугышчылар булды,
диварыңа калкан вә очлымнар элеп, сиңа мәһабәтлек өстәде+.

11Арвад, Хәйлех угыллары – диварларың тирәсендә,

Гәммәд кешеләре манараларың өстендә торды;
диварларга алар үзләренең калканнарын элде;
синең гүзәллекне алар камил дәрәҗәгә җиткерде.

12Син искиткеч бай идең, шуңа күрә Таршиш шәһәре синең белән сату итте, сиңа көмеш, тимер, аккургаш вә кургаш белән түләде+. 13Яван[*], Түбәл вә Мешех синең белән сәүдә иттеләр, әйберләреңә алмашка коллар вә бакыр савыт-саба бирделәр+. 14Бәйт-Түгәрмәдән синең әйберләрең өчен йөк атлары, сугыш атлары, качырлар китерделәр+. 15Синең белән Дедан угыллары сәүдә итте; утраулардагы күп илләр синең белән әйбер алмашты, түләр өчен, сиңа фил сөяге вә кара агач китерде+. 16Күп әйберләр җитештергәнгә, синең белән арамиләр алыш-биреш итте; әйберләрең өчен алар фирәзә, җете кызыл тукыма, парча тукыма, нәфис җитен, мәрҗән, якут белән түләде. 17Синең белән Яһүдә, Исраил җире сәүдә итте; әйберең өчен Миннит бодае, татлы ризык, бал, май, бәлзәм бирде алар+. 18-19Күп әйберләр җитештергәнгә, байлыгың бик зур булганга, Дәмәшекъ сиңа Хилбун шәрабы, Сәхәр йоны, Узалның мичкәле шәрабы белән түләде. Алар синең әйберләреңне чүкелгән тимер, кассия[*] вә хуш исле камышка алмаштырды++. 20Дедан сиңа ат ябулары сатты. 21Гарәпләр җире һәм Кыдардагы барлык хакимнәр синең белән әйбер алмашты; алар сиңа сарык бәрәннәре, тәкәләр вә кәҗәләр китерде+. 22Шеба вә Рагмадан килгән сәүдәгәрләр синең әйберләреңә алмашка хуш исле тәмләткечләр, асылташлар, алтын бирделәр+. 23Синең белән Харан, Каннә, Эден, Шеба сәүдәгәрләре, Ашшур вә Килмад сату-алу итте+. 24Синдә алар кыйммәтле киемнәр, зәңгәр төстәге һәм парча тукымалар, ишелгән нык бау белән беркетелгән чуар келәмнәрен саттылар. 25Таршиш кораблары синең малыңны йөртүчеләр булды.

Диңгез упкыннары өстеннән авыр йөкләр төяп йөрттең син+.

26Ишкәкчеләрең сине зур суларга алып керде;
көнчыгыш җиле сине диңгезләр арасында җимереп ташлады+.

27Синең байлыгың вә сәүдәң, әйберләрең,
диңгезчеләрең вә кораб йөртүчеләрең, балта осталарың,
сәүдәгәрләрең вә барлык сугышчыларың,
корабтагы бар халкың
син ауган көнне диңгезләрнең төпкеленә батачак.

28Кораб йөртүчеләр акыруыннан диңгез буйлары дер селкенәчәк.

29Барлык ишкәкчеләр корабларын ташлап,
барча диңгезчеләр вә кораб йөртүчеләр ярга чыгып басачак+

30һәм, сине кызганып, кычкырып елаячак,
башларына көл сибеп, тузанда ауный-ауный әрнеп ыңгырашачак,+

31сине кызганып, башларын кырдырачак,
тупас тукымага төренәчәк,
җаннары әрнүдән кайгырып елаячак.
32Кайгы җыры җырлаячак алар:
„Диңгез уртасындагы Сур кебек тагын
кайсы шәһәр шулай һәлакәткә тарыган?!“+
33Диңгез буйлап әйберләрең килгәндә,
син күп халыкларның тамагын туйдырдың;
зур байлыгың вә сәүдәң белән җирдәге патшаларны баеттың+.

34Диңгез чоңгыллары сине җимергәч,
әйберләрең вә синдәге кешеләр су төбенә китте.

35Моны күреп, утрауларда яшәүчеләрнең котлары алынды,
патшалары тетрәнде, куркудан йөзләре үзгәрде;+

36башка халыкларның сәүдәгәрләре таң калып сызгырып куйды.

Синең соңгы сәгатең коточкыч булды,
син мәңгегә юкка чыктың»+.

28

28^1Миңа яңадан Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы, Сур хөкемдарына, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Йөрәгең тәкәбберлек белән тулып, син: „Мин – алла, алла урынындамын, диңгезләрнең йөрәгендә утырам“, – дисең, ләкин син Аллаһы түгел, кеше булганың хәлдә, йөрәгеңне Аллаһы йөрәгенә тиңлисең+. 3Син Даниилдан да зирәгрәк булдың, синнән яшерен берни юк;+
4зирәклегең вә акылың белән син үзеңә байлык тупладың һәм хәзинәңә алтын-көмеш җыйдың;+
5зур осталыгың белән, сәүдә итүең аркылы байлыгыңны арттырдың, байлыгың аркасында масаеп киттең.

6Зирәклектә үзеңне Аллаһы белән тиңләштергән өчен, – ди Хуҗа-Раббы, – 7Мин сиңа каршы чит халыкны җибәрәм, халыклар арасында алар иң рәхимсезе, һәм алар синең күркәмлегеңә вә акылыңа каршы кылычларын кыныннан чыгарачак һәм затлылыгыңны хур итәчәк;+
8алар сине упкынга олактырачак, һәм син диңгезләр йөрәгендә үләчәксең. 9Һәлак итүче кулына алла булып түгел, ә кеше булып эләккәндә: „Мин – алла“, – дип әйтерсеңме икән үзеңнең үтерүчең алдында?! 10Чит халыклар кулыннан сөннәтсезләр үлеме белән үләчәксең син, чөнки моны Мин әйттем». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

11Миңа тагын Раббы сүзе килеп иреште:

12– И адәм углы! Сур патшасы турында кайгы җыры җырла һәм, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Син – камиллек үрнәге, зирәклек белән тулгансың һәм тиңсез гүзәлсең+. 13Син Гадәндә, Аллаһы бакчасында идең, киемнәрең төрле асылташлар – кызыл якут, топаз, зөбәрҗәт, хризолит, ахак, яшма, зәңгәр якут, фирәзә вә берилл белән бизәлгән иде; бу асылташларның кыса вә киергеләре алтыннан оста итеп эшләнгән, син яратылган көндә алар әзерләп куелган иде+. 14Син – канатлары җәелгән керубим, Мин сине сакчы итеп билгеләдем; син Алланың изге тавында идең, утлы ташлар арасында йөрдең+. 15Яратылган көнеңнән алып, гаделсез эшләрең фаш ителгәнгә кадәр үз юлларыңда кимчелексез идең. 16Сәүдәң киңәйгән саен, син бәгырьсезләнә бардың; син гөнаһ кылдың, һәм Мин сине Аллаһы тавыннан бәреп төшердем, сине, сакчы керубимне, утлы ташлар арасыннан кудым. 17Матурлыгың аркасында йөрәгең масайды, дан сөюең зирәклегеңә зыян китерде; шуның өчен Мин сине җиргә төшердем, патшалар алдында сине хурлыкка калдырдым. 18Алдашып сәүдә итүең белән күп җинаятьләр кылып, син изге урыннарыңны нәҗесләдең; Мин синнән ут чыгарып, шул ут сине ашады – барлык халыкларның күз алдында көлгә әйләндердем Мин сине. 19Сине белгән халыклар моны күреп гәҗәпкә калды, синең азагың дәһшәтле булды, син мәңгегә юкка чыктың»+.

20Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

21– И адәм углы! Йөзең белән Сидунга борылып пәйгамбәрлек ит,+
22Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «И Сидун, Мин сиңа каршы чыгам. Минем исем синдә данга күмеләчәк. Сиңа хөкем оештыргач һәм синдә Үземнең изгелегемне күрсәткәч, Минем Раббы икәнемне белерләр. 23Мин сиңа үләт чире җибәрәчәкмен, урамнарыңда кан коячакмын, төрле яктан килгән кылычтан күпләрнең җаны кыелачак. Шуннан Минем Раббы икәнемне белерсең»+.

Исраил халкының үз җиренә кайтуы

24Моннан ары Исраил халкының энәдәй очлы тикән, җәрәхәт ясаучы күгән куагы кебек, аны күрәлмаучы күршеләре булмаячак. Шунда Минем Хуҗа-Раббы икәнемне беләчәкләр+.

25Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Исраил халкын, бүтән халыклар арасыннан алып, бергә җыйгач, Мин халыклар күз алдында Үземнең изгелегемне күрсәтермен, һәм алар Мин Үземнең колым Ягъкубка биргән җирдә яшәячәкләр+. 26Алар анда хәвеф-хәтәрсез яшәячәк: йортлар салачак, йөзем агачлары утыртачак – тынычлыкта яшәячәк, чөнки аларга явызлык теләүче барлык халыкларны Мин хөкем итәчәкмен. Шунда Минем Раббы, үз Аллалары икәнемне беләчәкләр»+.

29

Мисырга каршы пәйгамбәрлек итү

29^1Унынчы елда, унынчы айның уникенче көнендә миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Йөзең белән Мисыр патшасы фиргавенгә таба борылып, аңа һәм барлык Мисыр халкына каршы пәйгамбәрлек ит,+
3Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Мин синең дошманың, фиргавен, Мисыр патшасы. Үзенең елгасында яткан килеш: „Нил – минем елгам, мин аны үзем өчен булдырдым“, – дип әйтүче олы гәүдәле аждаһа син+. 4Ләкин Мин синең теш казналарыңа ыргак кидерәм һәм тәңкәләреңә елгаларыңдагы балыкларны ябыштырам, сине тәңкәләреңә ябышкан барлык балыкларың белән бергә елгаларыңнан тартып чыгарам;+
5сине вә синең елгаларыңнан чыгарылган барлык балыкларны чүлгә илтеп ыргытам, син ачык кырда ятып калачаксың, сине күтәреп алмаячаклар; сине җирдәге җәнлекләргә вә һавадагы кошларга азык итеп бирермен+. 6Шуннан соң Мисырның бар халкы Минем Раббы икәнемне белер. Исраил халкы өчен син камыш терәү кебек булдың+. 7Сиңа куллары белән тотынгач, син, ярылып, аларның иңбашларын чәнчедең, таянгач, сынып, аларны аяктан ектың».

8Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Менә, Мин сиңа каршы кылыч җибәрәм – синең кешеләреңне һәм терлегеңне юк итәм+. 9Шуннан соң Мисыр җире чүл вә далага әверелер, һәм Минем Раббы икәнемне белерләр.

Син: „Нил – минем елгам, аны мин булдырдым“, – дип әйткән өчен, 10Мин сиңа һәм синең елгаларыңа афәт җибәрәм, Мигдолдан алып Севенегә кадәр, Хәбәшстан чигенә кадәр Мисыр җирен хәрабә хәленә китерәм, аңардан чүл ясыйм+. 11Анда кеше аягы басмаячак, терлекләр йөрмәячәк, кырык ел буена җан иясе яшәмәячәк. 12Бушап калган җирләр арасында Мисыр җирен чүл ясыйм; бушап калган шәһәрләр арасында аның шәһәрләре кырык ел буена буш торачак; мисырлыларны халыклар арасына сибәм, төрле җирләргә таратам»+.

13Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Кырык ел узгач, Мин мисырлыларны халыклар арасыннан кире җыеп алачакмын+. 14Әсирлектән азат итеп, яңадан Патроска, үзләренең ата-бабалары җиренә кайтарачакмын, һәм алар анда көчсез бер патшалык булачак+. 15Башка патшалыклардан ул көчсезрәк булачак һәм бүтән беркайчан да башка халыклардан өстен булмаячак; башка халыклар өстеннән хакимлек итмәсеннәр өчен, Мин аларны шулай зәгыйфьләндерәчәкмен. 16Мисыр моннан ары Исраил халкына терәк булмаячак, Мисырдан ярдәм сорап гөнаһ кылуын исләренә төшереп торачак; һәм алар Минем Хуҗа-Раббы икәнемне белерләр»+.

17Егерме җиденче елда, беренче айның беренче көнендә миңа Раббы сүзе килеп иреште:

18– И адәм углы! Бабил патшасы Нәбухаднессар Сур янында үзенең гаскәрен тәмам хәлдән тайдырганчы эшләтте: биредә барлык башлар пеләшләнде, иңбашлар кырылып чиләнде; әмма башкарган эшләре өчен Нәбухаднессарның үзенә дә, аның гаскәренә дә Сур берни түләмәде. 19Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Менә, Мин Бабил патшасы Нәбухаднессарга Мисыр җирен бирәм, һәм ул, аның байлыгын кулына төшереп, талап җыелган малны гаскәренә өләшер+. 20Башкарган эшләре өчен Мин аңа Мисыр җирен бүләк итеп бирәм, чөнки ул һәм аның гаскәре Минем хакка эшләделәр, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – 21Ул көнне Мин Исраил халкын көчле итәм һәм алар арасында синең телеңне ачам, шуннан алар Минем Раббы икәнемне беләчәкләр».

30

30^1Миңа тагын Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Пәйгамбәрлек итеп әйт, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген:

«„Нинди бәхетсез көн!“ – дип, үкереп елагыз!

3Чөнки Раббының караңгы, төксе көне инде бик якын –
халыкларга кайгылы ел җитеп килә+.
4Мисыр өстенә кылыч килә;
җаннары кыелганнар егыла башлагач,

Мисырның байлыгы талангач, нигезләре җимерелгәч,
хәбәшиләрнең коты алыначак+.

5Хәбәшстан, Пут, Луд, гарәпләрнең бар җирләре, Луб[*] һәм Килешү җирендәге угыллар[*] мисырлылар белән бергә кылычтан узачак»+.

6Раббы болай дип әйтә: «Мисырның терәүләре җимереләчәк, аның горур егәре бетәчәк; Мигдолдан алып Севенегә кадәр байтаклар кылычтан үләчәк, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –+
7Бушап калган җирләр арасында ул да бушап калачак, шәһәрләре дә бушап калган шәһәрләр арасында булачак+. 8Мисырга ут салгач, аның бөтен терәүләре җимерелгәч, Минем Раббы икәнемне беләчәкләр+. 9Ул көндә, ваемсыз хәбәшиләрне куркытыр өчен, Минем хәбәрчеләрем корабларда юлга чыгачак. Мисырның һәлакәтле көнендә аларның коты алыначак, чөнки ул көн инде килә».

10Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Бабил патшасы Нәбухаднессар кулы белән күп санлы Мисыр халкын киметәм+. 11Нәбухаднессар үзе һәм башкалар арасында иң рәхимсезе саналган халкы бу җирне һәлак итәр өчен киләчәк, кылычларын Мисырга каршы юнәлтеп, җирне мәет белән тутырачак. 12Елга-култыкларны корытып, Мисыр җирен Мин явызлар кулына бирәм, чит халыклар кулы белән бу җирне, андагы бар нәрсәне тар-мар итәм». Моны Мин, Раббы, әйттем+.

13Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Потларны җимерәм, Мемфиста[*] ялган илаһларны юк итәм, Мисыр җирендә инде хакимнәр булмас, Мин Мисыр җиренең котын алам+. 14Патросны бөлдерәм, Соганга ут салам, Фивага[*] җәза бирәм+. 15Ярсуымны Мисыр кальгасы Пелүсимгә[*] түгәм, Фиваның күп санлы халкын юк итәм. 16Мисырга ут салам; Пелүсимне газапка дучар итәм. Дошманнары Фивага һөҗүм итәр, көндезен Мемфиска ябырылыр. 17Он[*] белән Пи-Бәсетнең яшь егетләре кылычтан һәлак булыр, шәһәр халкы әсир төшәр+. 18Мисырның камыты сынып, аның горур егәре беткәч, Тахпанхеста көн сүрелеп калыр. Аны болыт каплап алыр, кызлары әсир ителер+. 19Мисырга җәзам шул булыр, һәм алар Минем Раббы икәнемне белерләр»+.

20Унберенче елда, беренче айның җиденче көнендә миңа Раббы сүзе килеп иреште:

21– И адәм углы! Мин Мисыр патшасы фиргавенне җиңдем; савыксын өчен, аны дәваламадылар, тернәкләнеп, кулына кылыч тотарлык булсын өчен, яраларын бәйләмәделәр+. 22Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Менә, Мин Мисыр патшасы фиргавенгә каршы чыгам, аның җәрәхәтле һәм дә таза кулын да яралыйм, кулыннан кылычын сугып төшерәм. 23Мисырлыларны төрле халыклар арасына сибеп, чит-ят җирләргә таратам+. 24Ә Бабил патшасының кулын нык итәм, аның кулына кылыч салам, фиргавеннең кулын исә яралыйм, һәм ул авыр җәрәхәтләрдән Бабил патшасы алдында ыңгырашып торыр. 25Бабил патшасының кулын ныгытам, фиргавеннең кулы исә көчсезләнәчәк. Бабил патшасының кулына Мин кылыч салып, Мисыр җиренә ул яу белән килгәч, Минем Раббы икәнемне белерләр. 26Мисырлыларны Мин төрле халыклар арасына сибәм, чит-ят җирләргә таратам; шунда Минем Раббы икәнемне белерләр».

31

31^1Унберенче елда, өченче айның беренче көнендә миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Мисыр патшасы фиргавенгә вә аның күп санлы халкына әйт:

«Синең кебек үк мәһабәтле тагын кем бар?!+

3Ашшурга кара: матур ботаклы,
күләгәле ябалдашы булган, биек Ливан эрбете иде ул;
очы да болытлар арасында иде+.

4Аны сулар туендырды,
җир асты чишмәләре өскә үрләтте.

Аның сулары, агачны уратып алып,
ерымнар буйлап кырдагы башка агачларны сугарды.

5Кырдагы барлык агачлардан озынрак булып үсте ул,
мул судан ботаклары озын, куе булып үсте.

6Аның ботаклары арасында төрле кошлар оя корды,
барча кыргый җәнлекләр ябалдашы астында бала чыгарды,
аның күләгәсендә күп санлы халыклар көн күрде+.

7Мәһабәт буе, озын ботаклары белән матурланып утырды ул,
чөнки тамырлары зур сулар янында иде.

8Аллаһы бакчасындагы эрбетләр аның белән ярыша,
кипарис, чинар ботаклары аның ботаклары белән тиңләшә алмады –

Аллаһы бакчасындагы бер агач та аның кебек гүзәл түгел иде+.

9Мин аны куе ботаклар белән матурладым,

Аллаһы бакчасындагы барча Гадән агачы аңардан көнләште.

10Шунлыктан Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: „Биек булып үскәнгә, очы да болытларга кадәр ашканга, биеклеге белән масайганга күрә,+
11Мин аны халыкларның хөкемдары кулына тапшырдым, хөкемдар аның белән явызлыгы буенча эш кылды. Мин аны Үземнән читкә тибәрдем. 12Рәхимсезлеге белән аерылып торган чит халыклар аны кисеп аударды да ташлап китте. Аның зур ботаклары таулар вә үзәннәр өстенә ауды, тарлавыкларга сынып төште. Җирдәге бар халыклар, аның күләгәсеннән чыгып, аны ташлап киттеләр+. 13Барлык күк кошлары ауган агач кәүсәсе өстендә урнашты; барлык кыргый җәнлекләр аның ботаклары арасында үзенә урын тапты+. 14Су янындагы башка агачлар моннан ары алай югары күтәрелмәсен һәм очларын болытларга сузмасын өчен, су эчкән бүтән агачлар андый биеклеккә ирешмәсен өчен эшләнде бу. Алар һәммәсе дә упкынга төшкән үлеләр белән бергә үлемгә, түбәнге дөньяга дучар ителгән“+.

15Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: „Ул үлеләр дөньясына төшкән көндә Мин җир асты суларына аны кызганып еларга куштым; Мин ташкын суларны тыйдым, һәм ярсулы сулар тынды. Аның хакына Ливанны Мин моң-зарга күмдем, һәм кырдагы агачлар шиңде. 16Упкынга төшүчеләр белән бергә үлеләр дөньясына аны озатканда, аның ауган тавышыннан Мин халыкларны калтыранырга мәҗбүр иттем. Шуннан түбәнге дөньяда барлык Гадән агачлары – Ливанның иң затлы, иң әйбәт, мул итеп сугарылган агачлары тынычланып калды+. 17Аның күләгәсендә яшәгән теләктәш халыклар да, аның белән бергә үлеләр дөньясына күчеп, кылычтан һәлак булганнарга кушылды.

18Гадән агачларыннан кайсысы затлылыгы вә мәһабәтлелеге белән синең белән тиңләшә ала иде?! Ләкин сине дә Гадән агачлары белән бергә түбәнге дөньяга күчерәчәкләр; син сөннәтсез халыклар арасында, кылычтан үлгәннәр белән янәшә ятачаксың. Әлеге сүзләр – фиргавен һәм аның күп санлы халкы турында“». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

32

32^1Уникенче елда, уникенче айның беренче көнендә миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы, Мисыр патшасы фиргавен турында кайгы җыры җырла һәм әйт аңа:

«Син халыклар арасындагы арыслан кебек,
диңгездәге аждаһа сыман;
елгаларыңда ары-бире килеп йөрисең,
аякларың белән суны болгатып, елгаларны пычратасың+.

3Хуҗа-Раббы болай дип әйтә:

„Күп халыклар белән бергәләп Мин сиңа ятьмә салырмын,
алар сине сөрәкә белән тартып чыгарырлар+.

4Мин сине җиргә атып бәрермен,
ачык кырда егып салырмын.

Күктәге барлык кошларны өстеңә кундырып,
җирдәге бөтен ерткычлардан туйганчы ашатырмын үзеңне+.

5Итеңне тауларга таратып,
үзәннәрне сөякләрең белән тутырырмын.

6Тауларга кадәр бөтен җирне синең каның белән сугарырмын,
тарлавыклар синең калдыкларың белән тулыр.
7Сине юк иткәч, Мин күкләрне ябармын,
андагы йолдызларны сүндерермен;
кояшны болыт белән каплармын,
ай яктыртмаячак+.

8Күктәге барлык яктырткычларны синең өстә сүрелдерермен,
җиреңне караңгылык белән урап алырмын, –
дип белдерә Хуҗа-Раббы. –+
9Син белмәгән илләрдәге кавемнәр арасында
Мин сине һәлак иткәндә,
күп халыкларның йөрәгенә борчу салырмын.

10Синең язмышың белән күп халыкларның котын алып,
алар алдында кылычымны селтәгәндә,
аларның патшалары, сине искә төшереп,
куркудан тетрәнеп торыр.
Син егылган көндә
аларның һәрберсе үз тормышы өчен дер калтырар“+.

11Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә:

„Бабил патшасының кылычы сиңа каршы барачак+.

12Мин синең гаскәрне иң рәхимсез халыклар –
куәтле сугышчылар кылычы белән тар-мар итәчәкмен.

Алар Мисырның горурлыгын таптаячак һәм
аның гаскәрен тар-мар итәчәк+.
13Мин аның зур сулар янында утлап йөргән
терлекләрен бетерәчәкмен.
Инде кеше аягы да, терлек тоягы да
шушы суларны бүтән болгатмаячак.
14Шул чагында суларына тынычлык бирермен,
аларның елгалары май сыман акрын ага башлар, –
дип белдерә Хуҗа-Раббы. –
15Мисыр җирен чүлгә әйләндергәч,
ул җирдәге бар нәрсә юкка чыккач,
анда яшәгән бар кешене һәлак иткәч,
Минем Раббы икәнемне белерләр+.

16Менә бу – халыкларның кызлары җырлаячак кайгы җыры; Мисыр һәм аның күп санлы халкы турында җырлаячаклар алар аны“». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе.

17Уникенче елда, айның унбишенче көнендә миңа Раббы сүзе килеп иреште:

18– И адәм углы! Мисырдагы күп санлы халыкны кызганып ела, аны вә кодрәтле халыкларның кызларын упкынга төшкәннәр белән бергә түбәнге дөньяга озат+. 19Аларга әйт: «Кемнән матуррак соң сез?! Түбәнге дөньяга төшегез дә сөннәтсезләр белән бергә ятыгыз»+. 20Мисыр кылычтан үлгәннәр арасына егылыр; кылыч кыныннан чыгарылган инде – Мисырны вә аның күп санлы халкын сөйрәп алып китәр ул. 21Үлеләр дөньясындагы баһадир башлыклар Мисыр вә аның теләктәшләре турында: «Алар бире төште, сөннәтсезләр һәм кылычтан һәлак булганнар белән яталар», – дип әйтерләр+.

22Ашшур да бөтен гаскәре белән шунда ук: кылычтан егылган сугышчыларының каберләре белән уратып алынган ул+. 23Гаскәриләрнең каберләре – упкынның иң төбендә, Ашшур каберенең әйләнә-тирәсендә; җирдә яшәүчеләрнең котларын алган ашшурлылар һәммәсе һәлак булган, кылычтан егылган+.

24Элам да шунда. Аның кабере һәлак булганнар, кылычтан егылган күп санлы халкының каберләре белән уратып алынган. Җирдә яшәүчеләрнең котларын алып торган эламлылар сөннәтсез килеш түбәнге дөньяга төшкәннәр, упкынга төшкәннәр белән бергә хурлыкка калганнар+. 25Һәлак булганнар арасында Эламга ятак бирелгән, аның күп санлы гаскәре дә аның кабере әйләнәсендә ята – аларның һәммәсе дә сөннәтсез, кылычтан һәлак булган; җирдә яшәүчеләрнең котларын алып торган өчен, упкынга төшкәннәр белән бергә алар мәсхәрәгә калганнар; аларга һәлак булганнар арасында урын бирелгән.

26Мешех вә Түбәл дә күп санлы халыкларының каберләре уртасында шунда ята. Алар – сөннәтсез. Җирдә яшәүчеләрнең котларын алып торган өчен, кылычтан һәлак булган алар+. 27Алар сөннәтсез килеш һәлак булган баһадирлар белән бергә ята түгелме?! Ул баһадирлар үзләренең кораллары белән бергә үлеләр дөньясына төшкән, кылычлары баш астына куелган, гөнаһлары сөякләрендә калган, чөнки җирдә яшәүчеләрнең котларын алып торган алар. 28Син дә, Мисыр, һәлак булып, сөннәтсезләр арасында, кылычтан егылганнар белән янәшә ятарсың+.

29Үзенең патшалары вә түрәләре белән бергә Эдом да шунда. Көч-гайрәтенә карамастан, аларны кылычтан һәлак булганнар, сөннәтсезләр вә упкынга төшкәннәр белән янәшә яткырганнар+.

30Төньякның хакимнәре һәм сидунлылар да шунда. Көч-куәте әйләнә-тирәдәгеләрне куркуга салып торса да, алар, мәсхәрәгә калып, һәлак булганнар белән бергә шунда төшкәннәр. Кылычтан һәлак булганнар, упкынга төшкәннәр белән янәшә сөннәтсез килеш, хурлык тамгасы белән яталар+.

31Фиргавен үзе һәм аның бөтен гаскәре, боларны күреп, кылычтан һәлак булган күп санлы халкы өчен юаныч табар, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – 32Җирдә яшәүчеләрнең котларын алырга фиргавенгә Мин юл куйсам да, фиргавенне вә аның күп санлы халкын сөннәтсезләр арасына, кылычтан һәлак булганнар белән салырлар. Бу – Хуҗа-Раббы сүзе.

33

Раббының һәркемне кылган эшләренә карап хөкем итүе

33^1•Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Халкыңа болай дип әйт: «Әгәр Мин нинди дә булса берәр җиргә кылыч юнәлтсәм, ә ул җирнең халкы, үз арасыннан бер-бер кешене сайлап, аны үзенә сакчы итеп куйса,+
3һәм әлеге сакчы, җиргә килүче кылычны күреп, мөгез быргы кычкыртса һәм халыкны кисәтсә,+
4ә кемдер быргы тавышын ишетеп тә сакланмаса – кылыч аны үтерсә, әлеге кеше үз үлемендә үзе гаепле булачак+. 5Быргы тавышын ишетсә дә, ул сакланмады, шуңа күрә үз үлемендә үзе гаепле; сакланган булса, исән калыр иде. 6Ә инде сакчы, кылычны күреп тә, быргысын кычкыртмаса, шулай итеп халыкны кисәтмәсә, һәм кылыч, килеп, берәрсенең гомерен өзсә, ул кеше үзенең гөнаһлары өчен үтереләчәк, ә аның каны өчен Мин сакчыны җаваплы итәчәкмен».

7Мин сине, адәм углы, Исраил халкына сакчы итеп куйдым, һәм син Минем авызымнан чыккан сүзләрне ишетеп торырсың, аларны Минем исемемнән кисәтерсең+. 8Явыз кешегә Мин: «И явыз кеше, син һичшиксез үләчәксең!» – дисәм, ә син аны, явызлык юлына кермәсен дип, алдан кисәтеп куймасаң, явыз кеше үзенең гөнаһы өчен үләчәк, ләкин аның каны өчен җавапны Мин синнән сораячакмын. 9Ә инде син явыз кешене, йөргән юлыннан ваз кичсен өчен, алдан кисәтеп куйсаң, ләкин ул явызлык кылудан туктамаса, үз гөнаһы өчен ул үләр, ә син җаныңны коткарып калырсың+.

10•Син, адәм углы, Исраил халкына болай дип әйт: «Сез: „Җинаятьләребез вә гөнаһларыбыз безгә тынгы бирми, шулар аркасында инде сүнеп барабыз, ничек яшәргә безгә?!“ – дисез»+. 11Әйт аларга: «Мин Үземнең бар булуым белән ант итәм, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – Мин явыз кешенең үлемен түгел, ә бәлки аның яман юлдан чыгып исән калуын телим. Кире борылыгыз, яман юлыгыздан кире борылыгыз! Нигә үләргә сезгә, Исраил халкы?!»+

12Син, адәм углы, үз халкыңа әйт: «Тәкъва кешене, җинаять кылса, тәкъвалыгы коткарып калмас; явыз кеше исә, яман юлын ташласа, җинаяте өчен җәзаланмас. Тәкъва кеше гөнаһ кылса, әүвәлге тәкъвалыгы хакына исән кала алмас. 13Тәкъва кешегә Мин, һичшиксез исән калырсың, дип әйтсәм, һәм ул үзенең тәкъвалыгына өметләнеп явызлык кылса, аның барлык игелекле эшләре искә алынмас, һәм ул кылган явыз гамәле өчен үлем җәзасы алыр+. 14Явыз кешегә исә, һичшиксез үләчәксең, дип әйтсәм, һәм ул, гөнаһларыннан ваз кичеп, гаделлек, дөреслек белән яши башласа – 15бурычка алган кешегә үз рәһенен кайтарса, урлаган әйберне кире кайтарса, тормыш кагыйдәләре буенча яшәсә, бернинди яман эш кылмаса, һичшиксез исән калачак, үлмәячәк+. 16Ул кылган гөнаһларның берсе дә искә алынмаячак; дөрес вә тәкъва гамәлләр кылса, ул һичшиксез исән калачак».

17Синең халкың: «Хуҗа-Хаким юлы дөрес түгел», – ди. Ә бит аларның үз юллары дөрес түгел! 18Тәкъва кеше, үзенең тәкъвалыгын ташлап, гөнаһ кыла башласа, ул үләчәк. 19Явыз кеше, үзенең явызлыгын ташлап, дөреслек вә тәкъвалык белән яши башласа исән калачак. 20Ә сез: «Хуҗа-Хаким юлы дөрес түгел!» – дисез. Мин сезнең һәркайсыгызны кылган эшләренә карап хөкем итәчәкмен, Исраил халкы.

Иерусалимнең җимерелүе һәм Исраил җиренең бушап калуы

21Сөргенгә китүебезнең уникенче елында, унынчы айның бишенче көнендә Минем янга Иерусалимнән качкан бер кеше килде һәм: «Шәһәр җимерелде!» – диде. 22Ләкин кичен, бу кеше килергә бер көн кала, мин үз өстемдә Раббының кулын тойдым, һәм Раббы минем авызымны ачты; бу хәл иртәгесен теге кеше килгәнче булды. Авызым ачылгач, мин инде дәшми тормадым+.

23Шунда миңа Раббы сүзе килеп иреште:

24– И адәм углы! Исраилнең бушап калган урыннарында яшәүчеләр: «Ибраһим берьялгызы булып та, шушы җирне биләгән, ә без күбәү – бу җир, әлбәттә, безгә биләмә итеп бирелгән», – ди+.

25Әйт син аларга, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Сез каны качмаган ит ашыйсыз, потларга табынасыз, кеше канын коясыз. Шулар өчен сезгә бу җирне биләмә итеп бирергәме?!+
26Сез үзегезнең кылычыгызга таянасыз, әшәкелекләр эшлисез, бер-берегезнең хатынын нәҗеслисез. Шулар өчен сезгә бу җирне биләмә итеп бирергәме?!»

27Син аларга менә нәрсә дип әйт: «Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: „Мин Үземнең бар булуым белән ант итәм: бушап калган җирләрдә яшәүчеләр кылычтан үләр, ачык кырда булганнарны җәнлекләргә ризык итеп бирермен; ә ныгытмаларда вә мәгарәләрдә яшәүчеләр үләт чиреннән һәлак булыр+. 28Бу җирне Мин коры чүлгә әйләндерермен, аның горур егәре юкка чыгар, Исраил таулары бушап калыр – алар аша үтеп йөрүчеләр булмас. 29Кылган барлык әшәкелекләре өчен бу җирне чүл вә бушлык иткәннең соңында алар Минем Раббы икәнемне белерләр“»+.

30Ә синең хакта, адәм углы, диварлар янында, өйләренең ишек төбендә синең халкыңның угыллары бер-берсенә: «Әйдәгез, Раббыдан булган хәбәрне тыңлыйк», – диләр. 31Минем халкым, гадәттәгечә, синең каршыңа утырып, сүзләреңне тыңлый, әмма аларны үтәми. Аларның телендә ялагайлану, ә йөрәкләре хәрәм малга тартыла+. 32Алар өчен син сөю турында матур тавыш белән җырлаучы, уен коралында әйбәт уйнаучы бер җырчы гына: алар синең сүзләреңне ишетәләр, ләкин аларны үтәмиләр. 33Әмма шушы әйтелгәннәрнең барысы да чынга ашкач, – ә болар инде чынга әйләнеп бара, – араларында пәйгамбәр яшәгәнне белерләр+.

34

Исраилнең начар көтүчеләре. Раббы – яхшы көтүче

34^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Исраил халкының көтүчеләренә каршы пәйгамбәрлек сүзләреңне әйт, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Үзләрен генә кайгырткан Исраил көтүчеләренә кайгы! Көтүчеләр үзләренең сарыкларын көтәргә тиеш түгелмени?!+
3Сез куй мае ашыйсыз, йон киемнәргә төренәсез, симез сарыкларны суясыз, ә көтүегезне кайгыртмыйсыз+. 4Сарыкларның хәлсезләрен сез карамадыгыз, чирлеләрен дәваламадыгыз, яралысының җәрәхәтен бәйләмәдегез, адашып йөргәнен кире кайтармадыгыз, югалганын эзләмәдегез, алар белән тупас вә рәхимсез булдыгыз. 5Көтүчесез калгач, алар төрле якка таралыштылар, кыргый җәнлекләргә азык булдылар+. 6Минем сарыкларым тауларда вә биек калкулыкларда каңгырып йөрде, бөтен җир йөзенә таралды, аларны һичкем эзләмәде һәм эзләргә тырышмады да».

7Шуңа күрә, көтүчеләр, Раббы сүзен тыңлагыз: 8«Мин Үземнең бар булуым белән ант итәм, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – сарыкларым, көтүчесез калып, табышка әйләнгән, кыргый җәнлекләргә азык булган, ә көтүчеләрем аларны эзләмәгән, бары үзләрен генә кайгыртып, көтү турында уйламаган»+. 9Раббы сүзен тыңлагыз, әй көтүчеләр;+
10Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Менә, Мин көтүчеләргә каршы чыгам һәм сарыкларым өчен аларны җавапка тартам, моннан ары көтүчеләр үзләрен генә кайгыртмасын өчен, сарыкларымны Мин аларга көтәргә бүтән бирмим, көтүемне алар авызыннан тартып алам, сарыкларым аларга азык булмас инде».

11Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Менә, сарыкларымны Мин Үзем эзләп табармын һәм аларга күз-колак булырмын+. 12Төрле якка таралышкан көтүен кайгырткан көтүче кебек, Мин дә Үземнең сарыкларымны карап-күзәтеп торырмын һәм болытлы, караңгы көнне таралган барлык урыннарыннан коткарырмын+. 13Аларны халыклар арасыннан чыгарып, төрле илләрдән бергә җыеп, үз җирләренә кайтарырмын, шуннан соң Мин аларны Исраил тауларында, тарлавыкларда һәм кеше яши торган бар җирдә көтәрмен+. 14Мин аларны яхшы көтүлек җирләрдә көтәрмен, утлаулары Исраилнең тау башларында булыр; алар анда әйбәт утлауларда ятарлар һәм Исраил тауларындагы мул үләнле көтүлектә утлап йөрерләр+. 15Мин Үз сарыкларымны Үзем көтәрмен һәм Үзем аларны ял иттерермен, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – 16Югалган сарыкны табармын, адашып йөргәнен кире кайтарырмын, яралысының җәрәхәтен бәйләрмен, хәлсезләрен савыктырырмын, ә симергәннәрен һәм тазаларын юк итәрмен. Көтүемне Мин гаделлек белән көтәрмен»+.

17Ә сиңа, көтүем, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Сарык белән сарык арасында, сарык тәкәсе белән кәҗә тәкәсе арасында Мин хөкемемне чыгарырмын+. 18Әйбәт көтүлектә утлап йөрү азмыни сезгә?! Нигә сез калган үләнне аягыгыз белән таптыйсыз?! Чиста су эчү азмыни сезгә?! Нигә сез калган суны аякларыгыз белән болгатып пычратасыз?! 19Минем сарыкларым сезнең аякларыгыз таптаган җирдә утлап йөрергә, сез болгаткан суны эчәргә тиешмени?!»

20Шуңа күрә Хуҗа-Раббы аларга болай дип әйтә: «Карагыз аны, симез сарык белән арыгы арасында хөкемне Мин Үзем оештырам. 21Хәлсез сарыкларны сөзеп, янбашыгыз, җилкәгез белән төрткәләп, сез аларны читкә куасыз+. 22Ләкин Мин Үз көтүемне коткарам – ул инде бүтәннәргә табыш булмас. Сарык белән сарык арасында Үзем хөкемче булырмын. 23Мин алар өстеннән көтүче итеп Үземнең колым Давытны куярмын; ул, аларга көтүче булып, сарыкларымны көтәчәк+. 24Мин, Раббы, аларның Алласы булырмын, ә колым Давыт аларның җитәкчесе булачак. Моны Мин, Раббы, әйттем+.

25Сарыклар кыргый далаларда хәвеф-хәтәрсез яши, урманнарда тыныч йоклый алсын өчен, Мин, алар белән тынычлык турында килешү төзеп, кыргый җәнлекләрне ул җирдән куып җибәрермен+. 26Мин аларга һәм тавымның әйләнә-тирәсенә хәер-фатихамны бирәм; үз вакытында яңгырын җибәрәм, һәм ул хәер-фатиха яңгыры булыр+. 27Кырдагы агачлар – үзенең җимешен, җир үзенең нигъмәтләрен бирер. Халык үз җирендә хәвеф-хәтәрсез яшәр. Үзләрен кол иткәннәрнең кулыннан йолып алып, камыт бикләрен ваткач, алар Минем Раббы икәнемне белерләр+. 28Алар инде башка халыклар өчен табыш булмас, кыргый җәнлекләр дә аларны ашамас; иминлектә яшәрләр – аларга инде беркем янамас. 29Мин аларга уңдырышлылыгы белән танылган җирләр бирермен – алар инде ачтан үлмәсләр һәм башка халыклар арасында хур булмаслар. 30Алар Минем – Раббы, Үз Аллалары икәнемне, алар белән булуымны, Исраилнең Минем халкым булуын белерләр, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – 31Сез – Минем сарыкларым, ошбу халык – Минем көтүлегемдәге сарыклар, ә Мин – сезнең Аллагыз». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

35

Эдом тауларының җәзага тартылуы. Раббының Исраил тауларына фатихасы

35^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Йөзең белән Сәгыйрь тавына борыл һәм аңа каршы пәйгамбәрлек сүзеңне әйт,+
3Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген:

«Менә, Сәгыйрь тавы, Мин сиңа каршы чыгам –
өстеңә кулымны сузып, сине чүл вә бушлык итәм;+

4шәһәрләреңне хәрабәгә әйләндерәм –
син бушап калырсың.

Шунда Минем Раббы икәнемне белерсең+.

5Исраилиләр белән гомер буе дошманлашып яшәвең, аларга бәхетсезлек килгәндә, җәза сәгате сукканда, кылыч күтәрүең өчен,+
6Мин Үземнең бар булуым белән ант итәм, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – сине канга батырам, һәм шушы кан кою туктамас; кан коюдан чирканмаган өчен, кан кою сине һаман эзәрлекләр+. 7Сәгыйрь тавын чүлгә вә кешесез далага әйләндерәм, аннан киткән һәм әйләнеп кайтканнарны һәлак итәм. 8Синең тауларыңны мәет белән тутырам; калкулыкларыңда, үзәннәреңдә, барлык тарлавыкларыңда кылычтан һәлак булганнар егылып ятачак. 9Сине мәңгегә чүл итәм, шәһәрләреңдә башкача кеше яшәмәячәк. Шунда Раббы икәнемне белерсең.

10Син: „Бу ике халык вә бу ике җир[*] минеке булачак, мин аларны үземә алачакмын“, – дигән өчен, гәрчә Раббы алар яклы булса да, 11Мин Үземнең бар булуым белән ант итәм: нәфрәтең кузгалганда, ачуың вә көнчелегең ни дәрәҗәдә булуга карап, синең белән эш итәрмен, сине хөкем иткәндә, Үземнең алар арасында булуымны күрсәтермен, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –+
12Һәм синең, Исраил тауларына карап: „Алар ташландык хәлдә, алар миңа ризык буларак бирелгән!“ – дип әйтүеңне, барлык мәсхәрәле сүзләреңне Мин, Раббы, ишетеп торганны белерсең+. 13Минем алда син, телеңне озайтып, Миңа каршы сөйләүләреңне арттырдың, Мин боларны ишетеп тордым».

14Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Бөтен җир сөенгәндә, Мин сине чүл вә бушлык итәм. 15Исраил халкының биләмәсе ташландык булганга сөенгән өчен, Мин дә сиңа шуны эшләячәкмен: син, Сәгыйрь тавы, бөтен Эдом җире белән бергә бушап калачаксың. Шунда Минем Раббы икәнемне беләчәкләр»+.

36

36^1И адәм углы, Исраил тауларына пәйгамбәрлек итеп әйт: «Исраил таулары, Раббы сүзен тыңлагыз!+
2Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: „Дошман сезнең хакта: ‘Әһә, борынгы биеклекләр безнең кулга төште’, – дип әйтә“». 3Шуңа күрә пәйгамбәрлек итеп әйт, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Алар сезне шул дәрәҗәдә бөлгенлеккә төшерде һәм һәрьяклап талады ки, тора-бара сез бүтән халыкларның милкенә әйләндегез һәм кешеләрнең гайбәт сатуына, яман сүзләренә сәбәп булдыгыз. 4Шуның өчен, Исраил таулары, Хуҗа-Раббы сүзен тыңлагыз. Тауларга вә калкулыкларга, тарлавыкларга вә үзәнлекләргә, ташландык хәрабәләргә, әйләнә-тирәдәге халыкларга табыш булган һәм аларның мыскыллап көлүенә дучар ителгән буш шәһәрләргә+
5Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: „Көнләшү утында янып, Мин бүтән халыкларга һәм бөтен Эдомга каршы Үз сүземне әйттем. Көтүлекләремне талар өчен, алар нәфрәтләнеп һәм сөенә-сөенә Минем җиремне яулап алдылар“»+. 6Шуңа күрә Исраил җире турында пәйгамбәрлек сүзеңне әйт һәм тауларга вә калкулыкларга, тарлавыкларга вә үзәнлекләргә, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Бу сүзләрне Мин көнләшеп һәм ярсулы хәлемдә әйттем, чөнки сез халыкларның мыскыллап көлүенә түзеп торасыз. 7Шуның өчен, – ди Хуҗа-Раббы, – кулымны күтәреп ант итәм: тирә-ягыгыздагы халыклар үзләре дә хурлыкка калачак! 8Ә сез, Исраил таулары, агач ботакларына күмелеп, Минем Исраил халкыма җимеш бирерсез, чөнки халкым тиздән әйләнеп кайтачак. 9Мин сезне кайгыртам, сезгә мәрхәмәтлемен; сезне сөрерләр, орлык чәчәрләр. 10Мин сезнең халкыгызны арттырырмын, сездә бөтен Исраил йортын урнаштырырмын. Шәһәрләр кешеләр белән тулыр, хәрабәләр урынында йортлар төзелер+. 11Кешеләрегезне һәм мал-туарыгызны арттырырмын – алар үрчерләр, ишәерләр. Әүвәлгечә синдә күп кеше яшәр, һәм элеккегә караганда да сезгә күбрәк игелек кылырмын. Шунда Раббы икәнемне белерсез+. 12Сезгә, Исраил таулары, кешеләремне – Үземнең халкым Исраилне китерермен, сез аларның биләмәсе – мирас җире булырсыз, һәм сез инде баласыз калмассыз»+.

13Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Сезнең турыда: „Сез кешеләрне ашыйсыз, халкыгызны баласыз калдырасыз“, – дип сөйлиләр,+
14әмма сез бүтән инде кешеләрне ашамассыз, халкыгызны баласыз калдырмассыз, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – 15Башка милләтләрнең сезне мыскыллап көлүен ишетмәссез, халыклар тарафыннан хур ителмәссез, халкыгызны абындырмассыз». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе.

Исраилнең яңа тормышы

16Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

17– И адәм углы! Исраил халкы үз җирендә яшәгән чакта, ул аны кылган эш-гамәлләре белән пычратты; халыкның гамәлләре Минем өчен хатын-кызның күрем вакытындагы пычраклыгы сыман булды+. 18Алар шушы җиргә кан койган, аны потлары белән пычраткан өчен, Мин аларга Үземнең ачуымны түктем+. 19Мин аларны төрле халыклар арасына тараттым, һәм алар төрле җирләргә сибелде. Мин аларны йөргән юлларына вә кылган гамәлләренә карап хөкем иттем+. 20Кайсы халык арасында яшәсәләр дә, алар Минем изге исемемне хур итәләр иде, чөнки алар хакында: «Болар – Раббы кешеләре, Аның җиреннән китәргә мәҗбүр булган кешеләр», – дип сөйлиләр иде. 21Шуннан Мин Исраил халкы яшәгән һәр җирдә Үземнең хур ителгән изге исемемне кызгандым+.

22Шуңа күрә Исраил халкына әйт, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Мин моны, Исраил халкы, сезнең өчен түгел, ә бәлки сез яшәгән халыклар арасында хур ителгән изге исемем хакына эшлим. 23Һәм төрле халыклар арасында хур ителгән исемемне – сез хур иткән бөек исемемне – Мин изге итәм; аларның күз алдында сезнең аша Үземнең изгелегемне таныткач, халыклар Минем Раббы икәнемне белерләр, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –+
24Сезне төрле халыклар арасыннан чыгарып, барлык илләрдән бергә җыям да үз җирегезгә кайтарам+. 25Чиста су бөркеп, сезне пакьләндерәм, һәм сез чистарынырсыз. Мин сезне бар булган пычрагыгыздан, барлык потларыгыздан арындырам+. 26Сезгә яңа йөрәк, яңа рух бирәм; тәнегездән таш йөрәгегезне алып, тере йөрәк бирәм+. 27Сезгә Үз Рухымны салам һәм сезне Минем кагыйдәләрем буенча гамәл кылырлык, кануннарымны сакларлык, аларны үтәрлек итәм+. 28Һәм сез ата-бабаларыгызга Мин биргән җирдә яшәрсез һәм Минем халкым булырсыз, ә Мин сезнең Аллагыз булырмын+. 29Сезне һәртөрле әшәкелек-нәҗестән саклармын; икмәкле итәрмен һәм аны арттыра торырмын – сезгә ачлык кичерергә юл куймам+. 30Башка халыклар, кытлык кичерәсез дип, сездән көлмәсен өчен, агачлардагы җимешләрне, кырдагы игенне Мин арттырырмын+. 31Шул чагында яман юлларыгызны вә яман гамәлләрегезне искә төшереп, гөнаһларыгыз вә әшәкелекләрегез өчен үзегездән үзегез җирәнерсез+. 32Сезгә шунысы да мәгълүм булсын: Мин моны сезнең хакка эшләмим. Йөргән юлларыгыз өчен кызарыгыз һәм оялыгыз, Исраил халкы». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе.

33Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Сезне бөтен гөнаһларыгыздан чистарткач, шәһәрләрегез кеше белән тулыр, хәрабәләр урынында йортлар төзелер, 34ташландык хәлгә килгән җирләр эшкәртелер, үтеп барган һәр кешенең күз алдында җирләрегез инде буш ятмас. 35„Чүлгә әйләнгән бу җир хәзер Гадән бакчасыдай булды; җимерелгән, бушап калган, ташландык шәһәрләр ныгытылды, аларда кешеләр яши башлады“, – диярләр+. 36Шулчакны әйләнә-тирәгездәге халыклар Мин Раббының җимерелгәнне яңадан төзүемне, бушап калган җиргә үсемлек утыртуымны белерләр. Моны Мин, Раббы, әйттем һәм Мин моны эшләячәкмен».

37Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Исраил халкының гозеренә Мин яңадан җавап бирәчәкмен һәм алар өчен менә нәрсә эшләячәкмен: кешеләрен сарыклар кебек –+
38билгеләнгән бәйрәм көннәрендә Иерусалимдә корбанга китерә торган сарыклар санынча ишәйтәчәкмен, бушап калган шәһәрләрне кешеләр белән тутырачакмын. Шунда Минем Раббы икәнемне белерләр»+.

37

Коры сөякләрнең җанлануы турындагы күренеш

37^1Мин үз өстемдә Раббының кулын тойдым, һәм Раббы Рухы мине, шәһәрдән чыгарып, үзән уртасына китереп бастырды. Әлеге үзән сөякләр белән тулы иде+. 2Ул мине үзән буйлап алып китте, һәм мин анда бик күп коры сөякләр ятканын күрдем. 3Раббы миңа әйтте:

– И адәм углы! Бу сөякләргә җан өреп буламы? – диде.

Мин:

– Йа Хуҗа-Раббым! Моны Син генә беләсең, – дидем+.

4Раббы миңа:

– Бу сөякләргә пәйгамбәрлек итеп әйт: «И коры сөякләр! Раббы сүзен тыңлагыз! – диген. – 5Хуҗа-Раббы бу сөякләргә болай дип әйтә: „Менә, Мин сезгә сулыш өрәм, һәм сез җанланырсыз+. 6Сезгә сеңерләр бирәм, ит үстерәм, тире белән каплыйм, сулыш өрәм – һәм сез җанланырсыз. Шунда сез Минем Раббы икәнемне белерсез“».

7Миңа әмер ителгәнчә пәйгамбәрлек итә башладым; мин сөйләгәндә, шак-шок иткән тавыш ишетелде – сөякләр бер-берсенә якыная башлады. 8Шулвакыт мин сөякләргә сеңер вә ит үскәнен, аларның тире белән каплаганын күрдем, ләкин аларда әле сулыш юк иде. 9Шунда Ул миңа әйтте:

– И адәм углы, сулышка сүз катып пәйгамбәрлек ит, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Дүрт тарафтан җил белән кил, и сулыш, һәм, мәетләргә җан керсен өчен, аларга өр».

10Мин Ул кушканча пәйгамбәрлек иттем – аларга сулыш килде, җан керде, һәм алар, күп санлы гаскәр булып, аякларына торып басты+. 11Раббы миңа:

– И адәм углы! Ошбу сөякләр – бөтен Исраил халкы. Менә, алар: «Сөякләребез кибеп бетте, өметебез үлде, киләчәгебез юк», – ди. 12Шуңа күрә пәйгамбәрлек итеп аларга, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Менә, Мин сезнең каберләрегезне ачам һәм сезне, Үземнең халкымны, каберләрегездән кубарып, Исраил җиренә кайтарам+. 13Каберләрегезне ачып, сезне шуннан чыгаргач, и халкым, сез Минем Раббы икәнемне белерсез. 14Сезгә Үземнең Рухымны салгач, сезгә җан керер, һәм сезне үз җирегезгә урнаштырырмын, шуннан Минем Раббы икәнемне белерсез. Мин моны әйттем һәм шулай эшләячәкмен». Бу – Раббы сүзе+.

Ике таякның берләшүе

15Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

16– Ә син, адәм углы, үзеңә бер таяк ал да аның өстенә «Яһүдә вә аңа теләктәш исраилиләрнеке» дип язып куй; тагын бер таяк ал һәм аның өстенә «Йосыф вә аңа теләктәш бөтен Исраил халкы – Эфраим таягы» дип яз. 17Аларны бербөтен булырдай итеп кулыңа тот. 18Халкыңның угыллары: «Моның нәрсә аңлатуын әйтмәссеңме?» – дип сорасалар,+
19аларга, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Менә, Мин, Эфраим кулындагы Йосыф вә аңа теләктәш Исраил ыругларының таягын алып, Яһүдә таягына кушам һәм аларны бер таяк итәм – алар Минем кулымда бербөтен булачак»+. 20Син язган шушы ике таякны аларның күз алдында тотып, 21аларга, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Менә, исраилиләрне Мин төрле җирләрдән, үзләре яшәгән халыклар арасыннан җыеп, үз җирләренә кайтарам+. 22Шушы җирдә, Исраил тауларында, Мин аларны бер халык итәм, икесенә бер патша куям, моннан соң ике төрле халыкка, ике патшалыкка бүленмәсләр. 23Инде алар потларга, җирәнгеч сыннарга табынып, гөнаһ кылып үзләрен пычратмаслар. Мин аларны гөнаһлы юлларыннан коткарам, пакьләндерәм, һәм алар – Минем халкым, ә Мин аларның Алласы булырмын+. 24Колым Давыт исә – аларның патшасы, алар өчен көтүче булыр. Алар Минем кануннарым буенча гамәл кылырлар, кагыйдәләремне сакларлар һәм аларны үтәрләр+. 25Алар колым Ягъкубка Мин биргән, ата-бабалары яшәгән җирдә яшәр, балалары, балаларының балалары да гомергә шунда яшәр; колым Давыт мәңге аларның хакиме булыр+. 26Алар белән тынычлык килешүе төзермен, ул килешү алар белән мәңгегә беркетелер. Мин аларны үз җирләрендә урнаштырырмын, саннарын ишәйтермен, Үземнең изге урынымны мәңгегә алар арасына куярмын –+
27Минем торагым шунда булыр. Мин – аларның Алласы, ә алар Минем халкым булыр+. 28Изге урынымны мәңгегә алар арасында урнаштыргач, башка халыклар Мин Раббының Исраилне изгеләндерүен белерләр»+.

38

Гогның тар-мар ителүе

38^1Миңа Раббы сүзе килеп иреште:

2– И адәм углы! Магог җирендәге Гогка – Мешех вә Түбәл җирләренең баш хакименә йөзеңне борып, аңа каршы пәйгамбәрлек сүзеңне әйт,+
3Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Мешех вә Түбәл җирләренең баш хакиме Гог, менә, Мин сиңа каршы чыгам! 4Синең теш казналарыңа ыргак кидерәм, сине һәм бөтен гаскәреңне – атларыңны вә баштанаяк коралланган җайдакларыңны, зур вә кечкенә калкан тоткан, кылыч күтәргән күп санлы халкыңны кире борам+. 5Алар белән бергә калканлы вә очлымлы Фарсы, Хәбәшстан, Пут халкын,+
6бөтен гаскәрләре белән Гомәр һәм төньяк чиктәге Бәйт-Түгәрмәне – синең белән бергә күп халыкларны кире борам+.

7Син үзең һәм синең янга җыелган күп санлы халыклар әзерләнсен һәм кораллансын; син аларга юлбашчы бул. 8Еллар узып, күп көннәр үткәч, сине чакырып алырлар, һәм син сугыштан соң тернәкләнгән, кешеләре башка халыклар арасыннан җыеп алынган җиргә, күптән бушап калган Исраил тауларына һөҗүм итәрсең. Анда яшәүчеләр, кайчандыр башка халыклар арасыннан кире кайтарылып, хәзер тыныч-имин көн күрәләр+. 9Син барлык сугышчыларың һәм күп санлы халыклар белән бергә давыл кебек күтәрелерсең, җирне каплап алган болыт булып килерсең»+.

10Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Ул көнне йөрәгеңне төрле уй-хисләр биләп алыр, һәм син бер явыз эш кылырга ниятләрсең. 11Син: „Коймалар белән әйләндереп алынмаган торак урыннарда тыныч-имин яшәүче халык өстенә барам – диварлары да, бикләре дә, капкалары дә юк аларның+. 12Аларны талыйм, малларын алам; яңадан кеше яши башлаган хәрабәләргә, төрле халыклар арасыннан җыеп алынган, терлекләре вә милке булган, дөньяның уртасында яшәгән халыкка кул салам“, – дисең. 13Шеба белән Дедан, Таршишның сәүдәгәрләре вә барлык яшь арысланнары[*] синнән: „Аларны таларга дип килдеңме?! – дип сорарлар. – Малларын эләктерергә дип килдеңме?! Көмеш вә алтыннарын, терлекләрен вә милкен тартып алыр өчен, зур табыш алыр өчен, күп санлы халыкларыңны җыеп килдеңме?!“»+.

14Шуңа күрә, адәм углы, Гогка пәйгамбәрлек ит, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Юлга кузгалган көндә син Минем халкым Исраилнең хәвеф-хәтәрсез яшәгәнен белмәссеңме?! 15Чирүдәй зур, атларга атланган күп санлы гаскәре булган башка халыклар белән бергә син төньяк чикләрдә урнашкан үз җиреңнән юлга кузгалырсың. 16Син Минем халкым Исраилгә җир өстен каплап алган болыт шикелле ябырылырсың. Мин сине, Гог, алдагы көннәрдә Үземнең җиремә алып килермен. Синең аша халыкларга Үземнең изгелегемне күрсәтеп, аларга Үземне танытыр өчен эшлим Мин моны»+.

17Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Әле борынгы заманнарда ук Үземнең колларым булган Исраил пәйгамбәрләре аша синең хакта сөйләмәдемме Мин?! Ул вакытларда пәйгамбәрләр, Мин сине алар өстенә җибәрәм дип, еллар дәвамында әйтеп килделәр+. 18Исраил җиренә Гог һөҗүм иткән көнне Минем ачуым дөрләп кабыначак, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. 19Көнләшеп, ачу утында янып, Мин, ул көнне Исраил җирендә зур тетрәнү булачак, дидем+. 20Диңгездәге балыклар, күктәге кошлар, кырдагы җәнлекләр, җирдән сөйрәлүче барлык җан ияләре, җир йөзендәге барлык кешеләр Минем алдымда калтырап торачак. Таулар җимереләчәк, кыя ташлар ишелеп төшәчәк, барлык диварлар җиргә авачак+. 21Барлык тауларым буйлап Гогка каршы кылыч җибәрәчәкмен, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – һәммәсе бер-берсенә кылыч күтәрер+. 22Мин аны үләт чире, кан кою белән җәзалармын, аңа вә аның гаскәрләренә, аның белән булган күп халыкларга яңгыр вә боз кантарлары, ут вә күкерт яудырырмын+. 23Мин Үземнең бөеклегемне вә изгелегемне күрсәтермен, күп халыкларга Үземне танытырмын. Шунда Минем Раббы икәнемне белерләр»+.

39

39^1Ә син, адәм углы, Гогка каршы пәйгамбәрлек ит, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «И Гог, и Мешех вә Түбәл җирләренең баш хакиме! Мин сиңа каршы чыгам!+
2Мин сине, кире борып, ияртеп алып китәрмен, төньяк чикләреннән алып чыгып, Исраил тауларына каршы юнәлтермен,+
3сул кулыңдагы җәяңне бәреп төшерермен, уң кулыңдагы укларыңны сибеп җибәрермен+. 4Бөтен гаскәрләрең вә янәшәңдәге бар халыклар белән бергә син Исраил тауларында һәлак булырсың; сине һәртөрле ерткыч кошларга вә кыргый җәнлекләргә азык итеп бирермен+. 5Син ачык кырда ятып калырсың, чөнки моны Мин әйттем, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – 6Магог җиренә вә диңгез утрауларында хәвеф-хәтәрсез яшәүче халыкларга Мин ут җибәрермен. Шунда Минем Раббы икәнемне белерләр+.

7Үземнең изге исемемне Исраил халкына белдерермен һәм киләчәктә изге исемемне хур итәргә юл куймам. Халыклар Минем Раббы, Исраилнең изге Заты булуымны белерләр+. 8Менә, Мин әйткән көн килер, нәкъ Мин әйткәнчә булыр, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –

9Исраил шәһәрләрендә яшәүчеләр, чыгып, ут үрләтерләр, сугыш коралларын – зур вә кечкенә калканнарны, җәя вә укларны, чукмар вә сөңгеләрне яндырырлар, җиде ел буена яндырырлар аларны+. 10Аларга кырдан утын алып кайтырга, урманда утын кисәргә кирәк булмас, алар фәкать корал гына яндырыр. Алар үзләрен талаучыларны таларлар, малларын тартып алучыларның малларын алырлар, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –+

11Ул көнне Мин Гогка кабер өчен урынны Исраилдә, диңгездән көнчыгышта, сәяхәтчеләр үзәнендә бирермен, һәм сәфәр кылучыларның юлларында әлеге кабер киртә булып торыр, чөнки Гогны һәм аның күп санлы халыкларын шунда җирләрләр; шул сәбәпле бу үзәнне „Гогның күп санлы халкы“ дип атарлар. 12Исраил халкы, җирне чистартыр өчен, җиде ай дәвамында аларны күмәр. 13Илдәге бөтен халык аларны җирләр, һәм Миңа дан китергән шушы көн алар өчен күренекле көн булыр, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – 14Җир өстен чистарту максатыннан, өзлексез тикшереп тору өчен, кешеләр билгеләнер, алар әлегәчә җир өстендә ятып калган баскынчыларны җирләрләр; шушы эзләнүләрне алар җиде ай үткәннән соң башларлар. 15Җир өстен карап-тикшереп йөрүчеләр адәм сөяген күрә калса, күмүчеләр аны „Гогның күп санлы халкы“ дип исемләнгән үзәндә җирләсен өчен, сөяк янына билге куеп китәрләр 16(Һәмүнә[*] исемле шәһәр шунда булачак). Шул рәвешле алар җирнең өстен чистартып бетерерләр».

17Ә сиңа, адәм углы, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Һәртөрле кошларга вә кыргый җәнлекләргә әйт: „Җыелыгыз, төрле тарафлардан җыелып, Мин сезнең өчен әзерләп куйган корбан, Исраил тауларындагы бөек корбан янына килегез; сез анда ит ашарсыз, кан эчәрсез+. 18Гайрәтле ирләрнең итен ашарсыз, җирдәге хакимнәрнең канын эчәрсез, гүя алар – Башан җирендә симертелгән сарык тәкәләре, бәрәннәр, кәҗә тәкәләре вә үгезләр+. 19Мин сезнең өчен әзерләгән корбан маен туйганчы ашарсыз, сәрхушләнгәнче, канын эчәрсез. 20Минем табынымнан сез ат вә җайдакларны, гайрәтле ирләрне вә һәртөрле сугышчыларны ашап тамак туйдырырсыз, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –

21Мин халыкларга Үземнең данымны күрсәтермен, һәм бар халыклар Мин җибәргән җәзаны һәм алар өстенә сузылган кулымны күрерләр. 22Шул көннән башлап алга таба да Исраил халкы Минем – Раббы, аларның Алласы икәнемне белер+. 23Башка халыкларга да мәгълүм булыр: Мин исраилиләрне кылган гөнаһлары, Миңа тугры булмаганнары өчен сөрдем. Әнә шуның өчен Мин йөземне алардан читкә бордым, аларны дошманнары кулына тапшырдым, һәм алар һәммәсе кылычтан һәлак булды+. 24Кылган әшәкелекләренә вә җинаятьләренә карап, Мин шулай эшләдем һәм алардан йөземне читкә бордым“».

Исраилнең яңаруы

25Шуңа күрә Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Хәзер инде Ягъкубны сөргеннән кайтарырмын, Исраилнең бөтен халкына мәрхәмәтемне күрсәтермен. Үземнең изге исемемне Мин фидакарьләрчә яклармын+. 26Үз җирләрендә хәвеф-хәтәрсез яши башлагач, аларга беркем дә янамагач, исраилиләр үзләренең хурлыгын вә Миңа тугры булмаганнарын онытырлар;+
27Аларны башка халыклар арасыннан кайтарып, дошманнары җиреннән җыеп алгач, Мин шул рәвешле халыклар алдында алар аша Үземнең изгелегемне күрсәтермен+. 28Аларны халыклар арасына таратканнан соң берсен дә онытмыйча кире үз җиренә кайтаргач, алар Минем Раббы Аллалары икәнемне белерләр. 29Исраил халкын Үземнең Рухым белән сугаргач, Мин инде алардан йөземне читкә бормам». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

40

Аллаһының яңа йорты

40^1•Сөргенгә китүебезнең егерме бишенче елы башлануга, айның унынчы көнендә[*] (шәһәр җимерелгәннең ундүртенче елында) мин үз өстемдә Раббының кулын тойдым, һәм Ул мине Исраилгә күчерде+. 2Аллаһыдан ирешкән күренешләрдә Ул мине, Исраил җиренә китереп, бик биек тау башына бастырып куйды. Тауның көньяк битләвендә шәһәр йортларына охшаган биналар күрдем+. 3Аллаһы мине шунда китереп, мин капка янында басып торган бер ир-атны күрдем; ул бакыр сыман ялтырап тора һәм аның кулында үлчи торган киндер бау белән үлчәү таягы бар иде+. 4Ул миңа:

– И адәм углы! Күзләрең белән күр һәм колакларың белән ишет, сиңа күрсәткән нәрсәләрнең һәммәсен күңелеңә салып куй, чөнки син монда шуның өчен китерелдең; бар күргәнеңне Исраил халкына җиткер, – диде+.

5Шунда мин Изге йортның ишегалдын уратып алган диварны күрдем. Теге ирнең кулындагы үлчәү таягы алты терсәккә тәңгәл булып, әлеге терсәк бер уч киңлеген өстәп санала иде[*]. Ир диварны үлчәде – аның калынлыгы да, биеклеге дә бер таякка тәңгәл булды+. 6Аннары ул көнчыгышка караган капка янына китте, баскычтан менеп, капканың бусагасын үлчәде – аның калынлыгы бер таяк булды+. 7Капка диварларындагы сакчы куышларының буе һәм иңе бер таяк булып, куышлар арасы биш терсәк иде. Эчке яктан болдыр янындагы капка бусагасы бер таяк киңлектә иде. 8Ир кеше капка янындагы болдырны үлчәде – 9киңлеге сигез терсәк, ә баганаларының калынлыгы ике терсәк булды. Бу капка болдыры Изге йортка караган якта иде. 10Көнчыгыш капканың диварларында һәр ике яклап өчәр куыш эшләнгән; аларның өчесе дә бер зурлыкта; һәм һәр ике яктагы диварлар да бер озынлыкта иде. 11Аннары ул капка уемын үлчәде – аның киңлеге ун терсәк, ә капка киңлеге унөч терсәк иде. 12Алгы яктан һәр куышны бүлеп алган киртәнең биеклеге вә калынлыгы бер терсәк; куышларның һәр ягы алты терсәккә тәңгәл. 13Аннары ул бер куышның арткы диварыннан каршы яктагы куышның арткы диварына кадәр үлчәде – ул ара егерме биш терсәк булды. 14(Шулай ук ишегалдына чыга торган болдырны үлчәп, шундагы капка диварының биеклеге алтмыш терсәк тәшкил итте[*].) 15Капка уемыннан алып болдырның аргы башына кадәр илле терсәк булды. 16Сакчылар куышының арткы диварында, куышлар арасындагы диварда һәм болдырның һәр ике ягында капкачлы тәрәзәләр булып, куышлар арасындагы диварларга хөрмә агачы сурәтләре төшерелгән иде+.

17Аннары әлеге ир мине тышкы ишегалдына алып керде. Ишегалдын әйләндереп алган диварлар буйлап эчке яктан басма эшләнгән булып, басмада утыз бүлмә урнашкан иде+. 18Капкаларның һәр ике ягындагы тәбәнәгрәк басманың киңлеге капка озынлыгы белән бер иде. 19Тышкы капканың эчке ягыннан эчкәре капканың тышкы ягына кадәр йөз терсәк булды; көнчыгыш һәм төньяк тарафта да шулай ук иде.

20Аннары ул тышкы ишегалдына керә торган төньяк капканың озынлыгын вә киңлеген үлчәде. 21Аның һәр ике ягындагы өчәр сакчы куышы, алар арасындагы диварлар һәм болдыр беренче капканыкы кебек иде. Капка диварларының озынлыгы илле, ә аларның арасы егерме биш терсәк булып, 22андагы тәрәзәләр, болдыр, хөрмә агачы сурәтләре көнчыгыш капканыкы кебек иде; капкага җиде басмалы баскыч алып менә, ә аргы башта болдыр урнашкан. 23Көнчыгыш һәм төньяк капкалар каршында эчке ишегалдына керә торган капкалар бар; теге ир әлеге капкалар арасын үлчәде – ул йөз терсәк булды.

24Шуннан соң ул мине көньякка таба алып китте, анда көньяк капка бар иде; ул аның баганаларын вә болдырын үлчәде, алар да шундый ук зурлыкта иде. 25Капка диварлары һәм болдыр тәрәзәләре башка капкаларныкы кебек иде; капка диварларының озынлыгы илле, ә аларның арасы егерме биш терсәк булып, 26аңа җиде басмалы баскыч алып менә, ә аргы башта болдыр урнашкан. Әлеге диварлар хөрмә агачы сурәтләре белән бизәлгән. 27Эчке ишегалдының көньягында да капка бар иде, һәм теге ир шушы капка белән көньяктагы тышкы капка арасын үлчәде – ул йөз терсәк булды.

28Ул мине көньяк капкадан эчке ишегалдына алып керде һәм көньяк капканы үлчәде – ул да башка капкалар кебек үк иде+. 29Аның сакчылар өчен куышлары, куышлар арасындагы диварлары һәм болдыры башка капкаларныкына охшаш, капка диварларында вә болдырында һәр яклап тәрәзәләр бар иде. Капка диварларының озынлыгы – илле терсәк, ә аларның арасы – егерме биш терсәк. 30(Эчке ишегалдындагы һәр капка болдырының киңлеге – егерме биш терсәк, ә озынлыгы биш терсәк иде.) 31Әлеге капканың болдыры тышкы ишегалдына карый, баганаларында хөрмә агачы сурәтләре бар; анда сигез баскычтан менәсе.

32Шуннан соң ул мине көнчыгыш капкадан эчке ишегалдына алып керде һәм капканы үлчәде – анысы да башка капкалар сыман иде. 33Аның сакчылар өчен куышлары, куышлар арасындагы диварлары һәм болдыры башка капкаларныкына охшаш, капка диварларында вә болдырында һәр яклап тәрәзәләр бар. Капка диварларының озынлыгы – илле терсәк, ә аларның арасы – егерме биш терсәк. 34Әлеге капканың болдыры тышкы ишегалдына карый, як-ягындагы баганаларда хөрмә агачы сурәтләре бар; анда сигез баскычтан менәсе иде.

35Аннары ул мине төньяк капкага алып килде һәм аны үлчәде – ул да башка капкалар сыман иде. 36Аның сакчылар өчен куышлары, куышлар арасындагы диварлары, болдыры һәм як-яктагы тәрәзәләре башка капкаларныкына охшаш иде. Капка диварларының озынлыгы – илле терсәк, ә аларның арасы – егерме биш терсәк. 37Әлеге капканың болдыры тышкы ишегалдына карый, як-ягындагы баганаларда хөрмә агачы сурәтләре бар; анда сигез баскычтан менәсе иде.

38Капка болдырында ишекле бүлмәләр булып, анда тулаем яндыру корбаннарын юалар иде+. 39Болдырның һәр ике ягында икешәр өстәл тора, аларда тулаем яндыру корбаны, гөнаһ йолу корбаны, гаеп йолу корбаны чалалар иде+. 40Капка болдырының тышкы ягында, төньяк капкага керү юлында, ике яклап икешәр өстәл куелган. 41Капканың эчендә-тышында һәр яклап дүртәр өстәл булып, корбан чалу өчен барлыгы сигез өстәл тора иде. 42Тулаем яндыру корбаны өчен шомартылган таштан буе вә иңе бер терсәк ярым, биеклеге бер терсәк булган дүрт өстәл ясалып, аларның өстенә тулаем яндыру корбаны һәм бүтән корбаннар чалу өчен кирәкле әйберләр куела иде. 43Диварларга уч киңлегендәге ыргаклар беркетелгән, ә өстәлләргә корбан ите салына иде.

44Эчке ишегалдында, эчкәре капка янәшәсендә ике бүлмә булып, аларның төньяк капка янындагысы – көньякка, ә көньяк капка янындагысы төньякка карый иде+. 45Теге ир миңа:

– Көньякка караган бу бүлмә – Изге йортта хезмәт итүче руханилар өчен; 46ә төньякка караганы мәзбәх тирәсендә хезмәт итүче руханилар өчен тәгаенләнгән. Әлеге руханилар – Садыйк нәселеннән булып, Раббыга хезмәт итәргә лаек булган бердәнбер левиләр, – диде+.

47Аннары ул дүртпочмаклы эчке ишегалдын үлчәде – аның иңе йөз, озынлыгы да йөз терсәк булды. Мәзбәх исә шунда, Изге йортның каршысында урнашкан иде+.

48Ул мине Изге йорт болдырына алып керде һәм капканы тотып торучы диварларны үлчәде – алар һәрьяклап бишәр терсәк калынлыкта булды. Капканың уемы – ундүрт терсәк, ә капка урнашкан ян-яктагы диварлар өчәр терсәк иде. 49Болдырның озынлыгы – егерме, киңлеге – унике терсәк; аңа ун баскычтан менәсе; капканың уң һәм сул ягына берешәр багана куелган+.

41

41^1Аннары теге ир мине Аллаһы йортының алгы бүлмәсенә алып керде һәм ишек янындагы диварларны үлчәде – һәр ике яктан да аларның калынлыгы алты терсәк иде. 2Ишекнең уемы ун терсәк булып, һәр ике ягындагы диварларның озынлыгы бишәр терсәк иде; аннары ул алгы бүлмәне үлчәде – аның озынлыгы кырык терсәк, киңлеге егерме терсәк булды+. 3Шуннан ул эчке бүлмәгә үтте, ишек янындагы диварларны үлчәде – аларның калынлыгы ике терсәк иде. Ишекнең уемы алты терсәк булып, һәр ике ягындагы диварларның озынлыгы җиде терсәк иде. 4Аннары озынлыгы вә киңлеге егерме терсәк булган эчке бүлмәне үлчәп алды һәм миңа:

– Бу – Иң изге бүлмә, – диде+.

5Аллаһы йорты диварының калынлыгы – алты, ә дивар тирәли урнашкан ян бүлмәләрнең киңлеге дүртәр терсәк булды+. 6Ян бүлмәләр берсе өстендә берсе өчәр рәт урнашып, һәр рәттә утызар бүлмә иде. Изге йорт дивары буйлап ясалган чыгынтылар ян бүлмәләргә терәк буларак хезмәт итә; шулай итеп, бүлмәләр йорт диварына терәлеп тормый иде+. 7Һәр рәттәге ян бүлмәләр аскысыннан киңрәк итеп эшләнгән. Изге йортны әйләндереп алган әлеге бүлмәләр өскә таба киңәя бара. Түбәндәге рәттән өске рәткә урта рәт аша баскыч буйлап менәсе. 8Һәм мин Изге йорт нигезенең күтәртебрәк эшләнгән булуын һәм аның ян бүлмәләр өчен нигез вазифасын башкаруын күрдем. Нигезнең биеклеге бер таякка – тулы алты терсәккә тәңгәл иде. 9-11Ян бүлмәләрнең тышкы дивар калынлыгы биш терсәк иде. Ян бүлмәләр белән рухани бүлмәләре арасында, Изге йорт тирәли, киңлеге егерме терсәккә тәңгәл ачык урын булып, ян бүлмәләргә төньяктан һәм көньяктан шул ачык урын аша керәсе. Изге йортның нигезе диварлардан биш терсәккә алгарак чыгып тора.

12Изге йортның көнбатышындагы ачык урынга караган бинаның киңлеге – җитмеш, озынлыгы – туксан, ә бина диварларының калынлыгы биш терсәк иде.

13Аннары теге ир Изге йортның озынлыгын үлчәде – ул йөз терсәк булды. Көнбатыштагы ачык урын белән шушы бинаның киңлеге дә диварлары белән бергә шулай ук йөз терсәк иде+. 14Изге йорт ишегалдының көнчыгышка караган ягы, шундагы бүлеп алынган ачык урынны да кертеп, йөз терсәк киңлектә иде. 15Ул ир Изге йорт артындагы ачык урынга караган бинаны үлчәде: әлеге бинаның озынлыгы ике яктагы әйваннары[*] белән бергә йөз терсәк булды.

Аллаһы йортының эчке бүлмәләре, ишегалдына чыга торган болдыр, 16-18бусагалар, тар тәрәзәләр, бүлмәләрнең өчесен дә уратып алган ян бүлмәләр – агачтандыр. Идән, Аллаһы йорты диварының тәрәзәгә кадәр өлеше, ишектән югары өлеше, тәрәзәләрнең эчке вә тышкы ягы да агачтан эшләнгән. Эчке һәм алгы бүлмә диварлары тоташтан керубим вә хөрмә агачы сурәтләре белән уеп бизәлгән: хөрмә агачы һәм керубим сурәтләре чиратлашып килә. Һәр керубимнең ике йөзе булып,++
19бер яктагы хөрмәгә караган йөзе – кешенеке, ә икенче яктагы хөрмәгә караганы арысланныкы иде. Изге йортның бөтен диварлары шулай эшләнгән иде+. 20Керубим вә хөрмә агачы сурәтләре диварларны шулай идәннән алып ишек өстенә кадәр бизәп тора иде.

21Аллаһы йортының ишек яңаклары дүртпочмаклы булып, Иң изге бүлмәнеке дә нәкъ шундый иде+. 22Биеклеге өч терсәк, озынлыгы ике терсәк булган мәзбәх – аның мөгезләре, нигезе, ян яклары – агачтан эшләнгән. Теге ир миңа:

– Бу – Раббы алдындагы өстәл, – диде.

23Аллаһы йортына, Иң изге бүлмәгә керә торган ишекләр ике ишекчәле иде. 24Һәр ишек икешәр ишекчәдән гыйбарәт, һәр ишектә – күгәнгә эленгән ике ишекчә+. 25Аллаһы йорты ишекләренә, диварлардагы кебек үк, керубимнәр вә хөрмә агачы сурәтләре уелган. Болдыр алдындагы түбә такта белән ябылган+. 26Болдырның ян-якларында тар тәрәзәләр ясалган булып, аның түшәменә һәм диварларның һәр икесенә, шулай ук йортның ян бүлмәләренә хөрмә агачы сурәтләре уелган иде+.

42

42^1Теге ир мине төньяк юл белән тышкы ишегалдына алып чыгып, бүлеп алынган мәйданчыкка һәм төньяктагы бина янәшәсендәге бүлмәләргә алып килде+. 2Ишеге төньякка чыккан бина йөз терсәк озынлыкта, илле терсәк киңлектә иде. 3Эчке ишегалдында урнашкан егерме терсәк киңлектәге ачык урын белән тышкы ишегалдындагы басма арасында кара-каршы өч катлы ике әйван бар иде. 4Ә бүлмәләр алдында эчке яктан керү юлы бар: аның киңлеге – ун терсәк, ә озынлыгы – йөз терсәк; бүлмәләрнең ишекләре төньякка карый. 5Өске бүлмәләр таррак, чөнки алар алдындагы әйваннар түбәнге вә урта бүлмәләрнекенә караганда киңрәк урын алып тора иде. 6Өченче каттагы бүлмәләрнең, ишегалдындагы сыман, баганалары юк, шуңа күрә аларның идәне түбәнге вә урта кат бүлмәләрнекеннән азрак урын алып тора. 7Тышкы ишегалды вә әлеге бүлмәләргә параллель тышкы дивар – илле терсәк озынлыкта; 8шулай итеп, тышкы ишегалдына караган бүлмәләрнең озынлыгы фәкать илле терсәк булып, Аллаһы йортына караган бүлмәләрнеке исә йөз терсәк иде. 9Бу бүлмәләргә астан, тышкы ишегалдыннан керер өчен, көнчыгыш якта капка ясалган.

10Көньякта, тышкы ишегалды диварының буеннан-буена, бүлеп алынган ачык урын янәшәсендә бүлмәләр урнашкан. 11Алар алдында керү юлы бар; бүлмәләр төньяктагылар кебек үк: аларның озынлыгы да, киңлеге дә, чыгу юлы да, урнашу тәртибе дә, ишекләре дә теге бүлмәләрнекенә охшаш иде. 12Көньяктагы бүлмәләргә көнчыгыштан, тышкы диварга параллель булган керү юлының башында урнашкан капкадан узасы.

13Ир кеше миңа:

– Бүлеп алынган ачык урын каршындагы төньяк һәм көньяк бүлмәләр – изге бүлмәләрдер. Раббы алдында хезмәт итүче руханилар корбан итеп китерелгән иң изге ризыкларны шунда ашарлар; иң изге корбаннарны – икмәк бүләген, гөнаһ йолу корбанын һәм гаеп йолу корбанын шунда куярлар, чөнки бу – изге урын, – диде. –+
14Изге урында гыйбадәт кылган чакта, кигән киемнәрен салмыйча руханилар тышкы ишегалдына чыгарга тиеш түгелләр, чөнки ул киемнәр изге; халык янына чыкканчы, алар өсләренә икенче кием кияргә тиеш+.

15Изге йортның эчен үлчәп бетергәч, ул мине көнчыгышка караган капкадан алып чыгып, Изге йортны тышкы яктан үлчи башлады. 16Көнчыгыш якны үлчәү таягы белән үлчәде – барлыгы биш йөз терсәк булды; 17аннары таягы белән төньяк тарафка караган якны үлчәде – барлыгы биш йөз терсәк булды; 18шулай ук таягы белән көньяк тарафка караган якны үлчәде – биш йөз терсәк булды. 19Шуннан ул көнбатышка караган якка борылды һәм таягы белән аны үлчәде – биш йөз терсәк булды. 20Шул рәвешле, Изге йортны ул һәр дүрт яктан үлчәп чыкты; изге урынны изге булмаган урыннан аеру өчен, ишегалды тирәли корылган диварның озынлыгы һәм киңлеге бишәр йөз терсәк иде+.

43

Раббы шөһрәтенең Үз йортына кайтуы

43^1Аннары теге ир мине көнчыгышка караган капка янына алып килде,+
2һәм мин Исраил Алласының көнчыгыш тарафтан килүче шөһрәтенең балкышын күрдем. Аллаһының тавышы зур сулар тавышы сыман иде, Аның шөһрәтеннән җир йөзе яктырып китте+. 3Бу күренеш Аллаһы шәһәрне һәлак итәргә килгән чактагы һәм миңа Кебар елгасы буенда иңгән күренеш сыман иде. Мин җиргә йөзтүбән капландым+. 4Раббы шөһрәтенең балкышы Изге йортка көнчыгыш капкадан керде. 5Рух мине күтәрде дә эчке ишегалдына алып керде, Раббы шөһрәтенең балкышы исә Изге йортны тутырды+.

6Теге ир янәшәмдә басып тора иде, шулчак мин Изге йорт эченнән миңа әйтелгән сүзләрне ишеттем. 7Тавыш миңа:

– И адәм углы! Бу – Минем тәхетем урыны вә аяк табаннарым басып торган урын. Мин шушында исраилиләр арасында мәңге яшәячәкмен. Моннан ары Исраил халкы да, аларның патшалары да үзләренең фәхешлеге һәм патшаларны дәфенләү[*] йоласы[*] белән Минем изге исемемне пычратмас+. 8Алар, ике арада фәкать бер дивар гына калдырып, үз бусагаларын Минем бусагам янына һәм ишек яңакларын Минем ишек яңагы янына куйдылар, кылган әшәкелекләре белән Минем изге исемне пычраттылар, шуңа күрә Мин, ачуым чыгып, аларны һәлак иттем. 9Хәзер инде алар үзләренең фәхешлегеннән һәм патшаларын дәфенләү йоласыннан Мине коткарсыннар – һәм Мин алар арасында мәңге яшәрмен.

10Син, адәм углы, Исраил халкына бу Изге йортны тасвирлап бир, һәм алар аның сызымын ясасыннар. Үз гөнаһларыннан оялсын алар+. 11Әгәр үзләре кылган гамәлләрдән оялсалар, аларга Изге йортның рәвешен, аның ничек урнашуын, керү-чыгу урыннарын – аның бөтен рәвешен, барлык кагыйдә вә кануннарын аңлатып бир һәм, аның шушы рәвеш-кыяфәтен вә барлык кагыйдәләрен сакласыннар һәм шулар буенча эш итсеннәр өчен, һәммәсен дә күз алларында язып бир. 12Изге йортның кануны шулдыр: тау түбәсенең әйләнә-тирәсендәге барлык җир – иң изгедер. Изге йортның кануны әнә шул!

Мәзбәх

13Терсәк белән үлчәгәндә (аның озынлыгы терсәктән һәм бер уч иңеннән гыйбарәт), мәзбәхнең зурлыгы әнә шундый: улагының тирәнлеге һәм киңлеге – бер терсәк; читләре буйлап бер карыш[*] киңлектәге кысасы бар. Мәзбәхнең биеклеге менә шундый:+
14җирдәге улагыннан алып аскы чыгынтыга кадәр – ике терсәк, чыгынтының киңлеге исә – бер терсәк; аскы чыгынтыдан алып өске чыгынтыга кадәр – дүрт терсәк, өске чыгынтының киңлеге – бер терсәк. 15Мәзбәх миче дүрт терсәк биеклектә; аның дүрт почмагыннан дүрт мөгез күтәрелә+. 16Мәзбәх миче дүртпочмаклы булып, аның иңе-буе – уникешәр терсәк. 17Мәзбәхнең өске чыгынтысы да дүртпочмаклы: аның озынлыгы һәм киңлеге – ундүртәр терсәк; кысасының киңлеге – ярты терсәк, ә улагының тирәнлеге – бер терсәк. Мәзбәхкә менә торган баскыч – көнчыгыштандыр+.

18Һәм теге ир миңа:

– И адәм углы! Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Мәзбәхне ясаганнан соң, тулаем яндыру корбаны китерү һәм мәзбәхкә кан сибү кагыйдәләре шундыйдыр:+
19Минем алда хезмәт күрсәтергә тиешле Садыйкның нәсел варисларына, левиләрдән булган руханиларга, гөнаһ йолу корбаны өчен бер үгез бозауны бир+. 20Шушы бозауның канын мәзбәхнең дүрт мөгезенә, өске чыгынтының дүрт почмагына, мәзбәхне әйләндереп алган кысага сөрт, шушылай итеп мәзбәхне чистарт һәм пакьләндер+. 21Гөнаһ йолу корбаны өчен тәгаенләнгән бозауны Аллаһы йорты янындагы билгеләнгән бер җирдә, изге урыннан читтә яндыр+.

22Ә икенче көнне гөнаһ йолу корбанына кимчелексез кәҗә тәкәсе алып кил һәм мәзбәхне үгез бозау каны белән чистарткан кебек чистарт. 23Чистарткач, үгез көтүеннән кимчелексез бозау вә сарык көтүеннән кимчелексез сарык тәкәсе алып кил, 24аларны Раббы күз алдына китереп куй; руханилар, аларга тоз сибеп, Раббыга тулаем яндыру корбаны итеп тәкъдим итсеннәр+.

25Җиде көн дәвамында көн саен бер кәҗә тәкәсе, шулай ук берәр үгез бозау вә сарык көтүеннән берәр тәкәне гөнаһ йолу корбаны итеп китер – аларның барысы да кимчелексез булсын+. 26Җиде көн дәвамында руханилар мәзбәхне изгеләндерергә һәм пакьләндерергә тиешләр, шуннан соң инде мәзбәхтән файдаланырга мөмкин. 27Шул җиде көн үткәннән соң, сигезенче көннән башлап, руханилар мәзбәхтә тулаем яндыру корбаннарыгызны вә татулык корбаннарыгызны тәкъдим итәрләр. Шул чагында Мин сезгә мәрхәмәтемне күрсәтермен». Бу – Хуҗа-Раббы сүзе+.

44

Изге йортка керү кагыйдәләре

44^1Аннары теге ир мине яңадан Изге йортның көнчыгышка караган тышкы капкасы янына алып килде. Капка ябык иде. 2Раббы миңа:

– Бу капка ябык килеш торачак, ул ачылырга тиеш түгел, аннан беркем дә үтеп йөрмәячәк, чөнки бу капкадан Раббы, Исраил Алласы керде, һәм ул ябык килеш калырга тиеш, – диде. – 3Анда, Раббы алдында ризык ашар өчен, бары хаким генә утырачак; ул, капка болдыры аша кереп, шуннан чыгар да.

4Аннары ул мине төньяк капка аша Изге йорт янына алып керде. Шунда мин Раббы шөһрәтенең балкышын күрдем, ул Раббы йортын тутырган иде, һәм мин җиргә йөзтүбән капландым+. 5Раббы миңа:

– И адәм углы! Мин сиңа Раббы йортының барлык кагыйдәләре вә кануннары турында сөйлим – игътибарлы бул, әйбәтләп тыңла, күзләрең белән әйбәтләп кара; Изге йортка керә торган һәм аннан чыга торган юлларга аеруча игътибар ит+. 6Исраилнең фетнәчел халкына, Хуҗа-Раббы болай дип әйтә, диген: «Җитте сезгә, Исраил халкы, әшәкелек эшләүдән туктагыз!+
7Минем ризыгымны – эч маен һәм канны китергән чакта, сез, Минем Изге йортыма тәне вә йөрәге сөннәтләнмәгән[*] чит халыкларны алып кереп, Минем Изге йортымны нәҗесләдегез. Сез үзегезнең әшәкелегегез белән Минем Килешүемне боздыгыз+. 8Минем изге әйберләремне сакламыйча сез, Изге йортымда Миңа хезмәт итәр өчен, үз урыныгызга чит халыкларны билгеләдегез».

9Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Исраилиләр арасында яшәсә дә, тәне вә йөрәге сөннәтләнмәгән чит халык углы Минем Изге йортыма керергә тиеш түгел».

Левиләр вә руханилар турындагы кагыйдәләр

10Исраил Миннән читләшкән чакта, Мине калдырып киткән һәм потларга табынган левиләр үз гөнаһлары өчен тиешле җәзаны алачак. 11Алар Минем Изге йортымда капка янындагы сакчылар һәм Изге йорт хезмәтчеләре булып хезмәт итә алалар; алар, халык өчен тулаем яндыру корбаннары вә башка корбаннар чалып, кешеләргә хезмәт күрсәтә алалар. 12Әмма алар, Минем халкымны потларга хезмәт итәргә өндәп, Исраил халкын гөнаһка этәргән иделәр, шуңа күрә Мин кулымны күтәреп ант итәм, – дип белдерә Хуҗа-Раббы, – гөнаһлары өчен алар җәза алачак. 13Алар Минем руханиларым булмасыннар, Миңа якынаймасыннар, Минем изге әйберләремә, иң изге әйберләремә дә якынаймасыннар – кылган әшәкелекләре өчен шулай хурлыкка калсыннар. 14Мин аларга Изге йортны саклауны, андагы көндәлек эшләрне генә йөклим.

15Исраил Миннән читләшкән чакта, Минем Изге йортымда тугры хезмәт иткән Садыйкның нәсел варислары – левиләрдән булган руханилар – Миңа хезмәт итәр өчен, хозурыма килсеннәр. Терлекләрнең эч маен вә канын Миңа китерер өчен, алдымда алар басып торырлар, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –+
16Бары тик алар гына Минем Изге бүлмәмә керерләр һәм, Миңа хезмәт итәр өчен, эшләремне башкарыр өчен, өстәлем янына якынаерлар+. 17Эчке ишегалдындагы капкадан кергәндә, алар җитен кием кигән булыр, эчке ишегалдына керә торган капкада һәм Изге йортта хезмәт иткәндә, өсләренә йоннан тегелгән кием кимәсеннәр. 18Башларындагы баш киемнәре дә, билләрендәге эчке киемнәре дә җитеннән булсын. Тирләтә торган кием кимәсеннәр+. 19Тышкы ишегалдына халык янына чыкканда, изге киемнәре белән халыкка орынмас өчен[*], хезмәт иткәндә кигән киемнәрен изге бүлмәләрдә салып калдырсыннар һәм икенче кием кисеннәр+.

20Руханилар башларын кырмасын, озын чәч тә үстермәсен, чәчләрен кистереп йөртә торган булсыннар+. 21Эчке ишегалдына керәсе булса, бер генә рухани да шәраб эчәргә тиеш түгел+. 22Аларга тол хатынга, иреннән аерылган хатынга өйләнергә ярамый, аларга Исраил халкыннан гыйффәтле кыз яки руханидан тол калган хатынны гына алырга мөмкин+.

23Минем халкымны алар изгене – гадәти нәрсәдән, чистаны нәҗестан аерырга өйрәтсеннәр+. 24Алар дәгъваларны хәл итәргә, кануннарыма нигезләнеп хөкем чыгарырга, Мин билгеләгән бәйрәмнәр турындагы канун вә кагыйдәләремне үтәргә, шимбә көннәремне изге итеп сакларга тиешләр+.

25Пычранмас өчен, руханиларның берсе дә үлгән кеше янына якын килергә тиеш түгел; фәкать әтисе яки әнисе, углы яки кызы, ир туганы яки кияүгә чыкмаган кыз туганының мәетенә якын килергә ярый+. 26Чистарынганнан соң рухани тагын җиде көн көтәргә тиеш+. 27Изге йортта хезмәт итәр өчен йортның эчке ишегалдына кергәндә, ул үзе өчен гөнаһ йолу корбаны китерергә тиеш, – дип белдерә Хуҗа-Раббы+.

28Руханилар өчен биләмә – Мин Үземдер, Исраилдә аларга биләмәгә җир бирмәгез – аларның биләмәсе Мин Үзем булырмын+. 29Алар икмәк бүләге, гөнаһ йолу корбаны вә гаеп йолу корбаныннан тукланырлар; Исраил җирендә Аллаһыга багышланган бар нәрсә аларныкы булыр+. 30Беренче уңышыгызның иң яхшы өлеше, шулай ук башка төрле бүләкләрегез дә руханиларныкы булыр. Йортыгызга бәрәкәт иңсен өчен, беренче тарттырган онны да руханига бирегез+. 31Руханиларга кош яки хайван үләксәсен, шулай ук кыргый җәнлек ботарлаган үләксәне ашарга ярамый+.

45

Изге җир һәм Исраил хакименең җире

45^1Җирәбә салып җирегезне биләмәләргә бүлгән чакта, Раббыга егерме биш мең терсәк озынлыкта вә егерме мең терсәк киңлектә изге җир бүлеп бирегез; әлеге җир изгедер+. 2Шул җирдән Изге йорт өчен һәр ягы биш йөз терсәккә тәңгәл дүртпочмаклы җир бүлеп алынсын, аның әйләнәсендә илле терсәккә тиң буш урын калсын+. 3Әлеге изге җирдә егерме биш мең терсәк озынлыкта вә ун мең терсәк киңлектә җир бүлеп алынсын: анда Изге йорт, иң изге урын булыр. 4Бу изге җир Изге йортта Раббы хозурында хезмәт итүче руханиларныкы булыр: аларның йортлары да, Изге йорт өчен изге урын да шушында булыр+. 5Егерме биш мең терсәк озынлыктагы вә ун мең терсәк киңлектәге икенче бер биләмә Изге йортта хезмәт итүче левиләр яшәячәк шәһәрләр өчен бирелсен+.

6Изге җир янәшәсендә биш мең терсәк киңлектәге вә егерме биш мең терсәк озынлыктагы җирне шәһәр өчен калдырыгыз, бусы бөтен Исраил халкыныкы булыр+.

7Изге җир һәм шәһәр өчен бүленгән биләмәгә ике яктан да чиктәш җирне хакимгә бирегез. Әлеге җир изге җирнең көнбатыш чигеннән көнбатышка таба вә көнчыгыш чигеннән көнчыгышка таба – илнең көнбатыш чигеннән көнчыгыш чигенә кадәр сузылып, озынлыгы белән бер ыругның биләмәсенә тәңгәл булыр+. 8Бу җир аның Исраилдәге биләмәсе булыр. Минем хакимнәрем моннан ары Минем халкымны җәберләмәс, Исраил ил-йортындагы ыругларга калган җирдән файдаланырга мөмкинлек бирер.

Хакимнең вазифасы

9Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Җитте сезгә, Исраил хакимнәре! Җәбер-золымны бетерегез, дөрес вә гадел гамәлләр кылыгыз, Минем халкымны үз биләмәләреннән кысып чыгарудан туктагыз, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. –+
10Үлчәүләрегез дөрес, эфа[*] һәм бат[*] та сездә төгәл булсын+. 11Эфа белән бат бертөрле үлчәмдә булырга, батка да, эфага да хомерның[*] уннан бер өлеше керергә тиеш; аларның үлчәме хомер буенча билгеләнсен. 12Шәкыл егерме герага[*] тиңләшсен; ә егерме, егерме биш вә унбиш шәкыл җәмгысы сездә бер мина[*] тәшкил итәргә тиеш+.

13Сез китерергә тиешле бүләк әнә шундый: бер хомер бодайдан да, бер хомер арпадан да – эфаның алтыдан бер өлеше. 14Зәйтүн мае турындагы карар түбәндәгечә: бер кор[*] майдан – батның уннан бер өлеше (бер кор ун батка яки бер хомерга тәңгәл, чөнки ун бат бер хомерны тәшкил итә). 15Ике йөз сарыгы булган, Исраил җирендәге мул сулы көтүлектән – бер сарык. Халыкны гөнаһлардан арындыру өчен, сез икмәк бүләге, тулаем яндыру корбаны вә татулык корбаны китерергә тиеш, – дип белдерә Хуҗа-Раббы. – 16Илдәге бөтен халык Исраил хакиме белән бергә шушы бүләкләрне тәкъдим итсен. 17Ә хакимнең вазифасы – Яңа ай бәйрәмендә, шимбә көннәрендә, Исраил халкының барлык билгеләнгән бәйрәмнәрендә – тулаем яндыру корбаны, икмәк бүләге вә шәраб бүләге китерүне тәэмин итү. Исраил ил-йортының гөнаһлары кичерелсен өчен, хаким гөнаһ йолу корбаны, икмәк бүләге, тулаем яндыру корбаны вә татулык корбаны китерергә тиеш булыр»+.

18Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Беренче айның беренче көнендә кимчелексез бер үгез бозау алыгыз да Изге йортны чистартыгыз+. 19Рухани гөнаһ йолу корбанының канын Изге йортның ишек яңагына, мәзбәхтәге өске чыгынтының дүрт почмагына вә эчке ишегалдындагы капка баганаларына сөртеп чыксын+. 20Ялгышлык белән яисә белмичә гөнаһ кылучылар өчен айның җиденче көнендә шуны ук кабатлагыз; Изге йортны шушылай итеп чистартыгыз.

21Беренче айның ундүртенче көнендә, җиде көн буена төче күмәч ашап, Котылу бәйрәмен билгеләп үтегез+. 22Бу көнне хаким үзе һәм илнең бөтен халкы өчен, гөнаһ йолу корбаны итеп, үгез бозау китерсен. 23Шушы җиде көнлек бәйрәмдә ул, тулаем яндыру корбаны итеп, Раббыга һәр көнне кимчелексез җидешәр үгез бозау вә кимчелексез җидешәр сарык һәм, гөнаһ йолу корбаны итеп, кәҗә көтүеннән берәр кәҗә тәкәсе китерергә тиеш+. 24Һәр үгез, һәр сарык тәкәсе белән ул берәр эфа икмәк бүләге һәм берәр һин зәйтүн мае китерергә тиеш+.

25Җиденче айның унбишенче көненнән башлап, бәйрәм[*] барган җиде көн буена хаким кеше гөнаһ йолу корбаны, тулаем яндыру корбаны вә икмәк бүләге өчен шул ук күләмдә зәйтүн мае китерергә тиеш»+.

46

46^1Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Эчке ишегалдындагы, көнчыгышка караган капка алты эш көне буена бикле, ә шимбә көнне һәм Яңа ай бәйрәмендә ачык булырга тиеш. 2Хаким, капканың болдыры аша кереп, капка баганасы янында басып торыр; руханилар аның тулаем яндыру корбанын вә татулык корбанын тәкъдим итәрләр; хаким, капка бусагасыннан Раббыга сәҗдә кылып, капкадан чыгар, капка үзе исә кичкә кадәр бикләнмәс+. 3Халык шул капка янында шимбә көннәрендә, Яңа ай бәйрәмендә Раббы алдында сәҗдә кылыр. 4Шимбә көнне хаким, Раббыга тулаем яндыру корбаны итеп, кимчелексез алты тәкә бәрән белән сарык тәкәсен китерергә тиеш+. 5Әлеге тәкә белән бергә ул – бер эфа, ә бәрәннәр белән бергә үзе теләгән күләмдә икмәк бүләге китерсен; һәр эфа икмәк бүләгенә берәр һин зәйтүн мае кушылырга тиеш. 6Яңа ай бәйрәмендә үгез көтүеннән бер бозау, алты бәрән вә бер сарык тәкәсе китерсен, аларның барысы да кимчелексез булырга тиеш+. 7Бозау һәм тәкә белән бергә ул – берәр эфа, ә бәрәннәр белән бергә үзе теләгән күләмдә икмәк бүләге китерсен; һәр эфа икмәк бүләгенә берәр һин зәйтүн мае кушылырга тиеш. 8Килгән чакта, хаким кеше капка болдыры аша керер һәм шуннан ук чыгар да.

9Илнең халкы бәйрәм көннәрендә Раббы алдында сәҗдә кылыр өчен килгәндә, төньяк капкадан керүчеләр – көньяк капкадан, ә көньяк капкадан керүчеләр төньяк капкадан чыгарга тиеш; кергән капкаларыннан түгел, ә бәлки каршы як капкадан чыксыннар+. 10Хаким алар арасында булырга тиеш; алар кергәндә, ул да керсен, алар чыкканда, ул да чыксын.

11Тантаналы көннәрдә һәм билгеләнгән бәйрәмнәрдә бер үгез вә бер тәкә белән бергә – берәр эфа, ә бәрәннәр белән бергә теләгән кадәр икмәк бүләге китерсеннәр; һәр эфа икмәк бүләгенә бер һин зәйтүн мае кушылырга тиеш. 12Әгәр дә хаким үз ихтыяры белән Раббыга тулаем яндыру корбаны яки татулык корбаны китерергә теләсә, аңа көнчыгыш капканы ачарга тиешләр, һәм ул үзенең тулаем яндыру корбанын яки татулык корбанын шимбә көнендәге кебек тәкъдим итәр, шуннан соң ул чыгып китәр һәм, ул чыккач, капканы бикләрләр+.

13Раббыга тулаем яндыру корбаны итеп, һәр көнне иртән бер яшьлек кимчелексез бәрән тәкъдим итегез+. 14Бәрән белән бергә һәр көн иртән эфаның алтыдан бер өлеше кадәр икмәк бүләге һәм, сыйфатлы бодай онына кушу өчен, һиннең өчтән бер өлеше кадәр зәйтүн мае китерегез. Раббыга биреләсе икмәк бүләге турындагы кагыйдә мәңгелек булсын. 15Бәрән белән икмәк бүләге вә зәйтүн мае, тулаем яндыру корбаны итеп, даими рәвештә һәр иртәдә китерелсен».

16Хуҗа-Раббы болай дип әйтә: «Әгәр дә берәр хаким үз милкеннән угылларының берсенә биләмәгә җир бүләк итсә, әлеге җир углының угылларына да мирас булып калырга тиеш. Бу – аларның мирасы. 17Ә инде хаким үз милкеннән колларының берәрсенә биләмәгә җир бүләк итсә, ул вакытта кол әлеге җирдән азат итү елына[*] кадәр генә файдалана алачак, соңыннан бу җир хакимгә кире кайтарылачак. Аның мирасы угылларына гына күчәргә тиеш+. 18Хаким кеше халыкны үз биләмәләреннән кысып чыгарып, аларның җирләрен үзенә ала алмый; балаларына ул үз биләмәсен генә мирас итеп калдыра ала; Минем халкымнан беркем дә үз биләмәсеннән куылырга тиеш түгел»+.

19Аннары теге ир мине капка янындагы юлдан руханиларның төньякка караган изге бүлмәләренә алып килде, шунда, көнбатыш якта, бер урынны күрсәтте. 20Ул миңа:

– Руханилар гаеп йолу корбанының, гөнаһ йолу корбанының итен һәм икмәк бүләге пешерергә тиешле урын бу. Кешеләр әлеге изге ризыкка орынмасын өчен[*] бу ризык тышкы ишегалдына чыгарылырга тиеш түгел, – диде.

21Шуннан соң ул мине, тышкы ишегалдына алып чыгып, бер-бер артлы аның һәр дүрт почмагына алып килде; ишегалдының һәр почмагында мин тагын берәр ишегалды күрдем. 22Тышкы ишегалдының һәр дүрт почмагында кырык терсәк озынлыкта вә утыз терсәк киңлектә өсте ябулы ишегалды булып, аларның һәркайсы бер зурлыкта иде. 23Әлеге дүрт ишегалды һәммәсе дә таш койма белән әйләндереп алынган, ә коймада буеннан-буена мичләр ясалган иде. 24Һәм ул миңа:

– Биредә Изге йорт хезмәтчеләре халык китергән корбан итен пешерәчәк, – диде.

47

Изге йорттан агып чыккан елга

47^1Аннары теге ир мине яңадан Изге йортка керә торган урынга алып килде – менә, аның бусагасы астыннан көнчыгышка таба, Изге йорт караган якка таба су ага. Су Изге йортның уң ягыннан, астан агып чыгып, мәзбәхнең көньяк тарафыннан үтә иде+. 2Ир кеше, мине төньяк капкадан алып чыгып, тышкы яктан көнчыгышка караган капкага китерде; су капканың көньяк тарафыннан ага иде. 3Аннары теге ир, үлчәү бавын тотып, көнчыгышка таба юнәлде һәм, мең терсәк үлчәп алып, мине су аша алып чыкты – биредә су аяк йөзеннән иде+. 4Шул урыннан тагын мең терсәк үлчәп китеп, мине су аша алып чыкты – биредә су тездән иде. Яңадан да мең терсәк үлчәп алып, мине су аша алып чыкты – биредә су билдән иде. 5Аннары ул тагын мең терсәк үлчәп алды – бу инде мин кичеп чыга алмаслык елга иде: биредә су шундый тирән булып, аның аша йөзеп кенә чыгарга мөмкин иде; чыннан да, аръягына чыга алмаслык елга иде бу. 6Ир миннән:

– Син моны күрәсеңме, адәм углы? – диде һәм мине кабат елга ярына алып килде. 7Кире әйләнеп килгәч, мин елганың һәр ике ярында бик күп агачлар үсеп утырганын күрдем. 8Ул миңа:

– Бу елга көнчыгыш тарафтагы җирләргә таба ага, Араба тигезлегенә җиткәч, Үле диңгезгә кушылыр, шунлыктан диңгез суы төчеләнер, – диде. –+
9Елга агып төшкән урында төрле җан ияләре мыжгып торыр, балык бик күп булыр, чөнки елга суы тозлы суларны төчеләндерер: елга тамагында тормыш кайнап торыр. 10Эн-Гедидән алып Эн-Әглаимгә кадәр яр буенда балыкчылар ятьмә салыр. Анда, Бөек диңгездәге[*] кебек, төрледән-төрле балык булыр+. 11Әмма сазлыклар вә баткаклыклар төчеләнмәс, алар тоз чыгару өчен калыр. 12Елганың һәр ике ярында күп төрле җимеш агачлары үсеп утырыр, аларның яфраклары шиңмәс, җимешләре бетмәс, һәр айны яңалары өлгереп торыр, чөнки аларны Изге йорттан агып чыккан су туендырыр. Аларның җимешләрен ашарлар, яфракларын төрле авырулардан дәвалау өчен кулланырлар+.

Илнең яңа чикләре

13•Хуҗа-Раббы болай дип әйтә:

– Менә шушы чикләр буенча сез җирне Исраилнең унике ыругы арасында бүләрсез. Йосыфка ике өлеш тиеш. 14Җирне һәр ыругка тигез итеп бүләрсез, чөнки Мин, кулымны күтәреп, җирне сезнең ата-бабаларыгызга бирергә ант иттем, һәм бу җир сезнең биләмәгез булыр+.

15Илнең чиге түбәндәгечә: төньягында чик сызыгы Бөек диңгездән алып Седад юлы буйлап Хетлон аша 16Хаматка, Беротага, Дәмәшкъ белән Хамат арасында урнашкан Сибраимгә, Хауран чигендәге Хасер-Һаттихонга кадәр сузылыр. 17Аннары ул, Хаматны төньяктарак калдырып, диңгездән Дәмәшкъ чигендәге Хатсар-Энанга җитәр. Төньяк чикләр әнә шундый. 18Көнчыгышта илнең чиге Хауран белән Дәмәшкъ арасыннан, Гилыгад белән Исраил җире арасындагы Үрдүн елгасы буйлап көнчыгыш диңгезгә кадәр узар. Шул чикне үлчәп ал. Көнчыгыш чикләр шундыйдыр. 19Көньяктагы чик Тамардан алып Мериба-Кадыш суларына кадәр сузылыр, аннары үзәнлек буйлап Бөек диңгезгә кадәр барыр. Көньяк чикләр әнә шундый+. 20Көнбатышта, Лебо-Хамат[*] каршында, илнең чиге Бөек диңгез буйлап үтәр. Көнбатыш чикләр әнә шундый.

21– Шушы җирне сез Исраил ыруглары арасында бүлешегез. 22Сез аны биләмәләргә жирәбә буенча, үзегезгә һәм сезнең арада яшәп балалар тудырган килмешәкләргә бүлегез; Исраил ыруглары белән беррәттән аларга да мирас җире буларак биләмәләр бүлеп бирегез – Исраилдә туган кешеләр кебек үк алар да тулы хокуклы булсыннар+. 23Килмешәкләр кайсы ыруг арасында яшәсәләр, аларга шунда биләмәгә җир бирегез, – дип белдерә Хуҗа-Раббы.

48

48^1– Исраил ыругларының исемнәре түбәндәгечә. Илнең төньягында Дан биләмәсе булыр: аның чиге Хетлон юлы буйлап Лебо-Хаматка кадәр сузылыр, көнчыгыштан көнбатышка, Хаматны төньяктарак калдырып, Дәмәшкъ чигендәге Хатсар-Энаннан барыр+. 2Ашер җирләре, көнчыгыштан көнбатышка таба сузылып, Дан биләмәсе белән чиктәш булыр+. 3Нәптали җирләре, көнчыгыштан көнбатышка таба сузылып, Ашер биләмәсе белән чиктәш булыр+. 4Менашше җирләре, көнчыгыштан көнбатышка таба сузылып, Нәптали биләмәсе белән чиктәш булыр+. 5Эфраим җирләре, көнчыгыштан көнбатышка таба сузылып, Менашше биләмәсе белән чиктәш булыр+. 6Рубин җирләре, көнчыгыштан көнбатышка таба сузылып, Эфраим биләмәсе белән чиктәш булыр+. 7Яһүдә җирләре, көнчыгыштан көнбатышка таба сузылып, Рубин биләмәсе белән чиктәш булыр, – дип белдерә Хуҗа-Раббы+.

8– Яһүдә биләмәсе белән чиктәш, көнчыгыштан көнбатышка таба сузылган махсус җир булыр, аның киңлеге – егерме биш мең терсәк, ә озынлыгы көнчыгыштан көнбатышка таба һәр ыругның биләмә озынлыгына тәңгәлдер. Шушы җирнең уртасында Изге йорт урнашыр+. 9Раббыга тәгаенләнгән җирнең озынлыгы – егерме биш мең, ә киңлеге ун мең терсәк булыр+. 10Бу изге җир – руханиларныкы; аның озынлыгы төньякта һәм көньякта – егерме бишәр мең терсәк, ә киңлеге көнбатышта һәм көнчыгышта – унар мең терсәк; шушы җирнең уртасында Раббы йорты урнашыр. 11Бу җир исраилиләр белән бергә башка левиләр Миннән читләшкән чагында Миңа тугры хезмәт иткән, Миңа багышланган руханиларныкы – Садыйк угылларыныкы+. 12Изге җирнең бер өлеше булган әлеге махсус биләмә – аларныкы; иң изге саналган бу биләмә левиләр җире белән чиктәш.

13Руханилар янәшәсеннән егерме биш мең терсәк озынлыктагы вә ун мең терсәк киңлектәге җирне левиләр алыр. Аның бөтен озынлыгы – егерме биш мең, ә киңлеге – ун мең терсәк+. 14Алар бу җирне сата да, алмаштыра да алмас. Иң яхшы саналган әлеге биләмә башка кулларга күчәргә тиеш түгел, чөнки ул – Раббының изге урыны, – дип белдерә Хуҗа-Раббы.

15– Биш мең терсәк киңлектәге вә егерме биш мең терсәк озынлыктагы калган җир шәһәр кирәге, йортлар һәм көтүлекләр өчен тәгаенләнә. Шушы җирнең уртасында шәһәр урнашып,+
16аның төньяк, көньяк, көнчыгыш вә көнбатыш чикләре дүрт мең биш йөзәр терсәк булыр+. 17Шәһәр янындагы көтүлек җирләре төньякка да, көньякка да, көнчыгышка һәм көнбатышка да ике йөз иллешәр терсәккә сузылыр. 18Шәһәр вә көтүлекләрдән калган өлеш озын ягы белән изге биләмәгә чиктәш булып, аның көнбатыш һәм көнчыгыш чикләре унар мең терсәккә тигез. Шушы җирдән алынган уңыш шәһәрдә эшләүчеләр өчен ризык булыр, 19һәм Исраилнең һәр ыругы әлеге җирдә эшли алыр. 20Һәр ягы егерме бишәр мең терсәккә тәңгәл әлеге биләмә, дүртпочмаклы булып, шәһәр җирләре белән бергә изге урын буларак аерып алыныр.

21Изге җир белән шәһәр биләмәсенең һәр ике ягындагы төбәк хаким кешегә тәгаенләнә. Аның җире егерме биш мең терсәк озынлыктагы изге биләмәдән көнчыгышка таба, илнең көнчыгыш чикләренә кадәр, һәм егерме биш мең терсәк озынлыктагы изге биләмәдән көнбатышка таба, илнең көнбатыш чикләренә кадәр сузылыр. Ыругларның биләмәләре буйлап урнашкан әлеге ике төбәк хакимнеке саналыр. Изге биләмә белән Изге йорт шушы ике төбәкнең уртасында урнашыр+. 22Шул рәвешле, левиләрнең биләмәләре һәм шәһәрнең биләмәләре хаким җирләре уртасында калыр. Хакимнең биләмәсе Яһүдә һәм Беньямин ыругының биләмәләре арасында булыр, – дип белдерә Хуҗа-Раббы.

23– Башка ыругларның өлешләренә килгәндә, Беньямин биләмәсе көнчыгыштан көнбатышка сузылыр+. 24Шимун җире, көнчыгыштан көнбатышка таба сузылып, Беньямин биләмәсе белән чиктәш булыр+. 25Исәсхәр җире, көнчыгыштан көнбатышка таба сузылып, Шимун биләмәсе белән чиктәш булыр+. 26Зәбулун җире, көнчыгыштан көнбатышка таба сузылып, Исәсхәр биләмәсе белән чиктәш булыр+. 27Гәд җире, көнчыгыштан көнбатышка таба сузылып, Зәбулун биләмәсе белән чиктәш булыр+. 28Гәд биләмәсенең көньяк чиге Тамардан алып Мериба-Кадыш суларына кадәр, ә аннан Мисыр ташкыны буйлап Бөек диңгезгә кадәр үтәр+. 29Жирәбә буенча Исраил ыругларына сез бүлеп бирәсе биләмә җирләре әнә шундый; һәр ыругның үз өлеше булыр, – дип белдерә Хуҗа-Раббы.

Иерусалимнең яңа исеме

30– Шәһәрдән чыгу урыннары әнә шундый: озынлыгы дүрт мең биш йөз терсәккә тәңгәл төньяк диварда+
31Рубин, Яһүдә һәм Леви капкалары булыр. Шәһәр капкалары Исраил ыруглары исемнәре белән аталыр. 32Озынлыгы дүрт мең биш йөз терсәккә тәңгәл көнчыгыш диварда өч капка – Йосыф, Беньямин һәм Дан капкалары булыр. 33Озынлыгы дүрт мең биш йөз терсәккә тәңгәл көньяк диварда өч капка – Шимун, Исәсхәр һәм Зәбулун капкалары булыр. 34Озынлыгы дүрт мең биш йөз терсәккә тәңгәл көнбатыш диварда өч капка – Гәд, Ашер һәм Нәптали капкалары булыр. 35Шәһәрне әйләндереп алган диварның озынлыгы җәмгысы унсигез мең терсәккә тигез. Шушы көннән башлап, шәһәр «Раббы биредә» дип аталыр, – дип белдерә Хуҗа-Раббы+.

* 1:1 Утызынчы елда… – моны «Утызынчы яшем белән барганда» (утыз яше тулганнан соң, Яхәзкылга рухани хезмәтен башкарырга мөмкин булган) яки «Йошия патшаның Изге йортта Аллаһыга гыйбадәт кылуны яңартып җибәрүенең утызынчы елында» дип тә аңларга мөмкин.

* 1:3 Килданиләр – ягъни бабиллеләр.

* 4:10 Шәкыл – 10 гр.

* 4:11 Һин – сыеклык үлчәү берәмлеге, 3,5 л.

* 4:13 Нәҗес – яһүд дине буенча, кабул ителми торган шакшы нәрсә.

* 7:21 Ганимәт – сугышта кулга төшкән байлык; русчасы: трофей.

* 8:1 …алтынчы елның… – Яһояхин патша куылганнан соң алтынчы елда дигән мәгънәдә; 1:2 не карагыз. 20:1; 24:1; 26:1; 29:1, 17; 30:20; 31:1; 32:1, 17 дә шул мәгънәне аңлата.

* 8:17 …алар агач ботагын Минем борын төбенә китерәләр. – Яһүд телендәге төп нөсхәдә сүзгә-сүз: алар агач ботагын үзләренең борын төбенә китерәләр.

* 12:6 Гаиптән хәбәр – Аллаһыдан иңгән хәбәр, вәхи.

* 18:7 Рәһен – закладка калдырылган әйбер.

* 18:8 Рибачы – процентка акча биреп торучы.

* 21:10 Углымның… – «Яһүдә вә аның нәсел токымнарының» дип аңларга кирәк (карагыз: «Яратылыш», 49:9).

* 27:13 Яван – Грециянең борынгы атамасы.

* 27:18-19 Кассия – күпьеллык куак.

* 30:5 Луб – ягъни Ливия.

* 30:5 …Килешү җирендәге угыллар… – ягъни исраилиләр.

* 30:13 Мемфис – Мисырдагы бу шәһәр яһүд текстында Ноф дип бирелгән.

* 30:14 Фива – көньяк Мисырда урнашкан бу шәһәр яһүд текстында Но дип бирелгән.

* 30:15 Пелүсим – Мисырдагы бу шәһәр яһүд текстында Син дип бирелгән.

* 30:17 Он – Мисырдагы шәһәр (карагыз: «Яратылыш», 41:45).

* 35:10 Ике җир… – биредә сүз Исраил белән Яһүдә турында бара.

* 38:13 …яшь арысланнары… – яһүдчә «сугышчылары» мәгънәсендә.

* 39:16 Һәмүнә – яһүдчә «күп санлы халыклар» мәгънәсендә.

* 40:1 …айның унынчы көнендә… – Яһүдиләрнең җир эшкәртү календаре буенча, яңа ел җиденче айда башланган (карагыз: «Чыгыш», 23:16); шул айның унынчы көне «гөнаһ йолу көне» дип аталган (карагыз: «Левиләр», 16:29; 25:9).

* 40:5 …әлеге терсәк бер уч киңлеген өстәп санала иде. – Гадәттә, терсәкнең озынлыгы 45 см, учның киңлеге 7,5 см булып, Изге йорт турында сүз барганда, бер терсәк 52,5 см тәшкил итә.

* 40:14 Әлеге аять яһүд телендәге төп нөсхәдә бик үк анык түгел.

* 41:15 Әйван – баганалы ачык терраса, галерея.

* 43:7 Дәфенләү – мәет күмү.

* 43:7 …патшаларны дәфенләү йоласы… – үлгән патшаларга гыйбадәт кылу күздә тотыла (43:9 да шул ук мәгънә).

* 43:13 Карыш – 22 см.

* 44:7 …йөрәге сөннәтләнмәгән… – Раббыга буйсынмаучы кешеләрне белдерә торган гыйбарә.

* 44:19 …Изге киемнәре белән халыкка орынмас өчен… – Яһүд телендәге төп нөсхәдә сүзгә-сүз: изге киемнәре белән орынып, халыкны изгеләндермәс өчен.

* 45:10 Эфа – ашлык-ярма, он үлчәү берәмлеге, 22 л.

* 45:10 Бат – сыеклык үлчәү берәмлеге, 22 л.

* 45:11 Хомер – ашлык-ярма, он үлчәү берәмлеге, 220 л.

* 45:12 Гера – 0,5 гр.

* 45:12 Мина – 500 гр.

* 45:14 Кор – сыеклык үлчәү берәмлеге, 220 л.

* 45:25 …бәйрәм… – «Чатырлар бәйрәме» турында сүз бара (карагыз: «Левиләр», 23:33).

* 46:17 Азат итү елы – коллыкка сатылган кеше һәр илленче елда, азат ителеп, үз гаиләсенең биләмәсенә кайта алган, сатылган җир кабат сатучысына кайтарылган (карагыз: «Левиләр», 25:10-16).

* 46:20 Кешеләр әлеге изге ризыкка орынмасын өчен… – Яһүд телендәге төп нөсхәдә сүзгә-сүз: кешеләрне изгеләндерү өчен. Яһүд телендә әлеге гыйбарә «үтерелергә тиеш» дигәнне дә аңлатырга мөмкин.

* 47:10 Бөек диңгез – ягъни Урта диңгез.

* 47:20 Лебо-Хамат – яһүд телендә әлеге гыйбарә «Хамат җиренә бара торган юл» дигәнне дә аңлатырга мөмкин.

• 1:1 Яхәзкыл 10:7-20

+ 1:1 Яхәзкыл 3:15, Яхәзкыл 10:15, Яхәзкыл 43:3, Рәсүлләр 7:56, Рәсүлләр 10:11, Ачылыш 19:11, Яхәзкыл 8:3, Яхәзкыл 40:2

+ 1:2 IV Патшалар 24:15

+ 1:3 III Патшалар 18:46, Яхәзкыл 3:14, Яхәзкыл 3:22, Яхәзкыл 8:1, Яхәзкыл 33:22, Яхәзкыл 37:1, Яхәзкыл 40:1, Ачылыш 1:10

+ 1:4 III Патшалар 19:11, Иремия 23:19, Иремия 30:23

+ 1:5 Яхәзкыл 8:2, Ачылыш 4:6-8
+ 1:7 Яхәзкыл 1:7, Яхәзкыл 40:3, Даниил 10:6
+ 1:10 Ачылыш 4:7
+ 1:11 Ишагыйя 6:2
+ 1:13 Зәбур 103:4
+ 1:16 Даниил 10:6
+ 1:18 Ачылыш 4:8

+ 1:22 Яратылыш 1:7-8, Яхәзкыл 10:1, Ачылыш 4:6

+ 1:24 Яхәзкыл 43:2, Ачылыш 1:15

+ 1:26 Чыгыш 24:10, Яхәзкыл 10:1, Даниил 7:13

+ 1:27 Яхәзкыл 8:2, Яратылыш 9:13, Ачылыш 4:3, Ачылыш 10:1

+ 2:1 Даниил 8:17
+ 2:2 Яхәзкыл 3:24
+ 2:3 Яхәзкыл 20:21

+ 2:5 Яхәзкыл 3:11, Яхәзкыл 33:33, Зәкәрия 2:9, Зәкәрия 4:9, Зәкәрия 6:15

+ 2:6 Иремия 1:8, Яхәзкыл 3:11, Михә 7:4

+ 2:9 Яхәзкыл 8:3, Даниил 10:10, Зәкәрия 5:1, Ачылыш 10:2

+ 2:10 Ачылыш 5:1
+ 3:1 Иремия 15:16, Ачылыш 10:9-10
+ 3:8 Иремия 1:18
+ 3:9 Зәкәрия 7:12, Ишагыйя 50:7, Иремия 1:18
+ 3:11 Яхәзкыл 2:5, Яхәзкыл 2:7

+ 3:12 IV Патшалар 2:16, Яхәзкыл 8:3, Яхәзкыл 11:1, Яхәзкыл 11:24, Яхәзкыл 43:5, Рәсүлләр 8:39

+ 3:13 Яхәзкыл 1:11, Яхәзкыл 1:15, Яхәзкыл 1:24

+ 3:14 III Патшалар 18:46, Яхәзкыл 1:3

+ 3:15 Яхәзкыл 1:1, Яхәзкыл 10:15, Яхәзкыл 43:3, Әюб 2:13, Кайгы җыры 2:10

• 3:16 Яхәзкыл 33:1-9

+ 3:17 Ишагыйя 21:6, Иремия 6:17, Һошея 9:8, Хабаккук 2:1, II Елъязма 19:10

+ 3:19 Яхәзкыл 33:9

+ 3:20 Иремия 6:21, Яхәзкыл 18:24

+ 3:22 III Патшалар 18:46, Яхәзкыл 1:3, Яхәзкыл 8:4, Яхәзкыл 37:1

+ 3:23 Яхәзкыл 2:1-2
+ 3:25 Яхәзкыл 4:8
+ 3:26 Әюб 29:10, Зәбур 136:6
+ 3:27 Яхәзкыл 24:27
+ 4:2 IV Патшалар 25:1, Яхәзкыл 17:17
+ 4:6 Саннар 14:34

+ 4:8 IV Патшалар 25:1-3, Иремия 39:1-2, Иремия 52:4-6, Яхәзкыл 3:25

+ 4:13 Даниил 1:8, Һошея 9:3

+ 4:14 Левиләр 11:2, Канун 14:3, Рәсүлләр 10:14, Чыгыш 22:31, Левиләр 11:39, Левиләр 22:8

+ 4:16 Левиләр 26:26, Ишагыйя 3:1, Яхәзкыл 5:16, Яхәзкыл 14:13, Яхәзкыл 12:19

+ 5:2 Яхәзкыл 4:8, Яхәзкыл 5:12
+ 5:3 Иремия 40:6, Иремия 52:16
+ 5:6 Яхәзкыл 16:47-48
+ 5:8 Яхәзкыл 13:8
+ 5:9 Даниил 9:12

+ 5:10 Левиләр 26:29, Канун 28:57, Кайгы җыры 4:10, Иремия 19:9, Левиләр 26:33, Канун 4:27, Канун 28:64, Нәхәмия 1:8, Иремия 9:16, Яхәзкыл 12:14-15, Зәкәрия 2:6, Зәкәрия 7:14

+ 5:11 Левиләр 15:31, II Елъязма 36:14, Иремия 7:30, Яхәзкыл 8:5-6, Ишагыйя 49:18, Сефания 2:9, Яхәзкыл 7:4, Яхәзкыл 8:18, Яхәзкыл 9:10

+ 5:12 Яхәзкыл 5:2
+ 5:13 Яхәзкыл 16:42
+ 5:15 Канун 28:37

+ 5:16 Канун 32:23, Левиләр 26:26, Яхәзкыл 4:16

+ 5:17 Канун 32:24, Яхәзкыл 14:21, Ачылыш 6:8
+ 6:2 Яхәзкыл 21:2-3, Яхәзкыл 36:1
+ 6:4 II Елъязма 14:5
+ 6:5 Левиләр 26:30, IV Патшалар 23:16
+ 6:8 Яхәзкыл 12:16, Яхәзкыл 14:22

+ 6:9 Чыгыш 34:15, Яхәзкыл 16:61, Яхәзкыл 20:43, Яхәзкыл 36:31

+ 6:11 Яхәзкыл 5:12
+ 6:13 Иремия 2:20, Һошея 4:13
+ 7:2 Кайгы җыры 4:18, Амос 8:2

+ 7:4 Яхәзкыл 5:11, Яхәзкыл 7:9, Яхәзкыл 8:18, Яхәзкыл 9:10

+ 7:7 Сефания 1:14-15
+ 7:9 Яхәзкыл 5:11
+ 7:13 Левиләр 25:13-14

+ 7:15 Канун 32:25, Кайгы җыры 1:21, Яхәзкыл 5:12, Яхәзкыл 6:11, Иремия 14:18

+ 7:16 Ишагыйя 38:14, Нахум 2:7
+ 7:17 Ишагыйя 13:7, Яхәзкыл 21:7
+ 7:18 Ишагыйя 15:2-3
+ 7:19 Гыйбрәтле сүзләр 11:4, Сефания 1:18
+ 7:23 Зәбур 54:10, Иремия 6:7
+ 7:24 Хабаккук 1:7
+ 7:26 Иремия 4:20

+ 8:1 Яхәзкыл 14:1, Яхәзкыл 20:1, III Патшалар 18:46, Яхәзкыл 1:3

+ 8:2 Яхәзкыл 1:5, Яхәзкыл 1:27-28

+ 8:3 Яхәзкыл 2:9, III Патшалар 18:12, Яхәзкыл 3:12, Яхәзкыл 1:1, Яхәзкыл 11:1, Яхәзкыл 40:2, III Патшалар 18:12, Яхәзкыл 3:12, Рәсүлләр 8:39

+ 8:4 Яхәзкыл 37:1
+ 8:8 Яхәзкыл 12:5
+ 8:10 Чыгыш 20:4-5, Канун 4:16-18
+ 8:12 Зәбур 9:32, Ишагыйя 29:15, Яхәзкыл 9:9

+ 8:16 Яхәзкыл 40:28, III Патшалар 6:3, Йоил 2:17, Иремия 8:2

+ 8:18 Яхәзкыл 5:11, Яхәзкыл 7:4, Яхәзкыл 9:10, I Патшалар 8:18, Әюб 27:8-9, Ишагыйя 1:15, Михә 3:4

+ 9:2 IV Патшалар 15:35, II Елъязма 23:20, Даниил 10:5, Ачылыш 1:13

+ 9:4 Зәбур 118:136, Ачылыш 7:3-4

+ 9:5 Яхәзкыл 5:11

+ 9:6 Канун 28:49-50, II Елъязма 36:17, Чыгыш 12:13

+ 9:8 Яхәзкыл 11:13

+ 9:9 Яхәзкыл 7:23, Зәбур 9:32, Ишагыйя 29:15, Яхәзкыл 8:12

+ 9:10 Яхәзкыл 5:11, Яхәзкыл 7:4, Яхәзкыл 8:18, Һошея 13:14, Яхәзкыл 11:21

• 10:1 Яхәзкыл 1:4-28
+ 10:2 Яхәзкыл 9:2
+ 10:3 III Патшалар 8:10
+ 10:12 Ачылыш 4:6

+ 10:15 Яхәзкыл 1:1, Яхәзкыл 3:15, Яхәзкыл 43:3

+ 10:19 Яхәзкыл 11:22

+ 11:1 III Патшалар 18:12, Яхәзкыл 3:12, Яхәзкыл 10:19, Яхәзкыл 8:16

+ 11:6 Яхәзкыл 7:23, Яхәзкыл 24:7
+ 11:8 Иремия 42:16
+ 11:13 Яхәзкыл 9:8
+ 11:16 Ишагыйя 8:14, Ачылыш 21:22

+ 11:17 Канун 30:3, Ишагыйя 11:12, Иремия 32:37, Сефания 3:20

+ 11:19 Иремия 32:39, Яхәзкыл 18:31, Яхәзкыл 36:26

+ 11:20 Левиләр 26:12, Яхәзкыл 14:11, Зәкәрия 13:9

+ 11:21 Яхәзкыл 9:10
+ 11:22 Яхәзкыл 10:19
+ 11:23 Зәкәрия 14:4
+ 11:24 III Патшалар 18:12, Яхәзкыл 3:12

+ 12:2 Ишагыйя 42:18-20, Иремия 5:21, Маттай 13:13, Марк 8:18

+ 12:3 Иремия 36:3

+ 12:5 Яхәзкыл 8:8

+ 12:9 Яхәзкыл 21:7, Яхәзкыл 24:19, Яхәзкыл 37:18

+ 12:10 II Елъязма 36:11-13, Яхәзкыл 21:25

+ 12:13 Яхәзкыл 17:20, Яхәзкыл 19:8, Яхәзкыл 32:3, Һошея 7:12

+ 12:14 Левиләр 26:33, Яхәзкыл 5:10
+ 12:15 Яхәзкыл 6:7
+ 12:16 Яхәзкыл 6:8, Яхәзкыл 14:22
+ 12:19 Яхәзкыл 4:16

+ 12:22 Ишагыйя 5:19, II Петердән хат 3:4, Яхәзкыл 16:44, Яхәзкыл 18:2

+ 12:24 Яхәзкыл 13:23, Михә 3:6
+ 12:25 Ишагыйя 55:11
+ 12:27 Даниил 10:14
+ 13:2 Иремия 23:16, Иремия 23:26
+ 13:5 Яхәзкыл 22:30

+ 13:6 Иремия 5:31, Иремия 14:14, Иремия 23:21, Яхәзкыл 22:28

+ 13:8 Иремия 23:30, Яхәзкыл 5:8
+ 13:9 Яхәзкыл 20:38, Яхәзкыл 6:7
+ 13:10 Иремия 6:14, Иремия 8:11, Михә 3:5

+ 13:11 Ишагыйя 28:2, Ишагыйя 28:17, Яхәзкыл 38:22

+ 13:14 Яхәзкыл 6:7
+ 13:19 Гыйбрәтле сүзләр 28:21
+ 13:22 Иремия 23:14, Яхәзкыл 18:21
+ 13:23 Яхәзкыл 12:24, Михә 3:6
+ 14:1 Яхәзкыл 8:1, Яхәзкыл 20:1

+ 14:3 IV Патшалар 3:13, Яхәзкыл 20:3, Яхәзкыл 20:31

+ 14:6 Яхәзкыл 18:30
+ 14:8 Канун 28:37, Яхәзкыл 5:15, Яхәзкыл 6:7
+ 14:9 III Патшалар 22:22-23, Иремия 20:7

+ 14:11 Левиләр 26:12, Яхәзкыл 11:20, Зәкәрия 13:9

+ 14:13 Левиләр 26:25-26, Ишагыйя 3:1, Яхәзкыл 4:16, Яхәзкыл 5:16-17

+ 14:14 Яратылыш 6:9, Әюб 1:1, Даниил 1:6, Даниил 6:4

+ 14:16 Яхәзкыл 5:11

+ 14:17 Яхәзкыл 29:8

+ 14:21 Иремия 14:12, Яхәзкыл 5:17, Ачылыш 6:8

+ 14:22 Яхәзкыл 6:8, Яхәзкыл 12:16

+ 15:2 Яхәзкыл 17:6

+ 15:6 Иремия 4:12, Иремия 51:1, Яхәзкыл 19:10, Һошея 4:19

+ 16:2 Яхәзкыл 20:4, Яхәзкыл 22:2

+ 16:3 Яратылыш 15:16, Канун 7:1, Хөкемчеләр 1:26

+ 16:6 Канун 32:10
+ 16:8 Рут 3:9, Чыгыш 19:5
+ 16:12 Яратылыш 24:22
+ 16:13 Канун 32:13-14

+ 16:15 Левиләр 17:7, Ишагыйя 1:21, Яхәзкыл 23:3, Иремия 2:20, Һошея 1:2

+ 16:17 Яхәзкыл 7:20, Яхәзкыл 23:40-41
+ 16:19 Һошея 2:8
+ 16:21 Яхәзкыл 20:26, Яхәзкыл 23:37
+ 16:25 Иремия 3:2
+ 16:26 Яхәзкыл 20:7, Яхәзкыл 23:19

+ 16:28 IV Патшалар 16:7-18, Иремия 2:18, Яхәзкыл 23:12

+ 16:29 Яхәзкыл 23:14-17
+ 16:32 Һошея 3:1
+ 16:33 Һошея 8:9

+ 16:37 Яхәзкыл 23:22, Кайгы җыры 1:8, Яхәзкыл 23:29, Һошея 2:10

+ 16:38 Левиләр 20:10, Канун 22:22, Яхәзкыл 23:45

+ 16:39 Яхәзкыл 23:26, Һошея 2:3

+ 16:40 Яхәзкыл 23:47

+ 16:41 IV Патшалар 25:9, Иремия 39:8, Иремия 52:13, Яхәзкыл 23:27

+ 16:42 Яхәзкыл 5:13
+ 16:44 Яхәзкыл 12:22, Яхәзкыл 18:2
+ 16:45 Яхәзкыл 16:3

+ 16:46 Яратылыш 18:20, Ишагыйя 1:10, Иремия 23:14

+ 16:47 Яхәзкыл 5:6-7
+ 16:48 Яхәзкыл 5:11
+ 16:49 Яратылыш 13:10
+ 16:50 Яратылыш 13:13, Яратылыш 18:20
+ 16:51 Иремия 3:11
+ 16:53 Яхәзкыл 29:14, Яхәзкыл 39:25

+ 16:60 Левиләр 26:42, Ишагыйя 55:3, Иремия 32:40

+ 16:61 Яхәзкыл 6:9, Яхәзкыл 20:43, Яхәзкыл 36:31

+ 16:62 Яхәзкыл 6:7

+ 17:3 Канун 28:49, Иремия 48:40, Иремия 49:22

+ 17:5 Канун 8:7
+ 17:6 Яхәзкыл 15:2-3
+ 17:10 Яхәзкыл 19:12
+ 17:12 IV Патшалар 24:12-15, Иремия 24:1-2
+ 17:13 IV Патшалар 24:17, Иремия 37:1
+ 17:15 IV Патшалар 24:20, II Елъязма 36:13
+ 17:16 Яхәзкыл 5:11

+ 17:17 IV Патшалар 25:1, Яхәзкыл 4:2, Иремия 37:5

+ 17:20 Яхәзкыл 12:13, Яхәзкыл 17:20, Яхәзкыл 32:3, Һошея 7:12

+ 17:21 Яхәзкыл 5:10

+ 17:23 Яхәзкыл 20:40, Яхәзкыл 31:6, Даниил 4:9, Маттай 13:32, Марк 4:32

+ 17:24 Яхәзкыл 20:47

• 18:1 Яхәзкыл 33:10-20

+ 18:2 Иремия 31:29, Кайгы җыры 5:7, Яхәзкыл 12:22, Яхәзкыл 16:44

+ 18:3 Яхәзкыл 5:11

+ 18:4 Чыгыш 32:33, Канун 24:16

+ 18:6 Яхәзкыл 22:9, Чыгыш 20:14, Левиләр 18:19

+ 18:7 Чыгыш 22:26

+ 18:8 Чыгыш 22:25, Зәбур 14:5

+ 18:9 Левиләр 18:5, Яхәзкыл 20:11, Римлыларга хат 10:5, Гәләтиялеләргә хат 3:12

+ 18:13 Левиләр 20:9, Левиләр 20:11, Яхәзкыл 33:4

+ 18:19 Чыгыш 20:5

+ 18:20 Канун 24:16, IV Патшалар 14:6, Римлыларга хат 2:9, Ишагыйя 3:10-11

+ 18:23 II Петердән хат 3:9, I Тимутәйгә хат 2:4, I Тимутәйгә хат 2:6

+ 18:24 Яхәзкыл 3:20
+ 18:30 Яхәзкыл 14:6
+ 18:31 Яхәзкыл 11:19, Яхәзкыл 36:26
+ 19:2 Яратылыш 49:9
+ 19:4 Кайгы җыры 4:20
+ 19:5 IV Патшалар 23:34, IV Патшалар 23:36

+ 19:8 Яхәзкыл 12:13, Яхәзкыл 17:20, Яхәзкыл 32:3, Һошея 7:12

+ 19:10 Яхәзкыл 15:2, Яхәзкыл 15:6

+ 19:12 Иремия 4:12, Иремия 51:1, Яхәзкыл 17:10, Һошея 4:19

+ 20:1 Яхәзкыл 8:1, Яхәзкыл 14:1

+ 20:3 IV Патшалар 3:13, Яхәзкыл 14:3, Яхәзкыл 20:31, Яхәзкыл 5:11

+ 20:4 Яхәзкыл 22:2, Яхәзкыл 23:36, Яхәзкыл 16:2, Яхәзкыл 22:2

+ 20:5 Чыгыш 6:7

+ 20:6 Чыгыш 3:8

+ 20:7 Левиләр 18:3, Яхәзкыл 16:26, Яхәзкыл 23:19

+ 20:9 Зәбур 105:8, Ишагыйя 48:11
+ 20:10 Чыгыш 13:18, Чыгыш 13:20
+ 20:11 Левиләр 18:5, Яхәзкыл 18:9

+ 20:12 Яхәзкыл 37:28, Яхәзкыл 38:23, Чыгыш 20:8-11

+ 20:13 Левиләр 19:30, Левиләр 26:2, Яхәзкыл 22:8, Яхәзкыл 23:38, Чыгыш 32:10-14, Саннар 14:12-20

+ 20:15 Саннар 14:28-30, Зәбур 94:11
+ 20:16 Зәбур 77:37
+ 20:18 II Елъязма 30:7, Ешуа 24:14
+ 20:19 Канун 5:32-33
+ 20:20 Чыгыш 20:8
+ 20:21 Яхәзкыл 2:3
+ 20:23 Канун 28:64
+ 20:25 Зәбур 80:13
+ 20:26 Яхәзкыл 16:20-21, Яхәзкыл 6:7
+ 20:28 Яхәзкыл 6:13

+ 20:31 Яхәзкыл 16:20-21, IV Патшалар 3:13, Яхәзкыл 14:3, Яхәзкыл 20:3, Яхәзкыл 5:11

+ 20:32 Канун 4:28, IV Патшалар 19:18
+ 20:33 Иремия 21:5
+ 20:34 Иремия 31:8
+ 20:35 Һошея 2:14
+ 20:36 Саннар 14:20-23, Саннар 14:28-30
+ 20:38 Яхәзкыл 13:9
+ 20:39 Яхәзкыл 39:7, Яхәзкыл 43:7
+ 20:40 Ишагыйя 56:7, Яхәзкыл 17:23

+ 20:41 Яхәзкыл 11:17, Яхәзкыл 28:25, Яхәзкыл 36:23, Яхәзкыл 39:27

+ 20:42 Чыгыш 6:8

+ 20:43 Яхәзкыл 6:9, Яхәзкыл 16:61, Яхәзкыл 36:31

+ 20:44 Зәбур 102:10

+ 20:47 Иремия 21:14, Яхәзкыл 17:24, Лүк 23:31, Яхәзкыл 21:4

+ 20:48 Ишагыйя 34:9-10, Иремия 17:27
+ 20:49 Яхәзкыл 17:2, Яхәзкыл 24:3
+ 21:2 Яхәзкыл 6:2

+ 21:3 Канун 32:41, Иремия 47:6, Әюб 9:22, Вәгазьче 9:2

+ 21:4 Яхәзкыл 20:47
+ 21:7 Яхәзкыл 12:9, Яхәзкыл 7:17
+ 21:9 Канун 32:41

+ 21:20 Канун 3:11, II Патшалар 12:26, Яхәзкыл 25:4-5

+ 21:22 IV Патшалар 25:1, Иремия 39:1, Иремия 52:4, Яхәзкыл 4:2

+ 21:25 II Елъязма 36:13, Яхәзкыл 12:10, Яхәзкыл 35:5, Лүк 1:52

+ 21:28 Иремия 49:1-6, Амос 1:13-15, Сефания 2:8

+ 21:29 Яхәзкыл 13:6
+ 21:30 Яратылыш 19:30-37
+ 21:32 Яхәзкыл 25:10

+ 22:2 Яхәзкыл 20:4, Яхәзкыл 23:36, Яхәзкыл 16:2, Яхәзкыл 20:4

+ 22:4 Яхәзкыл 5:14

+ 22:7 Чыгыш 20:12, Чыгыш 22:21, Канун 24:17, Ишагыйя 10:2

+ 22:8 Яхәзкыл 20:13, Яхәзкыл 23:38

+ 22:9 Левиләр 19:16, Яхәзкыл 18:6

+ 22:10 Яратылыш 35:22, Яратылыш 49:4, Канун 22:30, Канун 27:20

+ 22:11 Чыгыш 20:14, Чыгыш 20:17, Иремия 5:8, Левиләр 18:7-16

+ 22:12 Канун 27:25, Чыгыш 22:25, Левиләр 25:36

+ 22:15 Яхәзкыл 5:10

+ 22:18 Ишагыйя 1:25, Зәкәрия 13:9, Малахи 3:3

+ 22:24 III Патшалар 8:35

+ 22:25 Иремия 11:9, Яхәзкыл 19:3

+ 22:26 Иремия 23:11, Сефания 3:4, Левиләр 10:10, Левиләр 11:47, Малахи 2:8, Иремия 17:27

+ 22:27 Сефания 3:3
+ 22:28 Яхәзкыл 13:6, Яхәзкыл 13:10
+ 22:30 Зәбур 105:23, Яхәзкыл 13:5
+ 22:31 Яхәзкыл 9:10

+ 23:3 Левиләр 17:7, Ишагыйя 1:21, Яхәзкыл 16:15

+ 23:5 Һошея 2:5

+ 23:9 IV Патшалар 17:5-6

+ 23:11 IV Патшалар 17:19, Иремия 3:8, Иремия 3:11

+ 23:12 Иремия 2:18, Яхәзкыл 16:28
+ 23:14 Нахум 2:3, Яхәзкыл 16:29
+ 23:17 Ишагыйя 57:8
+ 23:19 Яхәзкыл 16:26, Яхәзкыл 20:7
+ 23:22 Яхәзкыл 16:37
+ 23:23 Иремия 50:21
+ 23:24 IV Патшалар 25:6
+ 23:26 Яхәзкыл 16:39
+ 23:27 Яхәзкыл 16:41
+ 23:30 Чыгыш 34:15
+ 23:31 Ишагыйя 51:17
+ 23:34 Зәбур 74:9
+ 23:35 III Патшалар 14:9
+ 23:36 Яхәзкыл 20:4, Яхәзкыл 22:2

+ 23:37 Яхәзкыл 16:38, Яхәзкыл 16:20-21, Яхәзкыл 20:26

+ 23:38 Левиләр 15:31, II Елъязма 36:14, Яхәзкыл 5:11, Иремия 7:30, Яхәзкыл 20:13, Яхәзкыл 22:8

+ 23:39 Яхәзкыл 23:11

+ 23:40 Иремия 4:30, Яхәзкыл 16:17-18, Һошея 2:13

+ 23:45 Яхәзкыл 16:38
+ 23:47 Яхәзкыл 16:40, II Елъязма 36:17-19
+ 23:48 Яхәзкыл 16:41
+ 23:49 Яхәзкыл 6:7

+ 24:2 IV Патшалар 25:1, Иремия 39:1, Иремия 52:4

+ 24:3 Яхәзкыл 11:3, Яхәзкыл 11:7

+ 24:6 Яхәзкыл 22:2, Нахум 3:1

+ 24:7 Левиләр 17:13, Канун 12:16, Канун 12:24

+ 24:9 Нахум 3:1, Ишагыйя 30:33
+ 24:12 Иремия 2:22
+ 24:14 Яхәзкыл 5:11
+ 24:16 Иремия 16:5

+ 24:17 Левиләр 10:6, Левиләр 21:10, Канун 26:14

+ 24:19 Яхәзкыл 12:9, Яхәзкыл 21:7
+ 24:21 II Елъязма 36:17, Яхәзкыл 23:47
+ 24:23 Яхәзкыл 4:17, Яхәзкыл 33:10
+ 24:24 Яхәзкыл 6:7
+ 24:26 Яхәзкыл 33:21-22
+ 24:27 Яхәзкыл 3:26-27

+ 25:2 Иремия 49:1-6, Яхәзкыл 21:28, Амос 1:13-15, Сефания 2:8

+ 25:3 Сефания 2:8

+ 25:5 II Патшалар 11:1, II Патшалар 12:26, Яхәзкыл 21:20

+ 25:7 Яхәзкыл 6:14

+ 25:9 Ишагыйя 15:1, Ишагыйя 25:10, Иремия 48:1, Амос 2:1-3, Сефания 2:8, Ешуа 13:17-19

+ 25:10 Яхәзкыл 21:32

+ 25:12 II Елъязма 28:17

+ 25:13 Ишагыйя 34:5, Иремия 49:7-22, Яхәзкыл 32:29, Яхәзкыл 35, Амос 1:11-12, Убадия 1:1-16, Малахи 1:3-4, Яратылыш 36:34, Әюб 2:11, Ишагыйя 21:13

+ 25:16 I Патшалар 30:14, II Патшалар 8:18, Ишагыйя 14:29, Йоил 3:4, Амос 1:6, Сефания 2:4

+ 26:2 Ишагыйя 23:1, Иремия 47:4, Йоил 3:4, Амос 1:9, Зәкәрия 9:4

+ 26:5 Яхәзкыл 47:10

+ 26:6 Яхәзкыл 6:7

+ 26:7 IV Патшалар 24:1, Иремия 25:1, Даниил 1:1, Эзра 7:12, Даниил 2:37, Ачылыш 17:14

+ 26:8 Яхәзкыл 4:2

+ 26:9 Яхәзкыл 21:22

+ 26:13 Ишагыйя 24:8, Иремия 7:34, Иремия 16:9, Ачылыш 18:22

+ 26:14 Яхәзкыл 47:10

+ 26:15 Иремия 51:52

+ 26:16 Юныс 3:6, Яхәзкыл 27:35, Яхәзкыл 32:10

+ 26:17 Яхәзкыл 27:2

+ 26:20 Яхәзкыл 31:14, Яхәзкыл 32:23, Зәбур 26:13

+ 26:21 Яхәзкыл 27:36, Яхәзкыл 28:19
+ 27:2 Яхәзкыл 26:17, Яхәзкыл 28:12
+ 27:5 Канун 3:9, I Елъязма 5:23
+ 27:6 Ишагыйя 2:13, Зәкәрия 11:2
+ 27:8 Яратылыш 10:18

+ 27:9 Ешуа 13:5, III Патшалар 15:18, Зәбур 82:8

+ 27:10 Яхәзкыл 30:5, Яхәзкыл 38:5

+ 27:12 III Патшалар 10:22, Яхәзкыл 38:13

+ 27:13 Яратылыш 10:2, Яхәзкыл 32:26, Яхәзкыл 38:2, Яхәзкыл 39:1

+ 27:14 Яратылыш 10:3, Яхәзкыл 38:6
+ 27:15 Яратылыш 10:7, Ишагыйя 21:13
+ 27:17 Хөкемчеләр 11:33
+ 27:18 Ишагыйя 7:8
+ 27:19 Чыгыш 30:24

+ 27:21 Зәбур 119:5, Җырлар җыры 1:4, Ишагыйя 60:7

+ 27:22 III Патшалар 10:1, II Елъязма 9:1
+ 27:23 Яратылыш 11:31, Амос 1:5
+ 27:25 Зәбур 47:8, Ишагыйя 2:16
+ 27:26 Зәбур 47:8
+ 27:29 Ачылыш 18:17

+ 27:30 Әюб 2:8, Кайгы җыры 2:10, Ачылыш 18:19

+ 27:32 Ачылыш 18:18
+ 27:33 Ачылыш 18:3
+ 27:35 Яхәзкыл 26:16, Яхәзкыл 32:10

+ 27:36 Иремия 18:16, Яхәзкыл 26:21, Яхәзкыл 28:19

+ 28:2 Яхәзкыл 26:2, Яхәзкыл 27:2, Ишагыйя 14:14, II Тессалуникәлеләргә хат 2:4

+ 28:3 Яхәзкыл 14:14, Даниил 1:17
+ 28:4 Зәкәрия 9:3
+ 28:7 Яхәзкыл 31:12, Хабаккук 1:7
+ 28:10 Яхәзкыл 31:18, Яхәзкыл 32:19
+ 28:12 Яхәзкыл 26:17, Яхәзкыл 27:2-3

+ 28:13 Яратылыш 2:8-9, Ишагыйя 51:3, Яхәзкыл 31:8-9, Чыгыш 28:17-20

+ 28:14 Яратылыш 3:24
+ 28:19 Яхәзкыл 26:21, Яхәзкыл 27:36
+ 28:21 Ишагыйя 23:2, Йоил 3:4
+ 28:23 Яхәзкыл 5:17
+ 28:24 Саннар 33:55, Ешуа 23:13, Яхәзкыл 6:7
+ 28:25 Яхәзкыл 11:17, Яхәзкыл 20:41

+ 28:26 Иремия 23:6, Иремия 32:37, Ишагыйя 65:21, Амос 9:14, Михә 4:4

+ 29:2 Ишагыйя 19:1, Иремия 46:2, Яхәзкыл 30:4, Яхәзкыл 31:2, Яхәзкыл 32:2, Йоил 3:19

+ 29:3 Зәбур 73:13-14, Ишагыйя 27:1, Ишагыйя 51:9, Яхәзкыл 32:2

+ 29:4 Яхәзкыл 38:4, Амос 4:2, Хабаккук 1:15, IV Патшалар 19:28, Ишагыйя 37:29

+ 29:5 Канун 28:26, I Патшалар 17:44

+ 29:6 Яхәзкыл 6:7, IV Патшалар 18:21, Ишагыйя 36:7

+ 29:8 Яхәзкыл 14:17

+ 29:10 Яхәзкыл 30:6

+ 29:12 Яхәзкыл 30:7, Яхәзкыл 30:23, Яхәзкыл 30:26

+ 29:13 Иремия 46:26
+ 29:14 Яхәзкыл 16:53
+ 29:16 Яхәзкыл 6:7

+ 29:19 Иремия 46:13, Иремия 46:26, Яхәзкыл 30:10

+ 30:3 Ишагыйя 13:6, Йоил 1:15, Убадия 1:15, Сефания 1:7

+ 30:4 Яхәзкыл 29:8
+ 30:5 Яхәзкыл 27:10, Яхәзкыл 38:5
+ 30:6 Яхәзкыл 29:10
+ 30:7 Яхәзкыл 29:12
+ 30:8 Яхәзкыл 6:7
+ 30:10 Иремия 46:26, Яхәзкыл 29:19
+ 30:12 Ишагыйя 19:6

+ 30:13 Иремия 43:12, Иремия 46:25, Ишагыйя 19:13

+ 30:14 Яхәзкыл 29:14, Саннар 13:23, Иремия 46:25, Амос 6:2

+ 30:17 Яратылыш 41:45, Яратылыш 46:20, Ишагыйя 19:18

+ 30:18 Иремия 2:16
+ 30:19 Яхәзкыл 6:7
+ 30:21 Иремия 46:11
+ 30:23 Яхәзкыл 29:12

+ 31:2 Яхәзкыл 29:2, Яхәзкыл 30:4, Яхәзкыл 32:2

+ 31:3 Хөкемчеләр 9:15, Даниил 4:7-9

+ 31:6 Яхәзкыл 17:23, Даниил 4:9, Маттай 13:32, Марк 4:32

+ 31:8 Яратылыш 2:8, Ишагыйя 51:3, Яхәзкыл 28:13

+ 31:10 Даниил 4:27, Даниил 5:20
+ 31:12 Яхәзкыл 28:7, Хабаккук 1:7
+ 31:13 Яхәзкыл 32:4
+ 31:14 Яхәзкыл 26:20, Яхәзкыл 32:18
+ 31:16 Ишагыйя 14:8-9
+ 31:18 Яхәзкыл 28:10, Яхәзкыл 32:19

+ 32:2 Яхәзкыл 29:2, Яхәзкыл 30:4, Яхәзкыл 31:2, Яхәзкыл 29:3

+ 32:3 Яхәзкыл 12:13, Яхәзкыл 17:20, Яхәзкыл 19:8, Һошея 7:12

+ 32:4 Яхәзкыл 31:13
+ 32:7 Ишагыйя 13:10, Йоил 2:31, Ачылыш 6:12
+ 32:8 Чыгыш 10:22, Ишагыйя 5:3
+ 32:10 Яхәзкыл 26:16
+ 32:11 Иремия 46:26
+ 32:12 Яхәзкыл 28:7
+ 32:15 Яхәзкыл 6:7
+ 32:18 Яхәзкыл 26:20, Яхәзкыл 31:14
+ 32:19 Яхәзкыл 28:10, Яхәзкыл 31:18

+ 32:21 Яхәзкыл 28:10, Яхәзкыл 31:18, Ишагыйя 14:9-10

+ 32:22 Яхәзкыл 31:15

+ 32:23 Нахум 1:14, Зәбур 26:13, Яхәзкыл 26:20

+ 32:24 Яратылыш 14:1, Ишагыйя 21:2, Иремия 49:34, Даниил 8:2

+ 32:26 Яратылыш 10:2, Яхәзкыл 27:13, Яхәзкыл 38:2, Яхәзкыл 39:1

+ 32:28 Яхәзкыл 28:10
+ 32:29 Яхәзкыл 25:12-14
+ 32:30 Ишагыйя 23:2
• 33:1 Яхәзкыл 3:16-21

+ 33:2 Ишагыйя 21:6, Иремия 6:17, Һошея 9:8, Хабаккук 2:1

+ 33:3 Һошея 5:8, Йоил 2:1, Амос 3:6

+ 33:4 Левиләр 20:9, Левиләр 20:11, Яхәзкыл 18:13

+ 33:7 II Елъязма 19:10
+ 33:9 I Тимутәйгә хат 4:16
• 33:10 Яхәзкыл 18
+ 33:10 Яхәзкыл 4:17, Яхәзкыл 24:23

+ 33:11 Яхәзкыл 16:48, II Петердән хат 3:9, I Тимутәйгә хат 2:4, I Тимутәйгә хат 2:6

+ 33:13 Яхәзкыл 3:20

+ 33:15 Чыгыш 22:26, Левиләр 6:2-5

+ 33:22 III Патшалар 18:46, Яхәзкыл 1:3, Яхәзкыл 24:26-27

+ 33:24 Ишагыйя 51:2

+ 33:25 Яратылыш 9:4, Левиләр 3:17, Яхәзкыл 22:3

+ 33:27 Яхәзкыл 5:11, Канун 28:26

+ 33:29 Яхәзкыл 6:7

+ 33:31 Яхәзкыл 8:1, Яхәзкыл 14:1, Яхәзкыл 20:1

+ 33:33 Яхәзкыл 2:5, Зәкәрия 2:9, Зәкәрия 4:9, Зәкәрия 6:15

+ 34:2 Иремия 23:1-4, Иремия 50:6, Зәкәрия 11:16-17

+ 34:3 Зәбур 13:4, Михә 3:3, Зәкәрия 11:5

+ 34:5 Саннар 27:17, III Патшалар 22:17, Маттай 9:36, Марк 6:34

+ 34:8 Яхәзкыл 5:11
+ 34:9 Яхәзкыл 13:8, Яхәзкыл 13:21
+ 34:11 Ишагыйя 40:11, Михә 5:4, Яхъя 10:11
+ 34:12 Яхәзкыл 30:3
+ 34:13 Канун 30:3, Яхәзкыл 11:17
+ 34:14 Зәбур 22:2
+ 34:16 Михә 4:6-7
+ 34:17 Зәкәрия 10:3, Маттай 25:32-33
+ 34:21 Канун 33:17, Даниил 8:4

+ 34:23 Яхәзкыл 37:24, Яхъя 10:16, Иремия 23:5, Иремия 30:9, Һошея 3:5, Михә 5:4

+ 34:24 Левиләр 26:12

+ 34:25 Ишагыйя 54:10, Яхәзкыл 37:26, Һошея 2:18, Левиләр 26:6

+ 34:26 Левиләр 26:4, Иремия 14:22, Зәкәрия 10:1, Малахи 3:10

+ 34:27 Иремия 2:20, Иремия 27:8, Иремия 30:8

+ 34:31 Зәбур 73:1, Зәбур 99:3, Зәкәрия 9:16, Яхъя 10:14

+ 35:2 Яратылыш 32:3

+ 35:3 Ишагыйя 34:5, Иремия 49:7-22, Яхәзкыл 25:12-14, Убадия 1:1-16, Малахи 1:3-4

+ 35:4 Яхәзкыл 6:7
+ 35:5 Яхәзкыл 21:25, Амос 1:11
+ 35:6 Яхәзкыл 5:11, Яратылыш 9:6
+ 35:11 Яхәзкыл 5:11
+ 35:12 Зәбур 136:7

+ 35:15 Иремия 50:29, Убадия 1:15, Хабаккук 2:8

+ 36:1 Яхәзкыл 6:2-3, Канун 32:13, Ишагыйя 58:14

+ 36:4 Михә 6:2
+ 36:5 Яхәзкыл 35:15
+ 36:10 Иремия 30:19

+ 36:11 Яратылыш 1:28, Ишагыйя 49:19, Иремия 31:27, Зәкәрия 2:4, Зәкәрия 10:8, Әюб 42:12

+ 36:12 Яхәзкыл 5:17
+ 36:13 Саннар 13:33
+ 36:17 Левиләр 18:25, Иремия 2:7
+ 36:18 Яхәзкыл 5:11, Яхәзкыл 22:3
+ 36:19 Левиләр 26:33, Яхәзкыл 5:10

+ 36:21 Зәбур 105:8, Ишагыйя 48:11, Яхәзкыл 20:9

+ 36:23 Яхәзкыл 20:41

+ 36:24 Канун 30:3, Яхәзкыл 11:17

+ 36:25 Ишагыйя 4:4, Йоил 3:21, Левиләр 16:30, Иремия 33:8, Зәкәрия 13:1

+ 36:26 Яхәзкыл 11:19, Яхәзкыл 18:31
+ 36:27 Яхәзкыл 37:14
+ 36:28 Левиләр 26:12, Яхәзкыл 11:20
+ 36:29 Яхәзкыл 37:23, Яхәзкыл 34:29
+ 36:30 Левиләр 26:4

+ 36:31 Яхәзкыл 6:9, Яхәзкыл 16:61, Яхәзкыл 20:43

+ 36:35 Яратылыш 2:8, Ишагыйя 51:3, Яхәзкыл 28:13, Яхәзкыл 31:8-9

+ 36:37 Яхәзкыл 34:31

+ 36:38 II Елъязма 35:7, Яхәзкыл 6:7

+ 37:1 III Патшалар 18:46, Яхәзкыл 1:3, Яхәзкыл 3:22, Яхәзкыл 8:4

+ 37:3 I Көринтлеләргә хат 15:35
+ 37:5 Яратылыш 2:7
+ 37:10 Ачылыш 11:11
+ 37:12 Ишагыйя 26:19, Даниил 12:2, Яхъя 5:21
+ 37:14 Яхәзкыл 36:27

+ 37:18 Яхәзкыл 12:9, Яхәзкыл 21:7, Яхәзкыл 24:19

+ 37:19 Ишагыйя 11:13, Иремия 3:18, Иремия 50:4, Һошея 1:11

+ 37:21 Канун 30:3, Яхәзкыл 11:17

+ 37:23 Яхәзкыл 14:11, Яхәзкыл 36:25, Левиләр 26:12, Яхәзкыл 11:20

+ 37:24 Иремия 30:10, Иремия 23:5, Яхәзкыл 34:23-24, Яхъя 10:16

+ 37:25 Йоил 3:20

+ 37:26 Яхәзкыл 34:25, Һошея 2:18

+ 37:27 Зәкәрия 2:10-11, Ачылыш 21:3, Левиләр 26:11-12, Яхәзкыл 11:20

+ 37:28 Яхәзкыл 6:7, Яхәзкыл 20:12

+ 38:2 Яратылыш 10:2, Яхәзкыл 27:13, Яхәзкыл 32:26, Яхәзкыл 39:1

+ 38:4 IV Патшалар 19:28, Яхәзкыл 29:4, Амос 4:2, Хабаккук 1:15

+ 38:5 Яхәзкыл 27:10
+ 38:6 Яратылыш 10:3, Яхәзкыл 27:14
+ 38:8 Яхәзкыл 34:28
+ 38:9 Иремия 4:13
+ 38:11 Хөкемчеләр 18:9-10, Иремия 49:31

+ 38:13 III Патшалар 10:1, Яхәзкыл 27:15, Яхәзкыл 27:22

+ 38:16 Яхәзкыл 20:41
+ 38:17 Иремия 6:22-23
+ 38:19 Амос 1:1, Хәггәй 2:6, Ачылыш 16:18
+ 38:20 Иремия 4:24, Нахум 1:5
+ 38:21 Иремия 25:27, Иремия 25:29

+ 38:22 Яхәзкыл 5:17, Яхәзкыл 14:16, Яратылыш 19:24, Әюб 18:15, Зәбур 10:6, Яхәзкыл 13:11, Яхәзкыл 13:13

+ 38:23 Яхәзкыл 20:12, Яхәзкыл 6:7

+ 39:1 Яратылыш 10:2, Яхәзкыл 27:13, Яхәзкыл 32:26, Яхәзкыл 38:2

+ 39:2 Яхәзкыл 38:6, Яхәзкыл 38:15
+ 39:3 Зәбур 75:3
+ 39:4 Канун 28:26

+ 39:6 Яхәзкыл 28:18, Яхәзкыл 30:8, Ачылыш 20:9

+ 39:7 Яхәзкыл 20:39, Яхәзкыл 43:7

+ 39:9 Ишагыйя 2:4, Ишагыйя 9:5, Һошея 2:18, Михә 4:3

+ 39:10 Зәкәрия 2:9

+ 39:17 Ишагыйя 34:6, Сефания 1:7, Ачылыш 19:17-18

+ 39:18 Амос 4:1
+ 39:22 Йоил 2:27
+ 39:23 Канун 29:24-28
+ 39:25 Иремия 30:3, Яхәзкыл 20:9

+ 39:26 Левиләр 26:6, Иремия 30:10, Иремия 46:27, Михә 4:4

+ 39:27 Яхәзкыл 20:41

+ 39:29 Ишагыйя 32:15, Ишагыйя 44:3, Йоил 2:28

• 40:1 III Патшалар 6, II Елъязма 3

+ 40:1 Яхәзкыл 33:21, III Патшалар 18:46, Яхәзкыл 1:3

+ 40:2 Яхәзкыл 1:1, Яхәзкыл 8:3, Ачылыш 21:10

+ 40:3 Яхәзкыл 1:7, Яхәзкыл 47:3, Зәкәрия 2:1, Ачылыш 11:1, Ачылыш 21:15

+ 40:4 Яхәзкыл 44:5
+ 40:5 Яхәзкыл 42:20
+ 40:6 Яхәзкыл 43:1

+ 40:16 III Патшалар 6:4, Яхәзкыл 41:16, Яхәзкыл 41:26, Яхәзкыл 41:18

+ 40:17 Яхәзкыл 41:6, Яхәзкыл 42:1
+ 40:28 Яхәзкыл 8:16
+ 40:38 II Елъязма 4:6

+ 40:39 Левиләр 1:3, Левиләр 4:2-3, Левиләр 5:1-6

+ 40:44 I Елъязма 6:31-32
+ 40:46 III Патшалар 2:35, Яхәзкыл 43:19
+ 40:47 Яхәзкыл 41:13-15
+ 40:49 III Патшалар 6:3
+ 41:2 III Патшалар 6:17
+ 41:4 III Патшалар 6:20, II Елъязма 3:8
+ 41:5 III Патшалар 6:5, III Патшалар 6:8
+ 41:6 Яхәзкыл 40:17, III Патшалар 6:6
+ 41:13 Яхәзкыл 40:47
+ 41:16 III Патшалар 6:4, Яхәзкыл 40:16

+ 41:18 III Патшалар 6:29, III Патшалар 7:36, Яхәзкыл 40:16

+ 41:19 Яхәзкыл 1:10, Яхәзкыл 10:14
+ 41:21 Чыгыш 25:23-30
+ 41:24 III Патшалар 6:34
+ 41:25 III Патшалар 7:6
+ 41:26 III Патшалар 6:4
+ 42:1 Яхәзкыл 40:17
+ 42:13 Саннар 18:9
+ 42:14 Левиләр 6:11, Яхәзкыл 44:19
+ 42:20 Яхәзкыл 40:5
+ 43:1 Яхәзкыл 40:6

+ 43:2 Яхәзкыл 10:18, Яхәзкыл 11:22-23, Яхәзкыл 1:24, Ачылыш 1:15, Ачылыш 18:1

+ 43:3 Яхәзкыл 1:1, Яхәзкыл 3:15, Яхәзкыл 10:15, Яхәзкыл 2:1

+ 43:5 Яхәзкыл 3:12, Яхәзкыл 8:16

+ 43:7 I Елъязма 28:2, Ишагыйя 60:13, Ишагыйя 66:1, Яхәзкыл 20:39, Яхәзкыл 39:7

+ 43:10 Яхәзкыл 40:4

+ 43:13 Чыгыш 27:1-8

+ 43:15 Чыгыш 27:2, III Патшалар 1:50, III Патшалар 2:28

+ 43:17 Чыгыш 20:26

+ 43:18 Левиләр 1:5

+ 43:19 III Патшалар 2:35, Яхәзкыл 40:46, Яхәзкыл 45:18

+ 43:20 Чыгыш 29:12, Левиләр 8:15, Яхәзкыл 45:19

+ 43:21 Чыгыш 29:14
+ 43:24 Левиләр 2:13
+ 43:25 Чыгыш 29:35, Левиләр 8:33
+ 43:27 Левиләр 1:3, Левиләр 3:1
+ 44:4 Яхәзкыл 1:28
+ 44:5 Яхәзкыл 40:4
+ 44:6 Яхәзкыл 45:9
+ 44:7 Рәсүлләр 21:28, Левиләр 3:11
+ 44:15 III Патшалар 2:35, Яхәзкыл 40:46
+ 44:16 Яхәзкыл 41:21
+ 44:18 Чыгыш 28:39-43, Левиләр 16:4

+ 44:19 Левиләр 6:11, Левиләр 16:23, Яхәзкыл 42:14

+ 44:20 Левиләр 21:5, Саннар 6:5
+ 44:21 Левиләр 10:9
+ 44:22 Левиләр 21:7, Левиләр 21:13
+ 44:23 Левиләр 10:10, Левиләр 11:47
+ 44:24 Канун 17:9, Канун 19:17
+ 44:25 Левиләр 21:1-3
+ 44:26 Саннар 19:11-12
+ 44:27 Левиләр 4:3
+ 44:28 Саннар 18:20, Канун 10:9
+ 44:29 Левиләр 27:21, Саннар 18:14

+ 44:30 Чыгыш 23:19, Чыгыш 34:26, Канун 26:2, Саннар 15:20, Малахи 3:10

+ 44:31 Чыгыш 22:31, Левиләр 11:39, Левиләр 22:8, Яхәзкыл 4:14

+ 45:1 Яхәзкыл 47:21
+ 45:2 Яхәзкыл 48:9-10
+ 45:4 Яхәзкыл 48:11-12
+ 45:5 Яхәзкыл 48:13
+ 45:6 Яхәзкыл 48:15
+ 45:7 Яхәзкыл 48:21

+ 45:9 Яхәзкыл 44:6, Саннар 36:7, III Патшалар 21:1-16

+ 45:10 Левиләр 19:36, Канун 25:13, Гыйбрәтле сүзләр 11:1

+ 45:12 Чыгыш 30:13
+ 45:17 Саннар 28:9-15
+ 45:18 Левиләр 16:16

+ 45:19 Чыгыш 12:7, Чыгыш 29:12, Левиләр 8:15, Яхәзкыл 43:20

+ 45:21 Левиләр 23:5-6
+ 45:23 Левиләр 23:8, Саннар 28:15
+ 45:24 Левиләр 2:1
+ 45:25 Левиләр 23:34
+ 46:2 Яхәзкыл 44:3
+ 46:4 Саннар 28:9-10, Яхәзкыл 45:17
+ 46:6 Саннар 28:11-15
+ 46:9 Чыгыш 23:14-17, Канун 16:16
+ 46:12 Левиләр 7:16, Левиләр 22:23
+ 46:13 Чыгыш 29:38, Саннар 28:3
+ 46:17 Левиләр 25:10
+ 46:18 Саннар 36:7, III Патшалар 21:1-16
+ 47:1 Йоил 3:18, Зәкәрия 14:8, Ачылыш 22:1
+ 47:3 Яхәзкыл 40:3
+ 47:8 Канун 3:17, Ешуа 3:16

+ 47:10 Ешуа 15:62, Ишагыйя 15:8, Яхәзкыл 26:5

+ 47:12 Яратылыш 2:9, Ачылыш 22:2
• 47:13 Саннар 34:1-15
+ 47:14 Яратылыш 12:7
+ 47:19 Яхәзкыл 48:28
+ 47:22 Ишагыйя 14:1
+ 48:1 Саннар 2:25-31, Ешуа 19:40
+ 48:2 Ешуа 19:24
+ 48:3 Ешуа 19:32
+ 48:4 Ешуа 16:1, Ешуа 16:5
+ 48:5 Ешуа 17:7
+ 48:6 Ешуа 13:15
+ 48:7 Ешуа 15:1
+ 48:8 Яхәзкыл 45:1-6
+ 48:9 Яхәзкыл 45:2-3

+ 48:11 III Патшалар 2:35, Яхәзкыл 40:46, Яхәзкыл 44:10

+ 48:13 Яхәзкыл 45:4
+ 48:15 Яхәзкыл 45:6
+ 48:16 Ачылыш 21:16
+ 48:21 Яхәзкыл 45:7
+ 48:23 Ешуа 18:11
+ 48:24 Ешуа 19:1
+ 48:25 Ешуа 19:17
+ 48:26 Ешуа 19:10
+ 48:27 Ешуа 13:24
+ 48:28 Яхәзкыл 47:19
+ 48:30 Ачылыш 21:13
+ 48:35 Ишагыйя 60:14, Йоил 3:21

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/TTR/TTR/Изге-Язма__Tran.azw3

Сүзлек

Сүзлек

1. А
2. Ә
3. Б
4. В
5. Г
6. Д
7. Җ
8. З
9. И
10. Й
11. К
12. Л
13. М
14. О
15. Ө
16. П
17. Р
18. С
19. Т
20. У
21. Ү
22. Ф
23. Х
24. Һ
25. Ч
26. Ш
27. Э
28. Ю
29. Я

Шартлы кыскартмалар:

к. – карагыз
гр. – грек телендә
рус. – рус телендә
яһ. – яһүд телендә
б. э. к. – безнең эрага кадәр
б. э. – безнең эраның

Адәм Углы

Арамей телендә бу сүз тезмәсе «кеше» дигәнне аңлата һәм беренче тапкыр «Даниил», 7:13-14 тә очрый. Инҗилдән билгеле булганча, Гайсә Мәсих Үзен Адәм Углы дип атый. («Марк», 8:31; «Рәсүлләр», 7:55-56.)

Аклау

Инҗилдәге мәгънәсе: Гайсә Мәсихнең үлеп терелүе аша Аллаһы Тәгалә кешеләрнең гөнаһларын кичерә, аларны гаепсез һәм Үзе алдында хак дип саный. Гайсә Мәсихкә иман китергән кешене генә Аллаһы аклый. («Римлыларга хат», 1:17; 3:28.)

К. Тәкъвалык, Хаклык.

Аллаһы (яһ. Эл, Элоһим)

Бердәнбер, кодрәтле, күк белән җирне бар кылучы, һәрбер җан иясен хөкемгә тартучы, Үзенә буйсынмаучыларны түбәнсетүче, тугрыларга мәрхәмәт күрсәтүче, Гайсә Мәсихкә иман китерүчеләргә мәңгелек тормыш бүләк итүче Зат.

Аллаһы Бәрәне

Тәүратта телгә алынган Муса кануны нигезендә, Исраилнең һәр кешесе Котылу бәйрәмендә Аллаһыга корбан итеп бәрән китерергә тиеш булган. Шушы гамәлләре белән алар Аллаһы ярдәмендә Мисыр коллыгыннан котылуларын билгеләгәннәр. «Аллаһы Бәрәне» – Гайсә Мәсихнең Инҗилдәге исемнәренең берсе. Бу исем Гайсә Мәсихнең кешеләр кылган гөнаһ өчен Аллаһы тарафыннан корбан ителүен аңлата. («Яхъя», 1:29; «I Көринтлеләргә хат», 5:7; «Ачылыш», 5.)

К. Котылу бәйрәме.

Аллаһы сандыгы

К. Килешү сандыгы.

Аллаһыга таба борылу

Кылган гөнаһлар өчен тәүбә итеп, гөнаһлы тормышны калдырып, Аллаһы юлына басу.

К. Тәүбә итү.

Аллаһы йорты

Аллаһы хөрмәтенә корбан китерү һәм Аңа гыйбадәт кылу өчен Иерусалимдә төзелгән бина. Исраилиләр ышанганча, бу бина Аллаһының торагы булган, шуңа күрә аны Аллаһы йорты дип атаганнар. Аллаһы йортында ике бүлмә – Изге һәм Иң изге бүлмә булган. Иң изге бүлмәгә елга бер тапкыр, махсус гыйбадәт кылу өчен, баш рухани гына керә алган. Бүлмәләрне зур пәрдә аерып торган. Гайсә Мәсих алдан әйткәнчә («Лүк», 21:5-6), б. э. беренче гасырында Аллаһы йорты римлылар тарафыннан җимерелгән.

Аллаһы Патшалыгы

Инҗилдә әлеге төшенчә Аллаһының хакимлеген аңлата. Гайсә Мәсих Аллаһы Патшалыгы турында Үзенең вәгазьләрендә сөйли («Марк», 1:15; «Лүк», 17:20-21). Ул кылган могҗизалар әлеге Патшалыкның якынлашып килүен ачык чагылдыра. Бу Патшалыкның рухи асылы Гайсә Мәсихкә иман итү аша ачыла. Җирдә Аллаһы Патшалыгы Гайсә Мәсих икенче тапкыр килгәннән соң урнашачак.

Аллаһының изге кешесе

К. Изге.

Арам

Исраил патшалыгыннан көньякта, Фойникә иленнән көнчыгышта урнашкан дәүләт, ил. Иң зур шәһәрләренең берсе Дәмәшкъ булган. Арамиләр еш кына исраилиләргә каршы сугыш алып барганнар. Безнең эрага берничә гасыр кала греклар бу илне Сүрия дип атый башлый, һәм бу исем бүгенге көндә дә саклана.

Арамей теле

Борынгы яһүд һәм гарәп телләренә кардәш тел. Гайсә Мәсих заманында яһүдиләр, нигездә, арамей телендә сөйләшкәннәр.

Ата (Аллаһыга карата)

Гайсә Мәсих Аллаһыны «Атам» дип атый («Марк», 14:36), шуның белән ата һәм бала арасында нинди мөнәсәбәтләр булса, Аллаһы белән Үзе арасында нәкъ шундый мөнәсәбәтнең барлыгын күрсәтә. Гайсә Мәсихкә иман китергән кеше дә Аллаһы белән әнә шундый мөнәсәбәткә керә һәм шуңа күрә Аллаһыны «Атам» дип атый ала.

Аширә

Диңгез алиһәсе, күк патшабикәсе; Фойникә һәм Арам халыклары аны «анабыз алиһә», «илаһлар анасы» дип атаган. Тәүраттан билгеле булганча, Исраил халкы, әледән-әле Аширәгә табынып, Аллаһыга хыянәт итә торган булган.

Ашторет

Мәҗүсиләрнең мәхәббәт, уңдырышлылык һәм сугыш алиһәсе; фойникәлеләр, арамиләр, пелештиләр һәм кайбер башка халыклар табынган «Җир патшабикәсе», илаһ Багалның хатыны.

Ашшур

Хәзерге Гыйракның төньяк өлешендә ике мең ел дәвамында, б. э. к. 621 нче елга кадәр яшәгән борынгы көчле империя. Башкаласы Ниневә булган. Б. э. к. 722 нче елда ашшурлылар Төньяк, ягъни Исраил патшалыгын яулап алып бик күп исраилиләрне әсир итеп үз илләренә алып китәләр, алар урынына Исраилгә Ашшур империясенә буйсынган халыкларны ирексезләп күчерәләр. Тора-бара ул халыклар әсирлеккә китмәгән исраилиләр белән никахлаша башлыйлар. Ашшурлылар шулай ук Көньяк, ягъни Яһүдә патшалыгына да һөҗүм итеп карыйлар, әмма уңышка ирешмиләр. Соңыннан Ниневә, Аллаһы каргышына дучар булып, баскынчылар тарафыннан нигезенә кадәр җимерелә. («IV Патшалар», 18:9–19:36; «Нахум», 1–3.)

Әгрип (Әгрип II)

Һируд Әгрип I угылы. Б. э. 53–93 нче елларында Фәләстин җирендәге берничә өлкәнең идарәчесе. («Рәсүлләр», 25:13-26.)

Бабил (рус. Вавилон)

Хәзерге Гыйракның көньяк өлешендә б. э. к. 539 нчы елга кадәр яшәгән борынгы көчле империя. Бабил империясе Исраил халкының явыз дошманы булган. Б. э. к. 586 нчы елда бабиллеләр Көньяк, ягъни Яһүдә патшалыгын яулап алалар һәм халыкның күбесен әсирлеккә куып алып китәләр. Инҗилдә «Бабил» сүзе явызлык патшалыгын аңлата.

Багал

Кәнганиләр ышанганча, яңгыр һәм давыллар алып килүче, җирне уңдырышлы итүче илаһ («III Патшалар», 18:18-19; «Иремия», 19:4-5; «Римлыларга хат», 11:4.)

Бердәмлек (гр. экклесиа)

Бу сүз Инҗилдә ике мәгънәдә кулланыла:

1) Гайсә Мәсихкә иман итүчеләр җыены;

2) җир йөзендәге барлык мәсихчеләр (Гайсә Мәсихкә ышанучылар).

Боерыклар сандыгы

К. Килешү сандыгы.

Вакыт хисабы

Инҗил буенча, иртәнге сәгать алтыдан кичке сәгать алтыга кадәр – көн, кичке алтыдан төнге уникегә кадәр – кич, төнге уникедән иртәнге алтыга кадәр төн саналган. Мәсәлән, «беренче сәгать» – иртәнге алты белән җиде арасына, «тугызынчы сәгать» көндезге ике белән өч арасына туры килгән.

Гаеп йолу корбаны

Әлеге корбан, гөнаһ йолу корбаны кебек үк, Аллаһыга яки якыннарыңа каршы кылынган гөнаһтан арыну, шулай ук дини мәгънәдә нәҗеслектән пакьләнү өчен китерелгән. Моннан тыш, китергән зыянны гаепле кеше артыгы белән капларга тиеш булган. («Левиләр», 5:2-13.)

Гәлиләя

Пелешет (Фәләстин) җирендәге төбәк. Гайсә Мәсих яшәгән чорда анда күбесенчә чит халыкларның нәсел варислары гомер иткән, һәм яһүдиләр аларны бик үк өнәп бетермәгән. Гайсә Мәсих бу төбәктә байтак кына яшәгән һәм Үзенең мәсихлек хезмәтен башкарган.

Гөнаһ

Белә торып яки белмичә, Аллаһы тарафыннан билгеләнгән Канун тәртипләрен бозу, Аллаһыны тыңламау һәм Аңа буйсынмау.

Гөнаһ йолу корбаны

Исраил халкы өчен иң мөһим шушы төр корбан тулаем яндыру корбаны кебегрәк китерелгән, әмма мәзбәхтә малның симез-майлы өлеше генә, калганы исә торак урыннан читтә яндырылган. Әлеге корбан Аллаһыга яки якыннарыңа каршы кылынган гөнаһтан арыну, шулай ук дини мәгънәдә нәҗеслектән пакьләнү өчен китерелгән. («Левиләр», 4:2-35.)

Гөнаһ йолу көне (яһ. йом-киппур)

Чатырлар бәйрәменнән алданрак уздырыла торган, көз башына туры килгән бу көндә исраилиләр эшләмәгән, ураза тоткан. Үзләренең һәм халыкның гөнаһларын йолу, Аллаһы чатырын һәм шундагы мәзбәхне пакьләндерү өчен, руханилар тиешле корбаннарны китергәннәр. («Левиләр», 16, 23:26-32; «Саннар», 29:7-11.)

Грек теле

Гайсә Мәсих заманында Урта диңгез буендагы илләрдә аралашу теле булган. Инҗил грек телендә язылган.

Гыйбадәтханә (гр. синагога)

Инҗилдә әлеге сүз яһүдиләр яшәгән шәһәрләрдәге гыйбадәтханәне аңлата. Анда Аллаһы сүзен өйрәткәннәр, Тәүратны укыганнар, дога кылганнар.

Дан

Гомумән әйткәндә, «Аллаһының даны», «Раббының шөһрәте» дигән төшенчә Аллаһының чиксез хакимлеген һәм мәһабәтлелеген аңлата. Тәүраттан мәгълүм булганча, кайбер очракларда Аллаһының даны исраилиләргә якты нур, ут-ялкын, төтен рәвешендә күренгән. Гайсәнең тормышы, Ул тудырган могҗизалар, бигрәк тә Аның хачтагы үлеме һәм үлгәннән соң терелүе – болар барысы да Аллаһы Углының даны турында сөйли.

Җинаять

Тәүрат һәм Инҗил китапларында «җинаять» сүзе «гөнаһ»ның синонимы буларак кулланыла һәм Аллаһы канунына буйсынмауны аңлата.

Зәбур

Нигездә, Исраил патшасы Давыт тарафыннан иҗат ителгән мәдхияләр, Аллаһыны данлаучы жырлар, ялвару-догалар тупланмасы, Иске Гаһеднең зур бер өлеше.

Иблис (гр. диаболос)

Аллаһының дошманы, явыз рухлар башлыгы, кешеләрне вәсвәсәгә салучы рухи зат («Әюб», 1:6-12; «Маттай», 4:1-11). «Иблис» сүзе татар теленә – гарәп теленнән, ә аның синонимы «шайтан» (яһ. сатан) яһүд теленнән кергән.

Изге

«Изге» сүзенең мәгънәсе: «аерып алынган». Инҗилдә Гайсә Мәсихкә иман китергән кешеләрне «изге» дип атыйлар, чөнки Аллаһы аларны, тәкъва тормыш алып барсыннар өчен, бу гөнаһлы дөньядан аерып ала.

Изге Рух

Ягъни Аллаһы Рухы. Борынгы яһүд һәм грек телләрендә «рух» сүзенең төп мәгънәсе – «сулыш», «җил». Инҗилдән билгеле булганча, Гайсә Мәсихкә иман китергән кеше Изге Рухны кабул итә. Изге Рух ул – Гайсә Мәсихнең өйрәткәннәрен кешеләргә җиткерүче. («Яхъя», 14:15-17, 26.)

Изге Рух белән сугарылу

Изге Рух белән сугарылган иман итүче кеше Изге Рухтан көч-куәт, зирәклек, Аллаһы хезмәтен башкару өчен нинди дә булса сәләт кабул итә. «Рәсүлләрнең эшләре» дигән китапның икенче бүлегендә Гайсәнең шәкертләренә Изге Рухның беренче тапкыр иңүе тасвирлана; бу хәл Илленче көн бәйрәмендә була («Рәсүлләр», 2:1-4).

К. Илленче көн бәйрәме.

Изге чатыр

Аллаһы йорты төзелгәнче, исраилиләр шул чатырда Аллаһыга корбан китергәннәр һәм гыйбадәт кылганнар («Чыгыш», 25:8, 22; «Рәсүлләр», 7:44; «Гыйбриләргә хат», 13:10).

Изге Язма

Иске Гаһед җыентыгына кергән китаплар Инҗилдә «Изге язмалар» дип атала.

Икмәк бүләге

Аллаһы уңыш үстерергә мөмкинлек биргән өчен Аңа рәхмәт йөзеннән китерелә торган корбан-бүләк. Ул зәйтүн мае вә хуш исле тәмләткечләр кушылган чи яки кыздырылган ашлыктан, оннан йә күмәчтән гыйбарәт булган. Аның бер өлеше яндырылып, калганы руханиларга бирелгән. («Левиләр», 2:1-16.)

Илленче көн бәйрәме

Котылу бәйрәменнән соң илленче көнгә туры килә. Аның икенче исеме – «Уңыш бәйрәме». Ул көнне рәхмәт йөзеннән Аллаһыга яңа уңыштан икмәк бүләге һәм башка төр корбаннар китергәннәр. Гайсә Мәсихнең шәкертләренә Изге Рух шушы бәйрәм көнендә иңгән, һәм бу хәл очраклы булмаган: Илленче көн бәйрәме уңыш җыеп бетерүне төгәлләгән кебек, Изге Рухның иңүе дә Гайсә Мәсихнең җирдәге хезмәте төгәлләнүне белдерә. («Чыгыш», 23:16; «Левиләр», 23:15-16; «Канун», 16:9-12.)

Иман итүче

Гайсә Мәсихкә иман китереп, Аллаһы тарафыннан гөнаһлары кичерелгән кеше.

Иман итүчеләр бердәмлеге

К. Бердәмлек.

Инҗил

Б. э. I гасырының икенче яртысында борынгы грек телендә иҗат ителгән, Гайсә Мәсихнең тормышы һәм тәгълиматы турындагы хикәяләрдән һәм хатлардан торган тупланма.

Иске Гаһед

Озак еллар дәвамында (б. э. к. XV – I гасырларда) төрле кешеләр тарафыннан язылган, соңыннан бер җыентыкка тупланган китаплар.

К. Тәүрат.

Исраил

1) Ягъкуб пәйгамбәрнең икенче исеме («Яратылыш», 32:22-32);

2) Исраил (Ягъкуб) токымы, исраилиләр. Ягъкуб угылларының саны буенча, Исраил халкы унике ыругка бүленгән;

3) Рәхабгам хакимлек иткән чорда Исраил патшалыгы икегә бүленгәннән соң барлыкка килгән Төньяк патшалык (ә Яһүдә – Көньяк патшалык).

Йолып алу

Тиешле түләү кертеп коллыктан, авыр хәлдән коткаруны аңлата. Инҗилдә язылганча, кешелекне гөнаһ хакимлегеннән азат итәр өчен түләнгән бәя – Гайсә Мәсихнең корбан булып үлүе.

Йөзем изгеч

Йөзем изү өчен ташны чокып ясалган чокыр («Хөкемчеләр», 6:11; «Иремия», 48:33).

Кайгы киеме

К. Тупас тукыма.

Кайсар

Рим императорларын шулай атаганнар.

Калкулык / Калку җир

Кәнганиләрнең гыйбадәт кыла торган яки потханәләре урнашкан урын. Анда, алиһә Аширәгә багышлап, махсус баганалар утыртканнар, корбан китергәннәр, елның билгеле бер вакытында, җирнең уңдырышлылыгын арттыру сылтавы белән, фахишәлек кылганнар. Гадәттә, калкулыклар түбәҗирләрдә, әмма кайвакыт киң ябалдашлы агачлар астында һәм үзәннәрдә урнашкан булган. Андый гамәлләрне өнәмәвен Аллаһы Үзенең пәйгамбәрләре аша әйтә килгән («Левиләр», 26:30; «III Патшалар», 3:2-4; «IV Патшалар», 23:1-28; «Иремия», 7:31). Баштарак Аллаһыга багышланган корбаннарны исраилиләр калку җирләрдә китерә торган булганнар, әмма соңыннан Аңа корбан китерү Иерусалимдәге Аллаһы йортында гына рөхсәт ителгән («I Патшалар», 9:12-25).

Кальга

Шәһәр эчендәге ныгытылган махсус урын, бина («II Патшалар», 5:17; «Зәбур», 36:39; «Амос», 2:5).

Камышлы диңгез

Бу атама – борынгы яһүд теленнән сүзгә-сүз тәрҗемә. Кайсы сулык турында сүз барганын әйтүе авыр. Камышлы диңгез Сүәеш яки Акаба култыгы булырга мөмкин, дип фаразлана. Инҗилдә Камышлы диңгез Кызыл диңгез дип тә бирелә («Чыгыш», 10:19; «Хөкемчеләр», 11:16; «I Көринтлеләргә хат», 10:1). Мисыр фиргавененнән качкан чакта, Исраил халкы шушы диңгезне кичеп чыга («Чыгыш», 13:18; 15:4, 22).

Канун

Аллаһының Исраил халкына биргән Кануны. «Канун» дигәндә, Муса аркылы бирелгән «Ун боерык (әмер)» яисә тулысынча Тәүрат китабы күздә тотыла. Нәсыйхәт һәм кагыйдәләр җыентыгы буларак, Канун Аллаһының Үз халкына карата булган теләген, Исраил халкының ничек яшәргә тиешлеген күрсәтә.

Канунчы / Канун белгече

Канун текстына үзгәртүләр кертмичә, аны күчереп язу, өйрәнү һәм өйрәтү, Канун кагыйдәләренең үтәлешен күзәтү алар җаваплылыгында булган. Гайсә Мәсих заманында Канун белгечләре яһүдиләргә Тәүрат китабында язылганнарны аңлата торган булган. «Иске Гаһед»тә телгә алынган Эзра кәтип, канун белгече вазифасын башкарган. («Эзра», 7:6; «Нәхәмия», 8:2.)

Кәнган

1) Нух пәйгамбәр оныкларының берсе («Яратылыш», 9:18);

2) Фәләстин җиренең борынгы атамасы («Яратылыш», 12:5; «Чыгыш», 6:4; «Ешуа», 5:12).

Кәтип

К. Канунчы.

Керубимнәр

Аллаһы хезмәтендәге рухи затлар, Гадән бакчасының сакчылары («Яратылыш», 3:24). Әлеге затларның алтыннан коелган сыннары Раббының Килешү сандыгы өстенә куелган булган («Чыгыш», 25:18-22).

Килданиләр

Бабил патшалыгында яшәгән һәм күпмедер вакытлар дәвамында хакимлекне үз кулында тоткан халыкларның берсе. «Иске Гаһед»тә бу сүз еш кына бөтен Бабил халкының атамасы буларак кулланыла. («Иремия», 24:5; 25:12; 50:10; 51:24.)

Килешү

«Иске Гаһед» (ягъни Иске килешү) һәм «Яңа Гаһед» китапларында телгә алынган килешүләр, Аллаһы белән кешеләр арасында төзелгән булып, Исраил халкы тарихында зур әһәмияткә ия. Ибраһим пәйгамбәр («Яратылыш», 15), Нух пәйгамбәр («Яратылыш», 9:8-17), Синай тавында Муса пәйгамбәр аша Исраил халкы белән («Чыгыш», 19:24), Давыт патша белән («II Патшалар», 7) Аллаһы төзегән килешүләр, Исраил халкы белән Аллаһы төзегән («Иремия», 31:27-37) һәм Гайсә Мәсихнең үлеме белән расланган яңа килешү («Марк», 14:24; «I Көринтлеләргә хат», 11:25) аеруча мөһимнәрдән санала.

Килешү сандыгы

Агачтан ясалган, алтын белән тышланган, капкачына керубим сыннары куелган әлеге сандык Аллаһының исраилиләр арасында булуын гәүдәләндергән. Сандыкта Аллаһының «Ун боерыгы» язылган таш такталар сакланган. Сандык – Изге чатырның, ә Аллаһы йорты төзелгәннән соң аның Иң изге бүлмәсендә торган. («Чыгыш», 25:10-22; «Гыйбриләргә хат», 9:4; «Ачылыш», 11:19.)

Кирмән

К. Кальга.

Корбан

Кылган гөнаһларыннан чистарыну өчен, исраилиләр мәзбәхтә корбан итеп үгез, сарык, кәҗә яисә күгәрчен яндырганнар, Аллаһыны мактау, Аңа рәхмәтләр әйтү йөзеннән бүләкләр (он, икмәк, шәраб, май) китергәннәр. Корбан китерү тәртипләре Тәүратта күрсәтелгән. Инҗилдән билгеле булганча, кешелекнең барлык гөнаһларын кичерү өчен Аллаһы Тәгалә Үзе китергән бердәнбер корбан – Гайсә Мәсих.

Коткаручы

Гайсә Мәсихне Аллаһы бар халыклар өчен Коткаручы иткән («Рәсүлләр», 5:31). Гайсә Мәсих – кешеләрне гөнаһ коллыгыннан һәм Аллаһы тарафыннан җәзага тартылудан коткаручы.

Котылу бәйрәме (гр. пасха)

Аллаһы әмере нигезендә, әлеге бәйрәмне исраилиләр Мисыр коллыгыннан котылуны искә алып билгеләп үткәннәр. Бәйрәм алды көнне һәр гаилә корбанга бәрән китерергә тиеш булган. Гайсә Мәсих, Аллаһы бәрәне буларак, нәкъ Котылу бәйрәмендә корбан ителә, һәм шуннан соң бәйрәм, икенче төсмер алып, гөнаһлардан котылуны аңлата башлый. («Чыгыш», 12:14-20.)

Кулларны кую

Символик хәрәкәт, дини йола. Инҗилдән күренгәнчә, кеше башына кулларны түбәндәге очракларда куйганнар:

1) фатиха биргәндә («Маттай», 19:13, 15);

2) Бердәмлектәге хезмәткә багышлаганда («Рәсүлләр», 6:6; 13:3);

3) дога кылып, Аллаһыдан көч-сәләт сораганда («I Тимутәйгә хат», 4:14; «II Тимутәйгә хат», 1:6);

4) Изге Рухны кабул итү өчен дога кылганда («Рәсүлләр», 8:17; 19:6);

5) авыру-зәхмәтләрдән савыктырганда («Марк», 6:5; «Лүк», 4:40; 13:13; «Рәсүлләр», 28:8).

Кулъязма төргәге

Көпшә сыман итеп төрелгән, озынча юка күн кисәгеннән яки папирустан эшләнгән китап.

Күкләр Патшалыгы

К. Аллаһы Патшалыгы.

Ладан

Көньяк Гарәбстанда үсә торган куаклардан алынган кыйммәтле хуш исле сумала. Аны Аллаһы йортында мәзбәхтә көйрәткәннәр һәм кайбер корбаннарга кушып яндырганнар. Шушы китапның кайбер урыннарында «ладан» сүзе «хуш исле сумала» дип бирелә.

Май сөртү

Ниндидер үзенчәлекле хезмәткә (патша, рухани һәм кайбер очракта пәйгамбәр хезмәтенә) багышлау билгесе итеп кешенең башына хуш исле майлар катнашмасы сөртә торган булганнар («I Патшалар», 10:1; «Чыгыш», 29:7; «Левиләр», 8:12; «III Патшалар», 19:16).

К. Мәсих.

Мәаб

1) Лут пәйгамбәрнең углы;

2) Мәабның токымы, мәабиләр. Тугандаш саналган исраилиләр белән әлеге мәҗүси кавем дошмани мөнәсәбәттә булган («Канун», 23:3-4; «Хөкемчеләр», 3:12-14). «Рут» китабында Рут исемле мәаби бер хатынның, үз илен ташлап, Исраил җиренә күчеп килүе һәм шунда кияүгә чыгуы турында әйтелә; Рут – Давыт патшаның ерак әбисе.

Мәзбәх

Корбан китерү өчен таштан, туфрактан йә тимердән ясалган махсус урын-корылма; русчасы: алтарь, жертвенник. Муса пәйгамбәр чорыннан башлап, мәзбәх (төгәлрәк әйткәндә, корбанлык малны яндыра торган бакыр мәзбәх һәм хуш исле сумала-майлар көйрәтү мәзбәхе) бары тик Изге чатырда, соңыннан Аллаһы йортында гына булган. Корбан китерү хезмәтен бары тик руханилар гына башкарган.

Мәрхәмәт

Әлеге татар сүзе Тәүратта яһүдләрнең «хесед» («тугры мәхәббәт»), ә Инҗилдә грекларның «харис» («игелек күрсәтү») сүзе өчен кулланылды.

Мәсих (гр. Христос)

Гайсә титулларының берсе. Бу сүзнең мәгънәсе: «май сөртелгән» (яһ. Машиах). Исраилгә патша билгеләгәндә, руханилар патшаның башына хуш исле майлар катнашмасы сөртә торган булганнар, шушылай итеп алар әлеге затның Аллаһы тарафыннан сайланган булуын күрсәткәннәр. Гайсәнең Мәсих дигән атамасы Аның дөньяны гөнаһ хакимлегеннән коткару өчен Аллаһы тарафыннан сайланган Зат булуын аңлата.

Мәсихчеләр

Гайсә Мәсихкә иман китереп, Аллаһы тарафыннан гөнаһлары кичерелгән кешеләр, Мәсихнең иярченнәре. Әлеге исем беренче тапкыр Инҗилдәге «Рәсүлләрнең эшләре» (11:26) дигән китапта очрый.

Мәҗүсиләр

Пот-сыннарга табынучы халыклар. Инҗилдә хикәяләнгәнчә, Гайсә Мәсихнең үлеп терелүе мәҗүсиләр белән яһүдиләр арасындагы киртәне җимерә.

Мирра

Көньяк Гарәбстан һәм Африкада үсә торган куаклардан алынган кыйммәтле хуш исле сумала. Аны Аллаһы чатырындагы савытларны изгеләштергәндә, руханиларны хезмәткә багышлаганда, шулай ук хушбуй ясау һәм, антисептик буларак, мәетләрне бәлзәмләү өчен кулланганнар. Гайсә Мәсих тугач, Аның янына килгән йолдызчылар алтын вә ладан белән бергә бүләккә мирра да алып килгәннәр («Маттай», 2:1-12).

Очрашу чатыры

К. Изге чатыр.

Өлкәннәр

Нәсел-ыругның иң абруйлы, иң хөрмәтле вәкилләре. Алар хөкем чыгару, катлаулы булмаган дәгъваларны хәл итү кебек эшләр башкарган («Чыгыш», 3:16; «Канун», 19:12; «Рут», 4:2-11). Мәсихчеләр бердәмлегендә «өлкәннәр» дип җитәкчелек итүчеләрне атаганнар («I Тимутәйгә хат», 5:17; «Титуска хат», 1:5-9).

Пакь, чиста булу (булмау)

Тәүратта әлеге сүзләр, гадәттә, дини мәгънәдә кулланыла. Хәрәм малның итен ашаган, махау белән авыручыга яисә мәеткә орынган кеше үзенең пакьлеген җуйган дип саналган. Андый кеше, пакьләнер өчен, корбан китерергә, үзен һәм өс киемен юарга тиеш булган, аның өстенә шулай ук һүссөп үләнен манып махсус әзерләнгән су да сипкәннәр. («Левиләр», 7:19; 10:10; 13:12-13; «Саннар», 19:17-19; «Канун», 14:3-21.)

Пәйгамбәрләр

Гадәттә, Аллаһы тарафыннан сайланып, Аңардан кабул иткән сүзләрне кешеләргә җиткерүчеләр, әмма алар бер-берсеннән нык аерылганнар. Мәсәлән, Исраил тарихындагы тәүге пәйгамбәрләр (Ильяс пәйгамбәр кебек гаиптән хәбәр бирүчеләр) еш кына төркем-төркем булып йөргәннәр; кайвакыт аларның «пәйгамбәрлекләре» чамадан тыш хискә бирелеп Аллаһыны данлаудан гыйбарәт булган («I Патшалар», 10:10). Шемуил пәйгамбәр исә хөкемче вазифасын башкарган. Ә соңрак яшәгән пәйгамбәрләр (мәсәлән, Иремия, Ишагыйя) кешеләргә Аллаһыдан иңгән күренешләрне җиткерә торган булганнар.

Пелешет

Әлеге сүз – борынгы яһүд теленнән транскрипция. «Иске Гаһед»тә телгә алынган Пелешет иле Урта диңгезнең көньяк-көнчыгыш ярларында урнашкан булган. Б. э. башында греклар Пелешет сүзен «Палестинэ» («Фәләстин») дип үзгәрткәннәр.

Пелештиләр

Пелешет халкы.

К. Пелешет.

Раббы

Яһүд телендәге «Яһвә» сүзе (Аллаһының Үз исеме, «бар булу» фигыле белән бәйле) «Иске Гаһед»нең әлеге басмасында «Раббы» дип бирелә. «Яһвә» исемен кычкырып әйтергә ярамаганлыктан, тора-бара аның урынына «Адонай» (Хуҗам) сүзен куллана башлаганнар. Грек телендә язылган Инҗилдә «Яһвә» һәм «Адонай» исемнәре «Кюриос» (Раббы, Хуҗам) дип тәрҗемә ителгән, һәм шушы сүз Аллаһыга карата да, Гайсә Мәсихкә карата да кулланыла.

К. Хаким.

Раббы йорты

К. Аллаһы йорты.

Раббының көне / Раббы көне

Раббы хөкем итәргә киләчәк көн. Ул көнне Аллаһы бөтен дөньяны Гайсә Мәсих аша хөкем итәчәк. Бу көн «кыямәт көне» дип тә атала. («Маттай», 24:43; 25:31-46; «Лүк», 17:24.)

Рәсүл (гр. апостолос)

Әлеге сүзнең мәгънәсе: «җибәрелгән кеше». Гайсәнең беренче тапкыр сайлап алынган унике шәкерте – беренче рәсүлләр. Гайсә Мәсих, Үз исеменнән сөйләргә вәкаләт биреп, Аллаһы хезмәтен башкарыр өчен аларны халык арасына юллаган.

Рим

Гайсә Мәсих җирдә яшәгән чорда күп илләрне, шул исәптән Исраилне яулап алган зур империя. Башкаласы да Рим дип аталган.

Рухани

Аллаһы йортында хезмәт итүче. Руханиларның төп вазифасы кешеләр алып килгән малны Аллаһыга корбанга китерүдән гыйбарәт булган. Аллаһы әмере нигезендә, исраилиләрдә Һарун нәселе генә рухани булып хезмәт иткән.

Саддукейлар

Гайсә Мәсих заманындагы яһүдиләрдә, нигездә, руханилардан һәм Иерусалим аксөякләреннән торган дини фирка. Фарисейлардан аермалы буларак, алар үлеп терелүгә, фәрештәләрнең һәм явыз рухларның барлыгына ышанмаганнар, Тәүратны, ягъни Муса пәйгамбәрнең биш китабын гына Аллаһы сүзе итеп таныганнар.

Самарея

Б. э. к. 885–874 нче елларда хакимлек иткән Омри патша заманыннан башлап, Төньяк патшалыкның, ягъни Исраил патшалыгының башкаласы. Кайвакыт тулаем Төньяк патшалыкны да Самарея дип атыйлар. («III Патшалар», 13:32; 16:23-24; «IV Патшалар», 17:24.)

Сикомор

Фикус семьялыгыннан булган каты, нык агач. Инҗирнекеннән кайтышрак җимешләре ярлылар азыгы саналган. Сикомор агачы төзелештә дә кулланылган.

Синай тавы

Урта диңгездән көньякта урнашкан Синай ярымутравындагы тау. Аллаһы бу тауда Муса пәйгамбәр аркылы Исраил халкына Үзенең «Ун боерыгын» биргән һәм алар белән килешү төзегән. («Чыгыш», 19–20; 24; 34.)

Сөннәткә утырту

Аллаһы Тәгалә, Ибраһим пәйгамбәр белән төзеген килешүнең билгесе итеп, Ибраһимга үзен, аның йортындагы һәр ир затын һәм киләчәктә Исраилдә туачак һәр ир баланы сөннәткә утыртырга кушкан («Яратылыш», 17:9-14).

К. Килешү.

Сөннәтсезләр

Бу сүз, гадәттә, мәҗүси халыкларга карата кулланылган. Аллаһы юлыннан йөрмәүчеләр турында сүз барганда, Тәүратта «йөрәкләре сөннәтләнмәгән», «колаклары сөннәтләнмәгән» һ. б. ш. гыйбарәләр дә очрый. («Левиләр», 26:41; «Хөкемчеләр», 14:3; «I Патшалар», 14:6.)

Стан

Юлга чыккан гаскәр яки кешеләр төркеме, чатырлар корып, вакытлыча туктаган урын, туктаулык («Чыгыш», 16:13; «I Патшалар», 4:3-4).

Суга чумдыру йоласы

Инҗилдә суга чумдыру йоласының ике төре турында сүз бара:

1) Яхъя пәйгамбәр тарафыннан чумдырылу – гөнаһлардан тәүбә итүне, гөнаһ кылмаска карар кылып, үзеңне Аллаһы Тәгаләгә багышлауны аңлата. Инҗилнең беренче дүрт китабында шундый чумдыру турында сүз бара («Маттай», 3:1-6);

2) Гайсә Мәсих үлеп терелгәннән соң, суга чумдыру йоласының мәгънәсе тирәнәя, киңәя: Гайсә үлеп терелгән кебек, кеше дә, гөнаһлы тормыш өчен үлеп, тәкъва тормыш өчен терелә («Көлессәйлеләргә хат», 2:12).

Сугыш арбасы

Яу кырында, ә кайвакыт йөк ташу өчен кулланылган ике тәгәрмәчле арба.

Су җыю чокыры

Яңгыр суларын җыю өчен ясалган чокыр. Андый коеларны зур чокыр казып, төбенә һәм ян-якларына таш түшәп, измә белән сылап яисә кыяны чокып эшләгәннәр. Кое авызын тар итеп ясап, аны капкач белән томалаганнар. («Канун», 6:11; «Иремия», 38:7-8.)

Татулык корбаны

Аллаһы белән татулыкны саклау һәм Аның белән дөрес мөнәсәбәттә булу өчен китерелгән корбан. Чалынган малның бер өлешен мәзбәхтә яндырганнар, калган өлешен корбан китергән кеше үзе, аның гаиләсе һәм рухани ашаган. («Левиләр», 3:1-17; «III Патшалар», 9:25.)

Тәкъвалык

Аллаһыга тугрылык саклап, Аның сүзе буенча яшәүне аңлата.

К. Хаклык / Хак булу, Аклау.

Тәүбә итү

Гөнаһның гөнаһ икәнен аңлап, кешенең үз теләге белән гөнаһлы тормыштан баш тартуы, кылган гөнаһлары өчен үкенүе һәм гөнаһ эшләмәскә карар кылуы.

К. Аллаһыга таба борылу.

Тәүрат (яһ. тора)

Әлеге сүз «канун, нәсыйхәт, үгет» дигәнне аңлата. «Иске Гаһед»нең беренче биш китабын, ә кайвакыт бөтен «Иске Гаһед»не Тәүрат дип атыйлар.

К. Иске Гаһед.

Төргәк / Төргәкле китап

К. Кулъязма төргәге.

Төче күмәч бәйрәме

Исраилиләрдә Котылу бәйрәменнән соң үткәрелгән һәм җиде көн дәвам иткән бәйрәм. Ул көннәрдә төче камырдан пешерелгән ризык кына ашаганнар. Мисырдан киткән чакта камыр куярга вакыт булмаганлыктан, исраилиләр, Аллаһы әмерен үтәп, юлга ипине төче камырдан пешергәннәр. («Чыгыш», 12:17-20; 23:15.)

Тулаем яндыру корбаны

Бу – корбанның махсус төре, чөнки чалынган малны тулысынча мәзбәхтә яндырганнар. Башка төр корбаннарны китергәндә исә, аларның кайбер өлешләрен генә яндырып, калганын ашаганнар. Тулаем яндырылган корбанның төтене, күккә күтәрелеп, Аллаһының күңелен хушландыра дип саналган. («Яратылыш», 8:20; 22:2 һ. б.; «Левиләр», 1:2-17.)

Туммим һәм Урим

К. Урим һәм туммим.

Тупас тукыма

Тупас тукымага кешеләр кайгы яки үкенү билгесе итеп төренгәннәр. Андый вакытларда алар еш кына башларына көл сипкәннәр яисә көлгә утырганнар. («Нәхәмия», 9:1; «Даниил», 9:3; «Маттай», 11:21.)

Ураза тоту

Аллаһы ризалыгы өчен күпмедер вакыт яки күпмедер көннәр бөтенләй ризык ашамау. Ул көнне (көннәрне) Аллаһыдан мәрхәмәт һәм ярдәм сорап дога кылалар. («Маттай», 4:2; «Лүк», 18:12; «Рәсүлләр», 13:2-3.)

Урим һәм туммим / Урим

Баш руханиның күкрәкчәсендә сакланган ташлар. Аллаһының ихтыярын белер өчен шулар ярдәмендә жирәбә салганнар, дип фаразлана. («Чыгыш», 28:30; «Левиләр», 8:8; «Канун», 33:8.)

Үлеләр дөньясы / Үлеләр аймагы

Тәүрат язылган заманнарда үлеләр дөньясы җир астында урнашкан, дип фаразланган. Ләкин ул хәзерге дин гыйлемендәге «тәмуг» төшенчәсе белән бер үк нәрсә түгел. Үлеләр дөньясына кешеләр вафат булганнан соң киткәннәр. Өлкән яшькә җиткәч, «ата-бабаларга кушылу» яхшы дип саналган. («Яратылыш», 37:25; 42:38; «Зәбур», 6:6; «Ишагыйя», 38:18; «Яхәзкыл», 32:18.)

Фарисейлар

Гайсә Мәсих заманында яһүдиләрдә дини фиркаларның берсе. Фарисейлар Муса канунын һәм гасырлар дәвамында шуңа өстәлеп килгән кагыйдәләрне төгәл үтәүне алга сөргәннәр.

Фарсы

Бабил патшалыгы таркалганнан соң (б. э. к. 539 нче елда) шул җирләрдә үсеп-көчәеп киткән империя. Ул, Исраилне дә кертеп, Грециядән алып Мисырга һәм Үзәк Азиягә кадәр булган барлык җирләрне яулап алган. Кайвакыт аны Мадай-Фарсы империясе дип атаганнар, чөнки Мадай өлкәсе б. э. к. 550 нче елда Фарсы империясе составына кергән. («Эстер», 1:19; «Даниил», 6:8, 12, 15.)

Фатихалау

Аллаһының кемгәдер мәрхәмәт, нинди дә булса игелек күрсәтүе («Гыйбриләргә хат», 6:14) яки кемнеңдер икенче берәүгә Аллаһыдан мәрхәмәт, нинди дә булса игелек күрсәтүне соравы («Римлыларга хат», 12:14).

Фәрештә

Аллаһыга хезмәт итүче һәм кешеләргә ярдәм итүче рухи зат. Әлеге сүзнең төп мәгънәсе – «хәбәрче»; пәйда булганда, фәрештәләр, гадәттә, Аллаһыдан хәбәр алып килгәннәр.

Фиргавен

Борынгы Мисыр патшаларын шулай атаганнар.

Фойникә

Тәүрат һәм Инҗилдә телгә алынган борынгы патшалык хәзерге Ливан җирләрендә урнашкан булган. Сур белән Сидун патшалыкның иң зур шәһәрләреннән саналган.

Хаким (яһ. Адонай, гр. Кюриос)

Яһүд һәм грек телләрендә бу сүз «нәрсәнеңдер яки кемнеңдер хуҗасы» дигән мәгънәне аңлата. Элек хатын-кыз – үзенең иренә, хезмәтчеләр һәм коллар хуҗаларына шулай мөрәҗәгать иткәннәр. Бу сүз белән Аллаһыга мөрәҗәгать иткәндә, Аның кешелек дөньясына, бөтен матди һәм рухи дөньяга Хуҗа булуы аерып күрсәтелә. Инҗилдә Хаким сүзе Гайсә Мәсихкә карата еш кулланыла.

К. Раббы.

Хаклык / Хак булу (гр. дикайосуне)

1) Аллаһының һәрвакыт хаклы, гадел, тугры булуы («Римлыларга хат», 3:25-26; «II Петердән хат», 1:1);

2) кешенең Аллаһы белән дөрес мөнәсәбәттә булуы («II Тимутәйгә хат», 4:8). Хаклык, хак булу, тәкъвалык, аклау дигән сүзләрнең тамыры грек телендә бер үк.

К. Тәкъвалык, Аклау.

Хач

Гайсә Мәсих яшәгән чорда кешеләрне җәзалап үтерү өчен кулланылган җайланма; ул бер-берсенә турыпочмаклап кагылган ике бүрәнәдән гыйбарәт булган. Татарча аны шулай ук «тәре» дип тә атыйлар. Хачка кадаклану бик авыр һәм хурлыклы җәза саналган. Җәмгыять өчен куркыныч тудырган җинаятьчеләрне Рим хөкемчеләре, гадәттә, шундый төр җәзага тарта торган булган.

Хөкемдарлык таягы

Патшаның хакимлек көчен белдерә торган билге («Яратылыш», 49:10; «Эстер», 4:11; «Зәбур», 44:7; 59:9).

Хуҗа-Хаким

К. Хаким.

Һируд

1) Бөек Һируд: б. э. к. 37–4 нче елларда бөтен Фәләстин җире өстеннән идарә иткән Яһүдия патшасы. Гайсә Мәсих шул чорда туган.

2) Һируд Антипас, Бөек Һирудның угылы. Б. э. к. 4 нче елдан башлап б. э. 39 нчы елына кадәр Гәлиләя өлкәсенең идарәчесе.

3) Һируд Әгрип I, Бөек Һирудның оныгы. Б. э. 41–44 нче елларында Фәләстин җирендәге берничә өлкәнең идарәчесе. Тарихка ул мәсихчеләрне эзәрлекләүче буларак та кереп калган. («Рәсүлләр», 12:1-5.)

Һүссөп

Исраил руханилары пакьләү йоласын башкарганда һүссөп үләнен корбан малы канына яисә махсус әзерләнгән суга манып кеше яки әйбер өстенә сипкәннәр («Чыгыш», 12:22; «Саннар», 19:18; «Яхъя», 19:29; «Гыйбриләргә хат», 9:19).

Чатырлар бәйрәме (яһ. суккот)

Исраил халкының, кырык ел буена чүлдә йөреп (Мисыр коллыгыннан котылганнан соң, Кәнган җиренә юл тотканда), чатырларда яшәвенә багышланган әлеге бәйрәм көз башына туры килгән. Җиде көн дәвам иткән бәйрәм вакытында кешеләр агач ботакларыннан ясалган чатырларда яшәгән. («Левиләр», 23:33-36, 39-43; «Саннар», 29:12-34; «Канун», 16:13-15.)

Шайтан

К. Иблис.

Шакшы рух

К. Явыз рух.

Шаһитлык чатыры

К. Изге чатыр.

Шәһәр капкасы

Борынгы шәһәрләр, гадәттә, калын дивар белән уратып алынган булган. Капка янындагы ачык мәйдан төрле җыеннар, очрашулар, сәүдә өчен иң кулай урын саналган. («Рут», 4:1-12.)

Шәраб бүләге

Гадәттә, икмәк бүләге белән бергә китерелгән. Ул, Аллаһы йортындагы иртәнге һәм кичке корбаннарның, шулай ук тулаем яндыру һәм татулык корбаннарының бер өлеше буларак, Аллаһыга багышланган. Аны мәзбәх өстенә койганнар. («Чыгыш», 29:40-41; «Саннар», 28:7.)

Шефела

Тау итәге Шефела – Урта диңгез ярлары белән Яһүдә таулары арасындагы җирләр. Әлеге басманың кайбер урыннарында «үзән» дип бирелә. Элек Шефела сикомор урманнарына бай булган.

Шимбә көн

Яһүдиләрдә атнаның җиденче көне. Дөньяны яратканнан соң, Аллаһы шимбәне ял көне буларак махсус аерып куйган. Шуңа күрә бу көнне яһүдиләргә эшләү катгый тыела. («Яратылыш», 2:2-3; «Чыгыш», 20:8-11.)

Шөһрәт

К. Дан.

Эдом

1) Исхак пәйгамбәр углы Эсауның икенче исеме («Яратылыш», 25:30);

2) Эсау токымы, ягъни эдомиләр яшәгән, Үле диңгездән көньякта һәм көньяк-көнчыгышта урнашкан ил. Эдом җирләрен башкача Сәгыйрь дип тә атаганнар.

Эфод

1) Раббыга гыйбадәт кылганда баш рухани кия торган, затлы тукымадан тегелеп, күкрәкне һәм арканы каплап торган өс киеме («Чыгыш», 28:6; «Левиләр», 8:6-7);

2) гыйбадәт кылганда руханилар кия торган җитен өс киеме («I Патшалар», 22:18; «I Елъязма», 15:27).

Югары киңәшмә

Яһүдиләрнең Хөкем шурасы. Ул җитмеш кешедән: руханилардан, канун белгечләреннән, аксөякләрдән торган. Киңәшмәдә, башлыча, дини мәсьәләләр каралган. Әлеге оешма шулай ук Рим хакимияте алдында үз халкының вәкиле дә булган.

Явыз рух

Иблискә хезмәт итүче, аның ихтыярын башкаручы рухи зат (җен).

Яхшы хәбәр (гр. эуаггелион)

Гайсә Мәсих тараткан Яхшы хәбәр Аллаһы Патшалыгының якынлашып килүе турында. Гайсә Мәсих үледән терелеп күккә ашканнан соң рәсүлләр тараткан Яхшы хәбәрнең мәгънәсе: дөнья гөнаһлары өчен Гайсә Мәсих корбан ителгәннән соң Аңа иман китерүче барлык кешеләр Аллаһы белән татулаша. («Маттай», 4:23; «Рәсүлләр», 10:36.) Инҗил җыентыгын «Яхшы хәбәр» дип тә атыйлар; Маттай, Марк, Лүк, Яхъя бәян иткән «Яхшы хәбәр»ләр Гайсә Мәсихнең кылган гамәлләре, вәгазьләре, Аның җәза алуы, үлеме һәм яңадан терелүе турында сөйли.

Яһүд теле

«Иске Гаһед» китаплары, нигездә, борынгы яһүд (гыйбрани) телендә язылган. Яһүд һәм арамей телләре – кардәш телләр. Бабил коллыгы чорыннан (б. э. к. VI гасырдан) борынгы яһүд телен арамей теле кысрыклый башлаган. Гайсә Мәсих заманында яһүдиләр инде арамей телендә сөйләшкәннәр, ә борынгы яһүд теле Изге Язмалар теле буларак сакланган.

Яһүдә

1) Ягъкубның углы, унике ыруг башлыгының берсе (Давыт патша һәм Гайсә Мәсих – Яһүдә ыругыннан);

2) Яһүдә токымы, яһүдиләр яшәгән ил, Исраилнең Көньяк патшалыгы.

Яңа ай бәйрәме

Исраилиләрдә айның беренче көне. Кешеләр ял итә, гыйбадәт кыла, җыйнаулашып корбан китерә торган көн. («Саннар», 28:11-15.)

Яңа Гаһед

К. Инҗил.

Китапларның Тулы Һәм Кыскартылган Исемнәре

Китапларның тулы һәм кыскартылган исемнәре

Иске Гаһед

Яратылыш | Яратылыш
Чыгыш | Чыгыш
Левиләр | Левиләр
Саннар | Саннар
Канун | Канун
Нун углы Ешуа | Ешуа
Хөкемчеләр | Хөкемчеләр
Рут | Рут
Патшалар (беренче китап) | I Патшалар
Патшалар (икенче китап) | II Патшалар
Патшалар (өченче китап) | III Патшалар
Патшалар (дүртенче китап) | IV Патшалар
Елъязма (беренче китап) | I Елъязма
Елъязма (икенче китап) | II Елъязма
Эзра | Эзра
Нәхәмия | Нәхәмия
Эстер | Эстер
Әюб | Әюб
Зәбур | Зәбур
Сөләйман патшаның гыйбрәтле сүзләре | Гыйбрәтле сүзләр
Вәгазьче | Вәгазьче
Җырлар җыры | Җырлар җыры
Ишагыйя пәйгамбәр | Ишагыйя
Иремия пәйгамбәр | Иремия
Кайгы җыры | Кайгы җыры
Яхәзкыл пәйгамбәр | Яхәзкыл
Даниил пәйгамбәр | Даниил
Һошея пәйгамбәр | Һошея
Йоил пәйгамбәр | Йоил
Амос пәйгамбәр | Амос
Убадия пәйгамбәр | Убадия
Юныс пәйгамбәр | Юныс
Михә пәйгамбәр | Михә
Нахум пәйгамбәр | Нахум
Хабаккук пәйгамбәр | Хабаккук
Сефания пәйгамбәр | Сефания
Хәггәй пәйгамбәр | Хәггәй
Зәкәрия пәйгамбәр | Зәкәрия
Малахи пәйгамбәр | Малахи

Яңа Гаһед

Маттай бәян иткән Яхшы хәбәр | Маттай
Марк бәян иткән Яхшы хәбәр | Марк
Лүк бәян иткән Яхшы хәбәр | Лүк
Яхъя бәян иткән Яхшы хәбәр | Яхъя
Рәсүлләрнең эшләре | Рәсүлләр
Ягъкубтан хат | Ягъкубтан хат
Петердән беренче хат | I Петердән хат
Петердән икенче хат | II Петердән хат
Яхъядан беренче хат | I Яхъядан хат
Яхъядан икенче хат | II Яхъядан хат
Яхъядан өченче хат | III Яхъядан хат
Яһүдәдән хат | Яһүдәдән хат
Паулдан римлыларга хат | Римлыларга хат
Паулдан көринтлеләргә беренче хат | I Көринтлеләргә хат
Паулдан көринтлеләргә икенче хат | II Көринтлеләргә хат
Паулдан гәләтиялеләргә хат | Гәләтиялеләргә хат
Паулдан эфеслеләргә хат | Эфеслеләргә хат
Паулдан филиппуйлыларга хат | Филиппуйлыларга хат
Паулдан көлессәйлеләргә хат | Көлеcсәйлеләргә хат
Паулдан тессалуникәлеләргә беренче хат | I Тессалуникәлеләргә хат
Паулдан тессалуникәлеләргә икенче хат | II Тессалуникәлеләргә хат
Паулдан Тимутәйгә беренче хат | I Тимутәйгә хат
Паулдан Тимутәйгә икенче хат | II Тимутәйгә хат
Паулдан Титуска хат | Титуска хат
Паулдан Филимунга хат | Филимунга хат
Гыйбриләргә хат | Гыйбриләргә хат
Ачылыш | Ачылыш

Исраилнен Унике Тармагы

Изге Язманың Татар Телендә Нәшер Ителгән Өлешләре

Географик Карталар

Географик Карталар

1. Борынгы Шерык
2. Мисырдан Кәнганга
3. Исраил Ыругларының Биләмәләре

4. Шаул, Давыт Һәм Сөләйман Идарә Иткән Заманнарда Исраил Патшалыгы

5. Исраил Һәм Яһүдә Патшалыклары
6. Гайсә Мәсих Заманында Рим Империясе
7. Гайсә Мәсих Заманында Фәләстин Җире
8. Гайсә Мәсих Заманында Иерусалим Шәһәре

9. Гайсә Мәсих Заманында Иерусалим Шәһәрендәге Аллаһы Йортының Сызымы

10. Рәсүл Паулның Сәяхәте 1-2

11. Рәсүл Паулның Сәяхәте 3-4

12. Ачылыш Китабында Телгә Алынган Җиде Бердәмлек

Борынгы Шерык

Мисырдан Кәнганга

Исраил ыругларының биләмәләре

Шаул, Давыт һәм Сөләйман идарә иткән заманнарда Исраил патшалыгы

Исраил һәм Яһүдә патшалыклары

Гайсә Мәсих заманында Рим империясе

Гайсә Мәсих заманында Фәләстин җире

Гайсә Мәсих заманында Иерусалим шәһәре

Гайсә Мәсих заманында Иерусалим шәһәрендәге Аллаһы йортының сызымы

Рәсүл Паулның сәяхәте 1-2

Рәсүл Паулның сәяхәте 3-4

Ачылыш китабында телгә алынган җиде Бердәмлек

Table of Contents

Изге Язма

Яхәзкыл

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31
- 32
- 33
- 34
- 35
- 36
- 37
- 38
- 39
- 40
- 41
- 42
- 43
- 44
- 45
- 46
- 47
- 48

Сүзлек

Адәм Углы
Аклау
Аллаһы
Аллаһы Бәрәне
Аллаһы сандыгы
Аллаһыга таба борылу
Аллаһы йорты
Аллаһы Патшалыгы
Аллаһының изге кешесе
Арам
Арамей теле
Ата
Аширә
Ашторет
Ашшур
Әгрип
Бабил
Багал
Бердәмлек
Боерыклар сандыгы
Вакыт хисабы
Гаеп йолу корбаны
Гәлиләя
Гөнаһ
Гөнаһ йолу корбаны
Гөнаһ йолу көне
Грек теле
Гыйбадәтханә
Дан
Җинаять
Зәбур
Иблис
Изге
Изге Рух
Изге Рух белән сугарылу
Изге чатыр
Изге Язма
Икмәк бүләге
Илленче көн бәйрәме
Иман итүче
Иман итүчеләр бердәмлеге
Инҗил
Иске Гаһед
Исраил
Йолып алу
Йөзем изгеч
Кайгы киеме
Кайсар
Калкулык / Калку җир
Кальга
Камышлы диңгез
Канун
Канунчы / Канун белгече
Кәнган
Кәтип
Керубимнәр
Килданиләр
Килешү
Килешү сандыгы
Кирмән
Корбан
Коткаручы
Котылу бәйрәме
Кулларны кую
Кулъязма төргәге
Күкләр Патшалыгы
Ладан
Май сөртү
Мәаб
Мәзбәх
Мәрхәмәт
Мәсих
Мәсихчеләр
Мәҗүсиләр
Мирра
Очрашу чатыры
Өлкәннәр
Пакь, чиста булу (булмау)
Пәйгамбәрләр
Пелешет
Пелештиләр
Раббы
Раббы йорты
Раббының көне / Раббы көне
Рәсүл
Рим
Рухани
Саддукейлар
Самарея
Сикомор
Синай тавы
Сөннәткә утырту
Сөннәтсезләр
Стан
Суга чумдыру йоласы
Сугыш арбасы
Су җыю чокыры
Татулык корбаны
Тәкъвалык
Тәүбә итү
Тәүрат
Төргәк / Төргәкле китап
Төче күмәч бәйрәме
Тулаем яндыру корбаны
Туммим һәм Урим
Тупас тукыма
Ураза тоту
Урим һәм туммим / Урим
Үлеләр дөньясы / Үлеләр аймагы
Фарисейлар
Фарсы
Фатихалау
Фәрештә
Фиргавен
Фойникә
Хаким
Хаклык / Хак булу
Хач
Хөкемдарлык таягы
Хуҗа-Хаким
Һируд
Һүссөп
Чатырлар бәйрәме
Шайтан
Шакшы рух
Шаһитлык чатыры
Шәһәр капкасы
Шәраб бүләге
Шефела
Шимбә көн
Шөһрәт
Эдом
Эфод
Югары киңәшмә
Явыз рух
Яхшы хәбәр
Яһүд теле
Яһүдә
Яңа ай бәйрәме
Яңа Гаһед
Китапларның Тулы Һәм Кыскартылган Исемнәре
Исраилнен Унике Тармагы

Изге Язманың Татар Телендә Нәшер Ителгән Өлешләре

Географик Карталар

- Борынгы Шерык
- Мисырдан Кәнганга
- Исраил ыругларының биләмәләре

- Шаул, Давыт һәм Сөләйман идарә иткән заманнарда Исраил патшалыгы

- Исраил һәм Яһүдә патшалыклары
- Гайсә Мәсих заманында Рим империясе
- Гайсә Мәсих заманында Фәләстин җире
- Гайсә Мәсих заманында Иерусалим шәһәре

- Гайсә Мәсих заманында Иерусалим шәһәрендәге Аллаһы йортының сызымы

- Рәсүл Паулның сәяхәте 1-2

- Рәсүл Паулның сәяхәте 3-4

- Ачылыш китабында телгә алынган җиде Бердәмлек